اولین عملیات پس از بركناری بنیصدر از فرماندهی نیروهای مسلح چگونه انجام گرفت؟
«دارخوین» نقطه آغاز پیروزیهای حماسی
آخرین ساعات چهارشنبه ۲۰ خرداد سال ۶۰ اطلاعیهای كوتاه ولی بسیار مهم از سوی امام خمینی(ره) انتشار یافت كه در آن از بركناری و عزل ابوالحسن بنیصدر از فرماندهی نیروهای مسلح خبر میداد. متن پیام امام به این شرح بود: «بسماللهالرحمنالرحیم. ستاد مشترك نیروها
به گزارش گروه اجتماعی پایگاه خبری شهدای ایران؛ آخرین ساعات چهارشنبه ۲۰ خرداد سال ۶۰ اطلاعیهای كوتاه ولی بسیار مهم از سوی امام خمینی(ره) انتشار یافت كه در آن از بركناری و عزل ابوالحسن بنیصدر از فرماندهی نیروهای مسلح خبر میداد. متن پیام امام به این شرح بود: «بسماللهالرحمنالرحیم. ستاد مشترك نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران. آقای بنی صدر از فرماندهی نیروهای مسلح بركنار شدهاند. روحاللهالموسوی الخمینی ۲۰/۳/۶۰»
بنیصدر پس از مشكل آفرینی و كارشكنیهای بسیاری كه برای كشور ایجاد كرده بود دیگر نه جایگاهی در نزد امام داشت و نه در نزد مردم. برای رزمندگان روزهای سخت و سرنوشتسازی در جبههها در پیش بود ولی آنها با تدبیر و درایت امام راحل توانستند از پس تمام مشكلات برآیند. پیش از آن، بسیاری بر این باور بودند كه كشور در «گرداب عمیق بیثباتی سیاسی» فرو خواهد رفت و سرنوشت نظام و انقلاب با توجه به حضور نیروهای دشمن در خاكمان تعیین خواهد شد.
كارشكنیهای بنی صدر آن قدر برای رزمندگان و فرماندهان ایرانی عذابآور شده بود كه پس از بركناری وی از فرماندهی كل قوا، به پیشنهاد و استقبال همه فرماندهان جنگ قرار شد عملیاتی كه در جبهه «دارخوین» در حال انجام بود، به علامت رضایت از این فرمان حضرت امام، «فرمانده كل قوا ـ خمینی روح خدا» نامگذاری شود. بنابراین با پیروزی در این عملیات، تمامی آن تصورات در هم شكست و امكان عبور از مرحله بحران سیاسی با این پیروزی نظامی فراهم شد. بسیاری از مردم و رزمندگان نام «دارخوین» را فراموش نخواهند كرد. دارخوین یكی از اولین مناطقی بود كه رزمندگان توانستند پس از عزل بنی صدر از فرماندهی كل قوا در آنجا حماسهای خلق كنند. حماسهای بزرگ كه بعدها با نام این شهرك عجین شد و «حماسه دارخوین» لقب گرفت.
دارخوین كجاست؟
در جاده اهواز ـ آبادان، جایی كه ۴۵ كیلومتر تا آبادان فاصله دارد، یك شهرك مسكونی متعلق به سازمان انرژی اتمی، به نام شهرك دارخوین وجود داشت. این شهرك در روزهای آغازین جنگ، خط مقدم حماسه بود، اما پس از عقب راندن عراقیها و به بركت خون شهیدان، این شهرك به مكانی مقدس برای رزمندگان اعزامی از اصفهان تبدیل شد. آن زمان با توجه به اوضاع سیاسی كشور و همچنین به لحاظ موقعیت استراتژیك منطقه دارخوین در شكستن محاصره آبادان، این شهرك از اهمیت بسیاری برخوردار بود. چنانچه عملیات «فرماندهی كل قوا، خمینی روح خدا» در ۲۱ خرداد ۱۳۶۰در منطقه دارخوین انجام شد. طراح این عملیات نیروهای سپاه پاسداران بودند و ۳۶۴ تن از رزمندگان با فرماندهی سپاه در آن شركت داشتند. اجرای آتش پشتیبانی نیز بر عهده نیروهای ارتش بود. هدف این عملیات، تصرف خاكریزهای دشمن و سه كیلومتر پیشروی به سمت جنوب (به طرف پل مارد) بود.
