مزد کارگر روزی ۸ تومان؛ هزینه ولیعهد ماهی ۵۰۰۰۰ تومان

در سال ۱۳۴۲، دستگاه امنیتی رژیم پهلوی (ساواک) با حساسیتی ویژه، فضای سیاسی و مذهبی کشور را زیر نظر داشت و خود را برای رویارویی احتمالی با موج جدیدی از اعتراضات در ماه محرم آماده می‌ساخت. گزارش‌های محرمانه این نهاد که از طریق منابع نفوذی در حلقه‌های نزدیک به روحانیون گردآوری می‌شد، به وضوح از شکل‌گیری یک استراتژی اعتراضی منسجم، عمیق و ریشه‌دار تحت هدایت و رهبری بی‌چون و چرای امام خمینی حکایت می‌کرد. این گزارش‌ها نه‌تنها بحران پیش‌رو را پیش‌بینی می‌کرد، که از عمق نارضایتی و جهت‌گیری جدید رهبران مذهبی پرده برمی‌داشت.

دو گزارش مهم ساواک در خردادماه ۱۳۴۲، افزون بر تشریح دقیق برنامه‌ای سازمان‌یافته و از پیش طراحی شده با محوریت امام خمینی برای مقابله با هرگونه اقدام تحدیدکننده رژیم شاه در ماه عزاداری محرم علیه شعائر دینی و قشر روحانیت، در بردارنده لایه‌ای حیاتی از افشاگری بود. این لایه، پرده از گسست عظیم طبقاتی، فقر روزافزون و فلاکت گسترده‌ای برمی‌داشت که آحاد جامعه را در برابر ثروت بادآورده و اسراف‌های دربار قرار می‌داد. منبع ساواک در این گزارش‌ها با وضوحی تکان‌دهنده تصریح کرده است که بنابر فرموده امام خمینی، شخص شاه، علیرغم ادعا‌های مکرر و شعار‌های پرطمطراقش مبنی بر دغدغه‌مندی نسبت به رفاه مردم، پیشرفت کشور و بسط عدالت اجتماعی، ماهیانه مبلغ کلان پنجاه هزار تومان صرف هزینه‌های شخصی ولیعهد خردسالش می‌کند. این رقم هنگفت، در تقابلی عیان و تعمداً برجسته‌شده در گفتار رهبری نهضت، در مقابل دستمزد ناچیز روزانه یک کارگر زحمتکش قرار می‌گرفت که با داشتن چندین نفر عائله، تنها هشت تومان در روز دریافت می‌کرد.

متن سند:

گزارش داخلی

موضوع: اظهارات آیت الله خمینی

طبق اطلاع معممی به نام سید لطیف که اغلب در قم میرود و رابط بین آقای خمینی با علما تهران است و در تهران با آیت‌اله سید ابراهیم علوی خوئی ارتباط زیادی دارد در سفر اخیر خود به تهران با حضور عده از روحانیون اظهار داشته است روز ۴۲/۲/۲۶ جلسه از نمایندگان علما شهرستان‌ها و عده از وعاظ در منزل آیت‌الله خمینی تشکیل شد که برنامه ماه محرم برای آنها روشن گردید عین آن جلسه و طرح آیت الله خمینی به شرح زیر بایستی در تهران به اطلاع روحانیون و وعاظ برسد که در جریان باشند:

آقای خمینی در آن جلسه اظهار داشت که روحانیون و وعاظ در ماه محرم به هیچ‌وجه از مأمورین انتظامی نباید هراسی داشته باشند، زیرا دولت قادر نیست که برای عزاداری شیعیان محدودیت‌هایی فراهم کند و ما تصمیم داریم که اگر در ماه محرم کوچکترین اهانت به جامعه روحانیت فراهم آورند حکم تکفیر آقای علم نخست‌وزیر را از طرف خود من و آقایان میلانی و گلپایگانی و حکیم و خوئی از نجف و احیانا شریعتمداری صادر نمائیم و قتل او را واحب شماریم که هم در پیشگاه خداوند حق خود را ادا کرده باشیم و هم از ظلم و بیدادگری مأمورین دولت که به دستور اسدالله علم صادر میشود مردم را نجات بدهیم و در مرحله دوم اگر در ماه نسبت به وعاظ و طبقه روحانیت عملی از طرف دولت نشان داده شد بلافاصله یا اعلامیه منتشر می‌سازم که در آن از حیف و میل کردن بیت المال مسلمانان در مهمانی‌های شاه و مخارج ماهیانه ولیعهد که پنجاه هزار تومان است با مردم سخن میگوئیم یا آقایان وعاظ در منابر خود روی این موضوع صحبت خواهند کرد. تا اینکه مردم بدانند اعلی‌حضرت که آنقدر از حق و عدالت سخن میگویند چطور حق و عدالت در این مملکت اجرا می‌شود.

فقط خرج سفر آیزنهاور به ایران از یک میلیون تجاوز کرد در صورتی که کارگر با ۸ سر عائله روزی ۸ تومان مزد دارد و باید با آن امرار معاش کند و هنوز هم اعلی‌حضرت ادعا دارند که ایران یکی از کشور‌های مترقی است و عدالت به حد کمال اجرا می‌شود سخنان سید لطیف اثر عمیقی روی حاضرین در جلسه به‌جا گذاشت.

متن سند:

گزارش داخلی

موضوع: اظهارات آقای خمینی

تاریخ وصول خبر: ۴۲/۳/۴

[..]اگر در ماه محرم نسبت به وعاظ و طبقه روحانیت عملی از طرف دولت نشان داد بلافاصله یا اعلامیه‌ای منشتر می‌سازیم که در آن از حیف و میل کردن بیت‌المال مسلمانان در مهمانی‌های شاه و مخارج ماهیانه ولیعهد که پنجاه هزار تومان است با مردم سخن می‌گویند چطور حق و عدالت در این مملکت اجرا می‌شود.