استرالیا؛ سنگر جدید واشنگتن در برابر محور چین، روسیه و ایران
به گزارش شهدای ایران ،تصمیم آمریکا برای ایجاد انبارهای دائمی تسلیحات و تجهیزات رزمی در سواحل جنوب شرقی استرالیا را نباید صرفاً یک اقدام لجستیکی یا نظامی محدود تلقی کرد. این تحول در واقع بخشی از یک بازآرایی بزرگ ژئوپلیتیکی است که هدف آن تثبیت برتری راهبردی آمریکا در منطقه هند ـ اقیانوس آرام و مقابله با ظهور قدرتهای رقیب، بهویژه چین، روسیه و ایران است.
آنچه امروز در استرالیا در حال وقوع است، فراتر از استقرار چند هزار نیروی نظامی یا ذخیرهسازی سلاح است؛ این اقدام نشاندهنده ورود آمریکا به مرحله جدیدی از رقابت جهانی است که در آن واشنگتن تلاش میکند زیرساختهای یک رویارویی بلندمدت با محور نوظهور شرق را تکمیل کند.
▪️استرالیا؛ پایگاه امن برای جنگ احتمالی آینده
پس از پیشرفت چشمگیر توان موشکی چین، بسیاری از پایگاههای آمریکا در ژاپن، کره جنوبی و حتی جزیره گوام در معرض تهدید مستقیم قرار گرفتهاند. پنتاگون به این جمعبندی رسیده است که در صورت وقوع بحران بر سر تایوان یا دریای چین جنوبی، بخشی از زیرساختهای عملیاتی آمریکا ممکن است در ساعات نخست جنگ هدف قرار گیرد.
از این رو، استرالیا به دلیل فاصله زیاد از حوزه آتش مستقیم چین، ثبات سیاسی، ظرفیتهای لجستیکی و پیوندهای امنیتی گسترده با واشنگتن، به یکی از امنترین مراکز پشتیبانی عملیات نظامی آمریکا تبدیل شده است.
درحقیقت، آمریکا در حال ساخت «پشت جبهه راهبردی» خود در نیمکره جنوبی است؛ پشت جبههای که بتواند حتی در صورت وقوع یک درگیری گسترده، ماشین جنگی واشنگتن را فعال نگه دارد.
▪️چین؛ هدف نخست این آرایش نظامی
بدون تردید، هدف اصلی این طرح مهار قدرت فزاینده چین است. پکن طی دو دهه گذشته توانسته است در حوزههای اقتصادی، فناوری، دریایی، فضایی و نظامی به مهمترین رقیب راهبردی آمریکا تبدیل شود.
چین این اقدامات را بخشی از پروژه محاصره ژئوپلیتیکی خود میداند. از دید رهبران پکن، آمریکا با گسترش حضور نظامی در ژاپن، کره جنوبی، فیلیپین، استرالیا و اقیانوس هند، در تلاش است حلقه فشار راهبردی پیرامون چین را تکمیل کند.
به همین دلیل انتظار میرود چین در پاسخ، توسعه موشکهای دوربرد، سامانههای ضد دسترسی، ناوگان دریایی، توان فضایی و ظرفیتهای جنگ سایبری را با سرعت بیشتری دنبال کند.
▪️روسیه؛ بازیگر پشتیبان در نبرد توازن قدرت جهانی
اگرچه تمرکز جغرافیایی این آرایش نظامی بر چین است، اما روسیه نیز بخشی از معادله محسوب میشود. مسکو به خوبی میداند که موفقیت آمریکا در مهار چین، در بلندمدت میتواند فشارهای بیشتری را متوجه روسیه کند.
به همین دلیل طی سالهای اخیر همکاریهای راهبردی میان مسکو و پکن در حوزههای انرژی، نظامی، امنیتی و فناوری به شکل محسوسی افزایش یافته است.
رزمایشهای مشترک دریایی، هماهنگیهای سیاسی در مجامع بینالمللی و تلاش برای کاهش وابستگی به نظام مالی غرب، همگی نشانههایی از شکلگیری یک همکاری عمیقتر میان دو قدرت شرقی است.