آغاز عملیات در ساعت ۳۰/۳ بامداد
در این عملیات، رزمندگان توانستند تا دو تا سه كیلومتری در منطقه و در حدفاصل رودخانه كارون تا جاده آبادان ـ اهواز پیشروی كنند و ضمن نابودی بیش از سی دستگاه تانك و نفربر و یك فروند بالگرد دشمن، موفق شدند سیصد تن از نیروهای بعثی را به اسارت درآورند. عملیات دارخوین با اینكه در مقایسه با عملیاتهایی چون فتح المبین و الی بیت المقدس (كه پس از آن انجام شدند) چندان وسیع نبود، ولی برای نیروهای ایرانی بسیار اهمیت داشت. ویژگی ارزشمند آن در این بود كه نقطه پایان یك دوره ركود و زمینگیری و نقطه آغاز حركت و پیروزیهای بزرگ و حماسی نیروهای جهادگر اسلامیمان در تاریخ دفاع مقدس به شمار میرفت. ابتكار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حفر كانالی به طول دو كیلومتر، با عمق یك متر و هشتاد سانتی متر در دل تاریكی شب، از جلوههای زیبا و باشكوه این عملیات در زمان خود بود.
نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، چهار ماه بدون سر و صدا و جلب توجه دشمن و در نزدیكی نیروهای عراق، شبانه یك كانال به طول ۱۳۰۰ متر و به شكل «T» حفر كردند كه پایان آن وارد میدان مین در جلوی خاكریز و خط آتش دشمن میشد.
پیشانی این كانال به موازات خط آتش دشمن و به فاصله ۴۰۰ تا۵۰۰ متر قرار داشت. در این حمله، نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی عمل كننده و ارتش جمهوری اسلامی پشتیبانی و پدافند را به عهده داشتند. قرار بود در ساعت۳ و۳۰ دقیقه بامداد۲۱ خرداد ماه۱۳۶۰ حمله آغاز شود. ساعت۱۱ شب، خبر بركناری بنی صدر از فرماندهی كل قوا توسط امام خمینی(ره)، از رادیو پخش شد و وضعیت در بهترین حالت ممكن قرار گرفت.
این عملیات خود كلیدی برای باز شدن طلسم محاصره آبادان و آزمایشی برای عملیات بزرگ ثامن الائمه و شكست حصر آبادان بود. در این حمله با سه كیلومتر پیشروی، مواضع محكم و مهم دشمن در این جناح به تصرف درآمده و دست كم ۳۲ دستگاه تانك و نفربر نابود و ۱۴۹۶ تن از نیروهای دشمن كشته، زخمی و اسیر شدند. این عملیات توسط سردار رحیم صفوی و شهید حسن باقری طراحی و اجرا شد كه فرماندهی سه محور اصلی آن را شهیدان منصور موحدی، پهلواننژاد و رضا رضایی به عهده داشتند. بنا بر تجربههاى به دست آمده از عملیات آفندى قبلى در منطقه ماهشهر ـ آبادان، اجراى یك عملیات آفندى در منطقه دارخوین مورد توجه قرار گرفت. از آغاز كار، طرحریزى عملیات بر پایه استفاده از پیاده نظام در یك عملیات شبانه به منظور تصرف خاكریزهاى یكم و دوم دشمن در جنوب آبادى محمدیه، واقع در جنوب دارخوین، قرار داده شده بود.
