چرا ۱۰ روز قبل از شهادت امام حسین(ع) شروع به عزاداری میکنیم؟
کربلا تجلی گاه رضای انسان به قضای خدا بود. امام حسین(ع) در آخرین لحظات حیات مبارکشان در قتلگاه چنین زمزمه می کرد: «الهی رِضاً بِقَضائِکَ و تَسْلیماً لِامْرِکَ وَ لا مَعْبودَ سِواکَ یا غِیاثَ الْمُستَغیثین» یعنی جز خدا هیچ ندیدن و در مقابل پسند خدا اصلا پسندی نداشتن.
شهدای ایران: به نقل از حوزه، در ایام دهه اول ماه محرم، در اقصی نقاط کشورمان مجالس پرشور حسینی با هدف پاسداشت مقام و منزلت سید و سالار شهیدان برپا است. هدف از برگزاری این مجالس، بستر سازی رشد معنوی جامعه و سبک زندگی حسینی است.
نگاهی به احادیث و سلوک رفتاری اهل بیت(ع) در برگزاری برنامه های مذهبی می تواند بهره مندی بیشتری را در مجالس عزاداری اهل بیت(ع) در دو ماهه محرم و صفر ارائه کند.
در همین راستا حجت الاسلام والمسلمین حجت سروری در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه گفت: در مجالس امام حسین علیه السلام علاوه بر اقامه عزا، مجلس تفکر، عقلانیت، احساسات، تحول، آگاهی و بصیرت افزایی و نماد ظلم ستیزی و... هست. شاید پاسخ مختصر به چهار سؤال می تواند نگاه ما را به واقعه عاشورا بازتر کند.
چهار سؤال اساسی:
۱- این همه جزئیات حوادث کربلا را چه کسی گزارش کرده و از کجا به دست ما رسیده است؟
۲- اگر امام حسین(ع) و یارانشان روز دهم محرم به شهادت رسیدهاند، چرا ما از روز اول محرم به عزاداری مشغول می شویم؟
۳- چرا حضرت زینب(ع) بعد از واقعه عاشورا فرمود: «ما رأیت الا جمیلاً»؟
۴- از چه زمانی عزاداری اهل بیت(ع) برای سیدالشهدا(ع) شروع شد؟
وی در پاسخ به این سؤال که گاهی به ذهن می آید که این همه جزئیات حوادث کربلا را چه کسی گزارش کرده و از کجا به دست ما رسیده است؟ افزود: جریان کربلا را افراد و گروه های مختلف با انگیزه های متفاوتی گزارش کرده اند. به عنوان نمونه:
یکم: برخی از اعضای خانواده و اطرافیان امام حسین(ع) که در کربلا حضور داشته ولی درگیر جنگ نشده اند. به عنوان مثال امام باقر(ع) که در کربلا چهارساله بوده اند، امام سجاد(ع)، حضرت زینب و ام کلثوم خواهران امام حسین(ع)، همسر امام به نام رباب و دختران امام به نام های سکینه و فاطمه از گزارشگران واقعه کربلا بوده اند.
دوم: برخی از مردانی که همراه امام حسین(ع) بودند، ولی به شهادت نرسیدند نیز حوادث کربلا را گزارش کرده اند. مانند حسن مثنی (فرزند امام حسن(ع) که با وجود جراحت بسیار، به شهادت نرسید و یا عقبه بن سمعان که غلام امام بود ولی در کارزار حاضر نشد و به افتخار شهادت نائل نیامد.
سوم: برخی از خبرنگاران اعزام شده به کربلا مانند حمید بن مسلم و هلال بن نافع که صرفاً به جهت گزارش وقایع به کربلا اعزام شدند و با مصونیت خبرنگاری خود به صحنه جنگ نزدیک شده و جزئیات مکالمات و حوادث را ثبت می کردند.