ازنگاه کرملین، گسترش زیرساختهای نظامی آمریکا در استرالیا بخشی از راهبرد کلان واشنگتن برای حفظ هژمونی جهانی و محدودسازی قدرتهای مستقل تلقی میشود.
▪️ایران؛ ضلع سوم معادله در غرب آسیا
اگرچه ایران از نظر جغرافیایی در منطقه هند ـ اقیانوس آرام قرار ندارد، اما در نگاه راهبردی آمریکا بخشی از زنجیره قدرتهای چالشگر نظم مورد نظر واشنگتن محسوب میشود.
ایران طی سالهای اخیر توانسته است در حوزه موشکی، پهپادی، جنگ نامتقارن، امنیت دریایی و نفوذ منطقهای ظرفیتهای قابل توجهی ایجاد کند. همچنین گسترش همکاریهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی تهران با چین و روسیه، موجب شده است که بسیاری از تحلیلگران از شکلگیری تدریجی یک همگرایی راهبردی میان این سه بازیگر سخن بگویند.
عضویت ایران در سازمانهای منطقهای و بینالمللی شرقی، همکاریهای دفاعی با روسیه و توافقات بلندمدت اقتصادی با چین، نشانههایی از این روند محسوب میشوند.
درچنین شرایطی، واشنگتن نگران شکلگیری شبکهای از همکاریهای فرامنطقهای است که بتواند نفوذ آمریکا را به چالش بکشد.
▪️شکلگیری تدریجی یک محور شرقی؟
هرچند نمیتوان از وجود یک ائتلاف نظامی رسمی میان چین، روسیه و ایران سخن گفت، اما واقعیت آن است که منافع مشترک این سه کشور در بسیاری از پروندههای بینالمللی به یکدیگر نزدیک شده است.
مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا، تلاش برای تقویت ساختارهای چندقطبی، کاهش وابستگی به دلار، توسعه همکاریهای امنیتی و حمایت از نظم بینالمللی متوازنتر، از جمله نقاط اشتراک این سه قدرت به شمار میرود.
همین همگرایی نسبی موجب شده است که بسیاری از مراکز راهبردی غرب، از «محور در حال ظهور شرق» سخن بگویند؛ محوری که میتواند در آینده نقش مؤثرتری در معادلات جهانی ایفا کند.
▪️زنگ هشدار؛ جهان در حال ورود به عصر بلوکبندیهای جدید
استقرار تسلیحات آمریکایی در استرالیا تنها یک خبر نظامی نیست؛ بلکه نشانهای از تحول بزرگ در ساختار قدرت جهانی است. رقابت میان آمریکا از یک سو و چین، روسیه و سایر قدرتهای مستقل از سوی دیگر، به تدریج از حوزه اقتصاد و سیاست عبور کرده و وارد مرحله آرایشهای امنیتی و نظامی شده است.
اگر این روند ادامه یابد، جهان ممکن است شاهد شکلگیری بلوکبندیهای جدیدی باشد که یادآور دوران جنگ سرد است؛ با این تفاوت که این بار میدان اصلی رقابت از اروپا به منطقه هند ـ اقیانوس آرام، اوراسیا و غرب آسیا منتقل شده است.
*جمعبندی راهبردی:
تحولات استرالیا را باید بخشی از پازل بزرگ بازآرایی نظم جهانی دانست. آمریکا در حال ایجاد زیرساختهای لازم برای مهار قدرتهای رقیب است و در مقابل، چین، روسیه و ایران نیز در حال افزایش سطح همکاریها و هماهنگیهای راهبردی خود هستند. هرچند سخن گفتن از یک رویارویی مستقیم هنوز زود است، اما نشانهها حاکی از آن است که جهان به سمت رقابتهای ژئوپلیتیکی پیچیدهتر و چندلایهتر حرکت میکند؛ رقابتی که میتواند آینده امنیت بینالملل را در دهههای پیش رو تعیین کند.
*نویسنده:دکتر سعید شهرابی فراهانی