هماهنگی سپاه و ارتش
این عملیات نخستین عملیاتى بود كه در آن هماهنگى اصولى و كامل از آغاز طرحریزى تا پایان عملیات بین یگانهای سپاه پاسداران عملكننده در منطقه و لشكر ۷۷ پیاده به وجود آمد و سرآغاز بسیار خوبى براى عملیات ثامن الائمه كه سه ماه و نیم بعد در همان منطقه اجرا شد، به شمار میرود. نیروهاى دشمن در مواضع پدافندى جنوب محمدیه، یك گردان مكانیزه تقویت شده با یك گروهان اضافى و یك گروهان تانك برآورد میشدند. گروهان شناسایى صلاحالدین و گردانهاى تانك یرموك و خالد نیز در جنوب مواضع خط مقدم پدافندى دشمن گسترش داشتند كه مىتوانستند نیروهاى در خط دشمن را تقویت یا به صورت واحد احتیاط آن در اجراى پاتك عمل كنند. با توجه با اینكه در چند ماه گذشته، دشمن قدرت دستدرازی خود را از دست داده بود و با بررسى وضعیت زمین، گسترش رودخانه كارون در جناح غربى منطقه و آبگرفتگى در جناح شرقى زمین عملیات، قادر به استفاده از قدرت مانورى نیروهاى زرهى و مكانیزه خود نبود، حداكثر مىتوانست به نگهداری مواضع پدافندى موجود بسنده كند. بر پایه برآورد وضعیت یاد شده، طرح عملیاتى لشكر ۷۷ پیاده با هماهنگى سپاه پاسداران دارخوین تهیه شد و در سیزدهم خرداد ۱۳۶۰ جهت تهیه مقدمات امر و پیش بینى آمادگى یگانهاى اجرایى منتشر شد. بنا بر این طرح، یگانهاى لشكر ۷۷ پیاده مستقر در منطقه عملیات ماهشهر ـ آبادان در جناح شرقى و جنوب سرپل دشمن در شرق كارون، مأموریت تثبیت دشمن و پدافند از مواضع را به عهده داشتند و نیروهاى سپاه پاسداران دارخوین با همكارى گردان ۲۱۴ زرهى و یك گروهان از گردان ۱۰۷ ژاندارمرى تحت پوشش یگانهاى توپخانه لشكر ۷۷، مأموریت تك به مواضع دشمن را به عهده داشتند. پس از اجراى ده دقیقه آتش تهیه، هجوم رزمندگان اسلام در ساعت چهار و پانزده دقیقه بامداد روز ۲۱ خرداد به مواضع دشمن آغاز شد. نخستین واكنش دشمن در برابر حمله رزمندگان اسلام، در ساعت ۸ و ۲۵ دقیقه صبح به ظهور رسید و یك واحد تانك دشمن آماده اجراى پاتك شد. با دیدن تحرك دشمن، ضمن فرستادن یك دسته دیگر تانك به منطقه هدف، به گردان ۲۱۴ تانك دستور داده شد كه با بیشترین توان از اهداف تصرف شده دفاع كند.
واحدهاى تك كننده همچنان در روز ۲۱ خرداد به پیشروى خود ادامه دادند و مواضع دشمن را كه در خاكریزهاى متناوب تهیه شده بود، فتح كرده و افراد دشمن را نابود یا اسیر ساختند، به گونهاى كه تا ساعت ۳۰، ۱۰ دویست نفر از نیروهاى دشمن اسیر شدند.
نزدیك ساعت ۱۱ همان روز، واحدهاى ایرانى به آخرین حد پیشروى تعیین شده رسیدند و منطقه را از وجود دشمن پاك كردند. دشمن از ساعت ۱۲ به بعد شروع به پاتك كرد كه پاتكهاى او در اثر آتش توپخانه و گردانهاى تانك و مقاومت دلیرانه رزمندگان اسلام خنثى شد. همچنین نزدیك ساعت ۱۲ روز ۲۲ خرداد، یعنى ۳۶ ساعت پس از آغاز عملیات، در حالى كه رزمندگان ایرانى موفق شده بودند، نزدیك سه كیلومتر پیشروى و مواضعى را تصرف و نگهدارى كنند، وضعیت منطقه حالت عادى و تثبیت شده پیدا كرد.
منبع : جوان
