در قطعنامه 598 به چگونگی پرداخت غرامت به ایران اشاره نشده است

به گزارش شهدای ایران، سردار دكتر حسین علایی فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دفاع‌مقدس، به واكاوی پذیرش قطعنامه 598 پرداخته است.سردار علایی گفت: كشورهای امریكا و شوروی سابق از زمستان سال 1365 و پس از عملیات والفجر 8 احساس كردند كه ایران می‌تواند پیروز این جنگ باشد و حكومت بعث را ساقط كند، بنابر این تصمیم گرفتند تا شرایط را به نفع كشور عراق تغییر دهند.

وی افزود: هر جنگی كه آغاز می‌شود روزی باید به پایان برسد و مهم‌ترین مسئله برای هر كشور آغازگر جنگ این است كه چگونه آن را به پایان برساند. نمونه‌هایی كه با آغاز هر جنگ ممكن است رخ دهد در ابتدا این است كه، كشوری كه جنگ را آغاز كرده به اهداف خود خواهد رسید و دیگری نیز، كشوری كه قربانی تجاوز شده است بتواند آغازگر جنگ را از رسیدن به هدفش مأیوس كند

و در شرایطی كه طرفین نمی‌توانند یكدیگر را شكست دهند این مسئله نیازمند مذاكره مستقیم یا از طریق طرف ثالث ممكن است تا جنگ را به شیوه‌ای كه طرفین راضی هستند به پایان برسانند. همچنین كشوری كه قربانی تجاوز شده است باید جنگ را به گونه‌ای هدایت كند كه متجاوز از بقای خود احساس خطر كند.

این فرمانده دوران دفاع مقدس درباره اهداف صدام از تجاوز به ایران گفت: حداقل هدف صدام از آغاز جنگ تحمیلی بی‌اعتبار كردن «معاهده 1975 » بود. هدف میانی رژیم بعث عراق نیز این بود كه خوزستان را به تصرف خود در بیاورد و حكومتی طرفدار عراق در آن ایجاد كند و در نهایت حداكثر هدف عراق ساقط كردن نظام جمهوری اسلامی ایران بود.

وی یادآور شد: عراق در سال‌های اول جنگ به هیچ كدام از این اهدافی كه از پیش تعیین كرده بود دست نیافت و یك سال و نیم پس از آغاز جنگ تحمیلی نیز ایران موفق شد بیش‌تر سرزمین‌هایش را كه در تصرف عراق بود، بازپس بگیرد.سردار علایی درباره شرایطی كه ایران برای پذیرش قطعنامه 598 در نظر گرفته بود، نیز اظهار كرد: ایران ابتدا در نظر داشت تا سرزمین‌های اشغال شده‌اش را از تصرف رژیم بعث عراق خارج و ارتش عراق از خاك خود بیرون كند.

دومین طرح نیز اعتبار بخشیدن به معاهده 1975 بود كه صدام چهار روز پیش از آغاز جنگ تحمیلی آن را در مجلس ملی عراق پاره كرده بود در حالی كه بر اساس این قرارداد، خط «تالوگ» اروندرود به عنوان خط مرزی میان ایران و عراق به حساب می‌آمد. همچنین عراق باید در مجامع رسمی به عنوان آغازگر جنگ شناخته می‌شد تا تمام بار حقوقی و خسارت جنگی بر عهده این كشور باشد. آخرین طرح ایران برای پذیرش قطعنامه این بود كه عراق خسارت‌های ویرانه‌های ناشی از جنگ كه این كشور مسبب آن بود را به ایران بپردازد.

رئیس اسبق ستاد مشترك سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ادامه داد: بر همین اساس پس از فتح خرمشهر، جنگ خاتمه نیافت زیرا بخشی از خاك ایران همچنان در اشغال عراق بود و دولت عراق از پذیرفتن معاهده 1975 خودداری می‌كرد و ایران نیز به دنبال آن بود تا مراكز رسمی و بین‌المللی مانند سازمان ملل، عراق را به عنوان آغازگر جنگ مشخص و معرفی كند اما متاسفانه شورای امنیت سازمان ملل متحد در طول جنگ رفتار درستی را از خودش نشان نداد و قطعنامه‌هایی را كه در طول هشت سال جنگ تحمیلی صادر می‌كرد به نفع عراق به حساب می‌آمد. حتی قطعنامه 598.