چهارم: برخی از لشکریان دشمن که در صحنه جنگ حاضر بودند، بعدها به گزارش وقایع آن روز پرداختند و به اجبار یا اختیار، آنچه مشاهده کرده و یا انجام داده بودند را تعریف کردند.
پنجم: همچنین برخی از رویدادهای کربلا از زبان امامان شیعه روایت شده است. ایشان اگرچه در آن روز حاضر نبوده اند ولی به دلیل آگاهی به غیب از اتفاقات آن روز کاملاً مطلع بوده و برخی را برای دوستان خود گزارش کرده اند.
وی در پاسخ به این سؤال که اگر امام حسین(ع) و یارانشان روز دهم محرم به شهادت رسیده اند، چرا ما از روز اول محرم به عزاداری مشغول می شویم؟ بیان کرد: پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: همانا از شهادت حسین(ع) آتشی در قلب مؤمنان افروخته شده است که هرگز سردی و خاموشی نمی پذیرد. این حرارت و سوز را هر کسی حس کرده باشد، می داند بی مقدمه وارد روز عاشورا شدن، بسیار دشوار است، از این جهت یک دهه عزاداری قبل از عاشورا برای بعضیها کسب توجه و آمادگی برای ایجاد سوز در روز دهم است.
این محقق و پژوهشگر ادامه داد: امام رضا(ع) در شیوه عزاداری پدر بزرگوارشان در ایام محرم می فرمایند: «چون ماه محرم فرا می رسید کسی پدرم را خندان نمی دید و این وضع ادامه داشت تا روز عاشورا؛ در این روز پدرم را اندوه و حزن و مصیبت فرامی گرفت.» شاید بتوان گفت بنیانگذار عزاداری دهه اول محرم، امام رضا(ع) هستند و شاید علت اصلی اینکه چرا عزاداری قبل از شهادت شروع می شود شیوه عزاداری امام کاظم(ع) بوده باشد.
نویسنده کتاب بی بصیرتانی از تاریخ کربلا اظهار کرد: در روایت مشهور دیگری وقتی پسر شبیب در اول محرم بر امام رضا(ع) وارد شد، حضرت برای او مصیبت شهادت و اسارت اهل بیت(ع) را ذکر کردند. یکی دیگر از دلایل ممکن است این باشد که چون گرفتاری و سخت گیری دشمن بر امام حسین(ع) و یارانش از دوم محرم شروع شد. عزاداری از قبل شهادت شروع می شود.
وی اضافه کرد: کاروان امام حسین(ع) روز دوم محرم سال ۶۱ هجری وارد کربلا شد، پس از آن سپاه کوفیان به تدریج وارد شدند و عزا و مصیبت خاندان اهل بیت(ع) از همان زمان آغاز شد. روز نهم (تاسوعا) کاروان امام(ع) را محاصره کامل کرده، روز دهم (عاشورا) آن بزرگوار و یارانش را به شهادت رساندند، بنابراین چون اصل گرفتاری حضرت از دهه اوّل محرم آغاز شده است، پیروان حضرت از اوّل محرم عزاداری می کنند.
حجت الاسلام والمسلمین سروری در پاسخ به این سؤال که چرا حضرت زینب(ع) بعد از واقعه عاشورا فرمود: «ما رأیت الا جمیلاً» یعنی من در کربلا به جز زیبایی چیزی ندیدم، گفت: در تفسیر این جمله حضرت، برخی از زیبایی های عاشورا را چنین می توان فهرست کرد:
نکته اول آنکه رضایت به مشیت الهی: کربلا تجلی گاه رضای انسان به قضای خدا بود. امام حسین(ع) در آخرین لحظات حیات مبارکشان در قتلگاه چنین زمزمه می کرد: «الهی رِضاً بِقَضائِکَ و تَسْلیماً لِامْرِکَ وَ لا مَعْبودَ سِواکَ یا غِیاثَ الْمُستَغیثین» یعنی جز خدا هیچ ندیدن و در مقابل پسند خدا اصلا پسندی نداشتن. در موسوعه کلمات الامام الحسین، صفحه ۳۲۸ آمده است: در آغاز حرکت از مکه به سوی کوفه نیز در خطبه ای فرموده بود: «رضا الله رضانا اهل البیت»، رضا و پسند ما خاندان، همان پسند خدا است.
