ماجرای اولین ماموریت مخفیانه سردار شهید تنگسیری در اروند

به گزارش  شهدای ایران، «اروند» رودخانه ای که سال ها در ذهن فرماندهان عراقی «غیرقابل عبور» تصور می شد. جریان تند، عرض زیاد و جزر و مدهای پیچیده اش باعث شده بود دشمن مطمین باشد از این مسیر خطری تهدیدش نمی کند. اما در همان روزهای ابتدایی جنگ، یک جوان ۱۷ ساله ابادانی با جسارتی کم نظیر این تصور را شکست؛ جوانی که رودخانه را مثل خانه خودش می شناخت.

بنابر روایت فارس، علیرضا تنگسیری که بعدها به عنوان یکی از چهره های شناخته شده دفاع مقدس مطرح شد، در همان سن نوجوانی ماموریتی دشوار را پذیرفت: عبور مخفیانه از اروند و انجام شناسایی در ان سوی رودخانه، جایی که عراقی ها حتی احتمال حضور نیروهای ایرانی را هم نمی دادند. گزارشی که او از این شناسایی تهیه کرد، به دست شهید حسن باقری رسید؛ فرمانده نابغه ای که برای طراحی عملیات ها به چنین اطلاعات دقیقی نیاز داشت.

این روایت، بخشی از خاطرات همان شناسایی جسورانه است؛ ماموریتی که از دل تاریکی شب و اب های خروشان اروند اغاز شد. به همین خاطر با «فتح الله جعفری»؛ بنیان گذار زرهی سپاه (رییس هیات مدیره موسسه شهید باقری) گفت وگو کردیم تا جزییات این شناسایی کم نظیر را بازگو کند؛ روایتی از دریادل شهید علیرضا تنگسیری که در ادامه می خوانیم:

اروند؛ رویای تسلط صدام در اغاز جنگ
حزب بعث عراق و صدام در جنگ و تجاوز به کشورما، یکی از مهم ترین خواسته هایش حاکمیت بر اروند بود. همانطور که امروز تنگه هرمز برای امریکا و متجاوزین اهمیت بازگشایی پیدا کرده، ان زمان هم اروند برای عراق مهم بود. 

مساله تسلط بر اروند؛ در سال ۱۳۵۹ حسن باقری از اسیرای عراقی سوال مهم را می پرسیدند، همه اسرا به اتفاق یک پاسخ داشتند، رودخانه اروند وحشی و غیر قابل عبور است یا از اسرای جدید عراقی سوال می کرد که چرا از اروند عبور نکردید تا جزیره ابادان را اشغال کنید. ان ها رودخانه اروند را غیر قابل عبور می دانستند.

وقتی یک نوجوان ۱۷ ساله مامور عبور از اروند شد
اما یک نفر برای اولین بار از رودخانه اروند عبور کردند و در منطقه فداقیه شناسایی کردند و گزارشی دقیق برای حسن باقری ارسال کردند، علاوه بران علیرضا تنگسیری برای ما روایتی از تاریخ و هدف از شناسایی را بیان کرد: 

«ما عبور از رودخانه را در دو مقطع انجام دادیم؛ در مقطع اول یک عملیات شناسایی توپخانه دشمن بود. و عملیات دوم برون مرزی بود و قرار بر این شده بود که دو نفر از برادرانی که از تهران امده بودی یکی اسمش مرتضی بود و یک برادر دیگر هم بود. انکه اسمش مرتضی بود چهره اش عین شهید سیدمرتضی اوینی بود،  بچه های بسیار شجاعی بودند. من بعد از این که از عملیات برگشتیم از این ها سوال کردم که شما شنا بلد هستید؟ گفتند نه ما شنا بلد نیستیم. گفتم اگر همان اول می گفتید خیلی سخت می شد. 