وی یادآور شد: ایران در سال‌های پایانی جنگ تحمیلی توانست فضای جنگ را به خاك دشمن بكشاند و شرایط را به گونه‌ای كه به نفع ایران بود، تغییر دهد. در این هنگام كشورهای امریكا و شوروی سابق از زمستان سال 1365 و پس از «عملیات والفجر8 » (فتح فاو) احساس كردند كه ایران می‌تواند پیروز این جنگ باشد و حكومت بعثی عراق را ساقط كند و از آنجایی كه پیروز شدن ایران در جنگ به عنوان ساقط شدن رژیم عراق در میان مدت به حساب می‌آمد بنا براین تصمیم گرفتند تا شرایط را به نفع كشور عراق تغییر دهند.

همچنین ادامه یافتن جنگ برای توسعه نفوذ ایران در كشور عراق نیز تلقی می‌شد. بنابراین آنها به این نتیجه رسیدند كه باید قطعنامه‌ای به تصویب برسانند كه هر دو طرف بتوانند آن را بپذیرند تا جنگ خاتمه یابد و از پیروز شدن حتمی ایران در جنگ جلوگیری كنند.سردار علایی توضیح داد: در روز 29 تیرماه سال 1366 قطعنامه 598 به تصویب رسید.

اگرچه بندهایی از این قطعنامه مورد توجه ایران بود و سازمان ملل متحد بر اساس بند «ششم» این قطعنامه كمیته‌ای را مبنی بر شناختن متجاوز در جنگ تشكیل داد اما در بند اول آن درخواست آتش‌بس و عقب‌نشینی به مرزها عنوان شده بود و این در حالی بود كه تا زمانی كه عراق به عنوان متجاوز در بخش‌هایی از خاك ایران حضور داشت در قطعنامه‌هایی كه از پیش صادر می‌شد هیچ‌گاه از طرفین خواسته نمی‌شد تا به مرزها عقب‌نشینی كنند. همچنین در بندهای دیگر برای نحوه برآورد خسارت كمیته‌ای تشكیل شد اما باز هم تصویب این قطعنامه در مجموع به نفع عراق بود.

وی با اشاره به سال‌های پایانی هشت سال جنگ تحمیلی توضیح داد: در سال‌های پایانی این جنگ، قدرت‌های بزرگ جهانی علاوه بر حمایت‌های مالی و تسلیحاتی از عراق، خود نیز به صورت مستقیم علیه ایران در خلیج فارس وارد جنگ شدند و درگیری‌های نظامی را با ایران ایجاد كردند به گونه‌ای كه امریكا 9 بار به سكوهای نفتی، قایق‌های تندرو، ناوها و هواپیمای مسافربری كشورمان در خلیج فارس حمله كرد. باید گفت در آن سال‌ها تعادل و موازنه جنگ به نفع عراق به صورت فاحشی تغییر یافت و ایران به این نتیجه رسید كه در این شرایط خاص پذیرش قطعنامه می‌تواند به نفع كشور باشد.

این فرمانده دوران دفاع مقدس افزود: پذیرش قطعنامه 598 در سال 1367 منجر شد تا ایران به خواسته‌هایش كه در ابتدای گفت‌وگو به آن اشاره شد دست یابد و عراق در نهایت به عنوان آغاز‌گر جنگ شناخته شود. وی درباره پرداخت غرامت از سوی عراق به كشورمان نیز اظهار كرد: در قطعنامه 598 به چگونگی پرداخت غرامت و خسارت ناشی از تجاوز عراق به ایران اشاره‌ای نشده است و تكلیف آن نامشخص است.

این در حالی است كه در سال 1990 میلادی و در زمان حمله عراق به كویت، كمیته‌ای از سوی سازمان ملل متحد ایجاد شد و خسارت مستقیم ناشی از تجاوز عراق به كشور ایران را حدود 100 میلیارد دلار برآورد كرد. همچنین خسارت غیرمستقیم ناشی از جنگ را نیز حدود 300 میلیارد دلار اعلام كردند.

این در حالی است، هنگامی كه عراق به كویت حمله كرد كشورهایی كه عضو دایمی شورای امنیت در سازمان ملل متحد بودند به مخالفت با عراق پرداختند و در همان قطعنامه اول عراق را مجبور كردند كه خسارت و غرامت‌های ناشی از اشغال كویت را بپردازد. بر این اساس پس از سقوط صدام، دولت عراق تاكنون 36 میلیارد دلار به كشور كویت پرداخته است.