استان همدان پیشرو در جمعآوری تاریخ شفاهی دفاع مقدس
مدیركل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان همدان گفت: این استان جزو استانهای پیشرو در جمع آوری تاریخ شفاهی دفاع مقدس است.
به گزارش شهدای ایران، جعفر زمردیان اظهاركرد: در این راستا حدود 20 پروژه مربوط به پیشکسوتان دفاع مقدس در صورت تامین اعتبار، آماه چاپ و بهرهبرداری میشود.
وی در ادامه با اشاره به مؤثر بودن آموزش در روند فعالیّتهای تاریخ شفاهی استان همدان گفت:البته متأسفانه نتواستیم تئوریهای مطرح شده در کلاسهای آموزشی را عملی كنیم؛ دلیلش هم این است که سیاستهای متنوع و متعددّی وجود داشته و از دو سال پیش، و مخصوصاً از امسال تکلیفمان را غالباً میدانیم که روند مصاحبهها چگونه باید باشد.
زمردیان در عین حال گفت: مرکز ملی اسناد و كتابخانه دفاعمقدس نیز ضمن ارائه راهنماییهای لازم، برنامههای مد نظر را مطالبه و سطح جایگاه و کیفیت مطالب را یادآوری میکند و ما از مشاورههای فكری و مالی انجام شده این مركز تقدیر میكنیم.
وی ضمن اشاره به برقراری تعامل با سایر ادارات استانها به منظور پیشبرد پروژه تاریخ شفاهی گفت: معاونتهای پژوهشی در این زمینه با هم ارتباط دارند ولی بنده شخصا طی این دو سال و در سفر به چند استان، از تجارب آنها استفاده كردهام. حوزه تحقیق و پژوهش استانها یکی حوزههایی بوده كه بیشترین وقت را صرف كردهایم. بعد از ماه مبارك نیز این رویه ادامه خواهد یافت.
زمردیان ادامه داد: استان همدان به لحاظ برخورداری از متخصصان پتانسیل خوبی دارد و باید از سردار حسام،سردار همدانی،سردار شادمانی،سردار مهدی کیانی و دیگر فرماندهان ارشد همدان که در زمان مدیریت سردار حسام در این اداره كل بنیاد حفظ آثار بحث جمعآوری تاریخ جنگ استان را شروع و در قالب پنج مقطع این موضوع را برنامهریزی کردند تقدیر كنم چون مصاحبههای زیادی در این راستا انجام شد. تاریخ شفاهی ما خیلی مهم است و باید از نویسندگان قوی استفاده کنیم و در این راستا برای انجام پروژههایی چون کتابهای «الوند تا قراویز»، «بهار 82» «مهتاب خیّن» نویسندگان و ناشران مطرحی فعالیت كردند و موفقیت حاصل شد. از سوی دیگر، این كتب در ایام برگزاری كنگره شهدای همدان رونمایی شدند بنابراین از اعتبارات کنگره استفاده کردیم، اما در حال حاضر کتاب دوم و چهارم تاریخ جنگ ما به خاطر نبود اعتبار روی زمین مانده است.
وی همچنین خواستار برنامهریزی و تمرکز سیاستگذاری کلی و كلان از سوی پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شد و گفت: امسال با توجه به رویکرد مناسب در برنامههای پژوهشگاه، شش پروژه تعریف کردهایم و امیدواریم این سیاستگذاری برای همیشه برقرار باشد و با اختصاص اعتباری مناسب طی دو یا سه سال برای استانی مثل همدان که ظرفیت برای تاریخ شفاهی دارد،ما نیز بتوانیم با ناشر و یا نویسنده و یا تیم اجرایی با خیال راحت كار كنیم و شاهد سیاستهای دوگانه نباشیم تا كار هرچه زودتر به سرانجام برسد.
زمردیان اقدام پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس در برقراری ارتباط با سازمان بازنشستگان نیروهای مسلح را موثر دانست و گفت: با امیر خلیلیان رئیس سازمان بازنشستگان نیروهای مسلح استان همدان در مورد شناسایی نقاط مشترک و بهرهمندی از پتانسیل بازنشستهها نشستی خواهیم داشت تا خاطرات آنها را گردآوری کنیم و انجام مصاحبههای لازم را با امیران و فرماندهان نیروهای نظامی و انتظامی در دستور کار قرار بدهیم. و اگر همین روش پژوهشگاه ادامه یابد، تبدیل به یک فرهنگ میشود و وقتی تبدیل به یک فرهنگ شد همان برنامهریزیها را به دنبال دارد و ما میتوانیم با یک برنامهریزی مناسب کار را دنبال کنیم.
وی در مورد بازخورد فعالیتهای تاریخ شفاهی در استان همدان هم گفت: تاكنون 160 عنوان کتاب چاپ کردیم كه بخشی از این كتابها شامل تاریخ شفاهی بوده است. بعضی از این كتابها نیز به دلیل استقبال زیاد، تجدیدچاپ میشوند. کتابهایی همچون «مهتاب خیّن»، «ده متری چشمان کمین»، « خاطرات سردار شادمانی با عنوان قصههای جنگ» یا «تکلیف است برادر از سردار همدانی»از این نوع هستند. البته كتاب «سهم من از چشمان تو» نوشته سردار حمید حسام نیز میتواند ارتباط خوبی با مخاطب برقرار كند.