همان طور که مستحضر هستید من زمانی که جنگ شد و این جنگ تحمیلی به ما تحمیل شد، ۱۷ سال و یک ماهم بود. در این سن شاید ان کارهایی که ما کردیم عجیب بود، چون من بچه رودخانه بودم و خانه ما تا رودخانه شاید ۱۰۰ متر فاصله بود. روستای خزل اباد ابادان بود و کمتر از ۱۰۰ متر فاصله داشت و من این قدر به اب علاقه داشتم که در جوانی با بلم و شناور و اب اشنایی داشتم. به لحاظ اینکه پدر من ماهیگیر و ناخدا بود و به هر حال یک قرابت خوبی با رودخانه و اب داشتم. خُب وقتی که دفاع مقدس پیش امد در واقع اوایل جنگ بود و گفتند که ما می خواهیم این طور کاری را انجام بدهیم و شما که معروف هستید و بهتان بت ابی می گویند و دایماً در اب بودید. من قبلاً با شنا ان طرف رودخانه اروند رفته بودم».

اماده سازی برای یک ماموریت مخفیانه
در اینجا عرض اروند ۵۵۰ متر بود. دقیقاً همان روبه روی خانه ما در واقع می خواستند عملیات برون مرزی را انجام بدهند. این دو نفری که از تهران تشریف اوردند. من گفتم من در خدمتتان هستم. ما یک بلمی را که بهش چنکو می گویند که نیمیش فلزی است و نیمیش تخته است ما این را تهیه کردیم.

زیرش فلز و پلیت است و رویش هم تخته است. گفتم خُب یک اموزشی باید داد و چگونگی کار با سلاح مخصوصاً ان موقع ما سلاح کلاش نداشتیم. ان موقع ام.۱ و ژ.۳ بود، کلاش خیلی محدود بود، سه سلاح کلاش و ۵ روز تمرین کردیم و اماده شدیم که شبانه از رودخانه عبور کنیم.

انتخاب بهترین مسیر عبور از اروند
در واقع بهترین نقطه ای که از لحاظ جغرافیایی بود و ما می دانستیم که می شود راحت عبور کرد بین خسرواباد و خزل اباد بود که یک محل بود که به این مهر حاج علی و به روستا هم فداقیه می گویند. ما با این دو برادری که امده بودند و دو نفر هم من اوردم و در مجموع ۵ نفر می شدیم. ما با دو تا بلم ان طرف رفتیم.

از نهر حاج علی سوار شدیم و شبانه ان طرف رفتیم. در انجا چون اوایل جنگ بود، خالی بود یعنی عراقی ها حساسیت کمتری داشتند و اصلاً فکر نمی کردند. برایشان غیر قابل باور بود، چون عراقی ها اصلاً روی این قضیه فکر نکرده بودند، حلقه محاصره در ذوالفقاری و همین روستای سادات کامل کنند، از این طرف رودخانه اروند نیامدند چون اظهارات ان ها این بود که این رودخانه یک رودخانه وحشی است و سرعت اب در این رودخانه بسیار زیاد است و نمی شود. عبور کرد. 

من تجربه عبور از این رودخانه را داشتم و من با شنا هم عبور کرده بودم. ما زمانی را انتخاب کردیم که بین جزر و مد باشد. یک زمان ایستایی بود مخصوصاً زمانی که می خواست مد شود. اوایل مد بهترین زمان بود، مد باعث می شد که ان طرف چون جولانی بود، یواش یواش اب بالا بیاید و ما می توانستیم در نهرها برویم، ما به انجا رسیدیم.

جذر شش ساعت طول می کشید. هر شش ساعت یک بار این اتفاق می افتاد، روبه روی خزل اباد این اتفاق کاملاً ملموس است. ما جزر و مد، قایقرانی و ماهیگیری را بلد بودیم، حتی این موضوع در عملیات خیبر هم خیلی به درد ما خورد.