نکته دوم، حق محوری است. امام حسین(ع) در اولین سخنرانی خود در روز دوم محرم می فرماید: مگر نمی بینید که به حق عمل نمی شود و از باطل جلوگیری نمی شود؟ این بیان نشان از حق طلبی حضرت دارد و توجه می دهد به اینکه هدفش احقاق حق و ابطال باطل است.
عنصر سوم در این زمینه وفاداری و ولایتمداری است. در کربلا ولایتمداری یاران امام حسین(ع) و تبعیت از امام و وفاداری تا آخرین قطره خون، بارها نشان داده شده است. مثلا شب عاشورا همه اعلام وفاداری کردند و یا در آخرین لحظات مرگشان، برخی به امام(ع) می فرمودند: «اوفیت یابن رسول الله؟ آیا وفا کردم؟»
وی در پاسخ به این سوال که از چه زمانی عزاداری اهل بیت(ع) برای سیدالشهدا(ع) شروع شد؟ بیان کرد: به طور کلی می توان گفت سیره اهل بیت برای عزاداری با دو ویژگی همراه بوده است:
نخست: گریه بر مصائب شهدای کربلا
دوم: تبیین جایگاه اهل بیت، بیان حوادث کربلا و پرده برداشتن از چهره تزویر بنی امیه.
امام سجاد(ع)، حضرت زینب(س) و سایر اسرا در کوفه و شام علاوه بر اینکه بر مصائب امام شهید و یارانش می گریستند، همزمان جایگاه و فضائل اهل بیت(ع) را بیان و جنایات زشت امویان را برملا می کردند.
شیوه عزاداری اهل بیت بر امام حسین(ع)
نویسنده کتاب تبیین عاشورا بیان کرد: بعد از جریان اسارت، شیوه عزاداری اهل بیت بر امام حسین(ع) به این نحو بود که گاهی مرثیه خوان را دعوت می کردند در مجلس امام حسین(ع) مصیبت و مرثیه بخواند و آنان گریه می کردند و دستور می دادند همه گریه کنند. امام باقر(ع) در روز عاشورا برای امام حسین(ع) مجلس عزا بر پا می کرد و بر مصائب آن حضرت گریه می کردند که در آن مجلس شعرخوانی «کمیت» در تاریخ معروف است.
وی افزود: در مورد امام رضا(ع) چنین گزارش شده است که از دعبل خزاعی درخواست کردند مرثیه بخواند. آنگاه حضرت بین حاضران و خانواده خود پرده ای زدند تا بر مصائب امام حسین(ع) اشک بریزند.
محقق و پژوهشگر یادآور شد: امام حسین (ع) از خواهران و زنان و دخترانش خواستند که بعد از شهادتش از شیوه های غلط عزاداری استفاده نکنند و فرمود: «چون من کشته شوم مبادا برای من گریبان چاک زنید، مبادا صورت خود خراش دهید و مبادا حرفی بزنید که ارزش این حماسه را پایین بیاورید»؛ بنابراین باید در عزاداری از کارهایی که موجب سستی و توهین به مذهب شود، دوری کرد.
نویسنده کتاب تبیین عاشورا در پایان اظهارکرد: برای ماندگار شدن حادثه کربلا چهار عنصر تاثیر داشته است:
نخست: تاکید اهل بیت(ع) بر اقامه عزاداری واهداف قیام؛
دوم: ولایتمداری و وفاداری دوستان اهل بیت(ع) در طول تاریخ؛
سوم: تاریخنویسانِ ومحدثان و عالمان شیعه؛
چهارم: سخنرانان، شعرا، روضه خوانان و مرثیه خوان ها.
انتهای پیام