زمردیان همچنین در ارزیابی خود از افق تاریخ شفاهی گفت: دلمان میخواهد که ایدهآلنگر باشیم و بلندپروازی کنیم و استان همدان توان كافی برای تحقق این امر را دارد. حدود 70 هزار رزمنده را شناسایی كردهایم كه در حال استخراج اطلاعات مربوط به آنها هستیم و میتوانیم با استفاده از خاطرات حداقل 700 نفر از این تعداد كه از ممتازان دفاع مقدس بودند تاریخ شفاهی استان را تدوین كنیم. از سوی دیگر، رزمندگان دفاع مقدس پا به سن گذاشتهاند و در صورت جمعآوری نشدن خاطرات آنها كه اسناد گویا هستند، معلوم نیست 50 سال دیگر با چه خلائی روبرو خواهیم شد. علاوه بر این میتوان از دل این خاطرات ،فیلمهای مستند تلویزیونی و یا متون نمایشی خوبی تهیه كرد.
زمردیان در بخشی دیگر از سخنانش اعلام كرد: یک کمیته تألیف و تدوین از مجموع کمیتههای کنگره شهدای استان تشكیل دادهایم تا ادارات ارشاد، حوزه هنری، بنیاد شهید و جهاد را درگیر كار كنیم اما خروجی كار آن طور كه میخواستیم نشد و عمدتاً بیشتر كارها را خودمان انجام دادیم.
وی گفت: اگر پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس شیوهای كه با دانشگاهها برای دو واحد درسی دفاع مقدس و یا سازمان بازنشستگان نیروهای مسلّح در نظر گرفته است برای بحث تاریخ شفاهی نیز در نظر بگیرد و تفاهمنامههایی با معاونت فرهنگی وزارت ارشاد امضا كند آنها نیز ورود خوبی پیدا میكنند.
زمردیان در مورد تجارب به دست آمده در مورد تاریخ شفاهی نیز گفت: وقتی كتاب «ده متری چشمان کمین» چاپ شد احساس کردیم تقاضای خوب و علاقهمندیهای زیادی را به خودش جلب کرده و خیلیها دنبالش هستند و سال گذشته که پژوهشگاه این کتابها را از ما خواست و ما نزدیک به 50 جلد برای آنها تهیه کردیم، احساس میكنیم كه با استانداردهای مشخص شده از سوی پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس همخوانی دارد. این كتابها حتی به عنوان الگو برای سایر استانها ارسال و معرفی شد.
وی همچنین ضمن گرامیداشت یاد و خاطره سردار احمد سوداگر رئیس پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس گفت: من به كتاب «جادههای سربی» سردار شهید سوداگر خیلی علاقه دارم. البته كتابهای «دا» و «غواصان بوی نعنا میدهند»نیز از دیگر كتابهای مورد علاقه من هستند. بخشی از این كتاب خاطرات بچههای غواصی است که شب عملیات با آنها بودم.
زمردیان در مورد نحوه انتخاب مصاحبه شوندهها برای جمعآوری تاریخ شفاهی هم اظهار كرد:فرماندهان عالی دوران دفاع مقدس و افراد شاخصی که در زمینههای مختلف نظامی، رزمی و پشتیبانی دارند و یا افرادی که سوژههای منحصر به فردی در دوران دفاع مقدس هستند برای مصاحبه انتخاب شدند. بخشی از معیارهای انتخابی در رابطه با مصاحبه کنندهها و مصاحبه شوندهها در قالب دستورالعمل به ما اعلام میشود. قالب معیارهای اعلام شده مبتنی بر یک عقبه پشتیبانی است. یعنی یک تجربه در پشتش وجود داشته است. در اعلام این دستورالعملها وقتی ما تجارب را با دستورالعملها ادغام میكنیم به جرأت میتوانیم بگوییم که تا حد زیادی موّفق شدهایم. ضمن اینکه از جمله عوامل موفقیت این پروژهها مخاطبان هستند. یعنی وقتی مصاحبههای ما در قالب یک کتاب و یا گفتوگو در جراید،ماهنامهها و یا فصلنامههای کشوری تنظیم و توزیع شد با اقبال عمومی روبرو شد.
وی چاپ کتابهای «مهتاب خیّن»، «بهار 82 »، «ده متری چشمان کمین»، «تکلیف است برادر از سردار همدانی» را از جمله محصولات تاریخ شفاهی در استان همدان برشمرد.
زمردیان در مورد نویسندگان كتابها نیز توضیح داد: در این زمینه ما از کسانی استفاده میکنیم که اشرافیت بیشتری به این موضوعات دارند. خود مصاحبه شوندهها هم به عنوان مصاحبهگر و یا تدوین کننده ورود پیدا کرده و نقش مهمی را ایفا کردند ولی میتوانیم به جرأت بگوییم که تقریباً تمام موارد تدوین شده ما با استفاده از مصاحبهگرهایی بوده که توانایی و تجربه خوبی داشتند. دلیل این صحبت من هم این است که وقتی این کتب منتشر شد ما آنها را به خواص دفاع مقدسی دادیم و از استقبال خوبی برخوردار شدند یا وقتی که جلسات نقد و بررسی آثار گذاشتیم آنجا بیشتر متوجه این موضوع شدیم.
منبع : ایسنا