حرکت مخفیانه در نیزارها
ما شبانه از رودخانه عبور کردیم. ابتدا یک جولان که یک علف هایی بود که ارتفاعش ۵۰ سانت بود، از جولان که عبور می کردیم به اسبول می رسیدم که ارتفاعش ۳ متر بود. ما در نهر رفتیم و در این نهر حاج علی که رفتیم. قبلاً هم این مسیر را رفته بودم و حتی تا نزدیک ان روستا هم رفته بودم، اما داخل روستا نرفته بودم.

فاصله روستا تا لب رودخانه حدوداً ۲ کیلومتر بود. ما قایق هامان را یعنی ان دو تا بلم را در نیزارها مخفی کردیم. حالا زمانی بود که عراقی ها در ۹ ابان به کوی ذوالفقاری امدند و شکست خوردند. عرض نهر حاج علی ۱۵ متر بود وقتی مد کامل می شد ۱۵ متر و حدود ۱۲، ۱۳ متر عرض داشت. یک جایی شکسته بود که سد بود و بهش سده می گفتند و از روی ان می شد راه برویم.

پنهان کردن بلم ها در دل نیزارها
این سده ها را زده بودند که دور درخت ها را کلاً اب نگیرد و بتوانند اب را مهار کنند. بعد یک نهرهایی داشت زیر ان شکسته بود و ما قایق هامان را از این شکستگی عبور دادیم، چون بلم ها کوچک بودند، ان ها را بردیم و در نیزارها و جولان ها قایم کردیم، به طوری که اگر در روز هم برای گشت می امدند پیداشان نمی کردند. 

طنابشان را هم به همان نیزارها بستیم و راه افتادیم. هوا هم سرد بود و ما خیس شده بودیم، تا سینه ما کاملاً خیس بود. چون من بعضی از جاها از قایق پیاده می شدم و وقتی می خواستم طناب قایق را ببندم چون این عزیزان ما از تهران امده بود اما واقعاً بچه های شجاعی بودند. من خیلی دلم می خواهد این عزیزان را ببینم. حالا نمی دانم شما با این ها صحبت کردید یا نکردید؟ ولی برای من خیلی جالب است.

رسیدن به روستای خالی از سکنه فداقیه
ما از قایق پیاده شدیم و با همان ۴ نفر به سمت روستای فداقیه راه افتادیم. حدود دو کیلومتر راه رفتیم، اما خیلی یواش یواش رفتیم. حدود ساعت ۳ بامداد ما به روستا رسیدیم. روستا یک چیزی در حدود ۱۵۰ خانوار داشت، اما کسی در روستا نبود و ما نمی دانستیم که کسی نیست. 

البته روستا تخلیه شده بود. ما از خیابان اصلی که امدیم. یک خیابان ۱۲ متری بود، البته خانه ها گلی بود، زمین گلی بود. البته ان زمان که ما رفتیم بارندگی نبود، در خانه ها همه باز بود، در حیاط ها باز بود. ما انتخاب کردیم.

خوابی کوتاه در خانه ای با درِ ابی
یک خانه پیدا کردیم که در چوبی داشت و رنگ ابی هم به در خانه زده بودند. ما داخل حیاط ان خانه رفتیم. اول که وارد می شدیم یک تارمه مانندی بود یعنی وقتی وارد می شدید یک سرپوشی بود و بعد وارد یک حیاط می شدید. یک حیاط بزرگ داشت که دور تا دورش اتاق اتاق بود. 

ما در یکی از این اتاق ها رفتیم که یک تخت داشت و پشه بند هم داشت، یعنی همه وسایل مردم مانده بود، چون به ان ها گفته بودند که جنگ فوقش سه روز تا یک هفته طول می کشد، شما با خودتان وسایل برندارید وسایلتان اینجا بماند و خودتان هم به بصره بیایید، وقتی جنگ تمام شد برمی گردید. ان بندگان خدا هیچی با خودشان نبرده بودند. ما در همان اتاقی که خدمت شما عرض کردم رفتیم و چون این قدر خسته بودیم و تشک روی زمین بود، ما هم تشک گذاشتیم و خوابیدیم.