بهانه‌های حقوق بشری در دوران "پسا برجام"

مقامات دولت، بند دوم شرایط 9 گانه رهبر انقلاب را مجددا بخوانند

کد خبر: ۹۶۳۰۶

تاریخ: ۰۵ آبان ۱۳۹۴ - ۱۰:۴۴

به گزارش شهدای ایران، زمانی که تیم مذاکره کننده هسته‌ای کشورمان در حال برگزاری جلسات متعدد با طرف غربی برای رسیدن به یک نتیجه مشترک و جامع بود، بسیاری از کارشناسان این نکته را به مسئولان دستگاه دیپلماسی کشور متذکر می‌شدند که باید در متن نهایی توافق، سازوکاری دیده شود که امکان اعمال تحریم‌های قبلی (که قرار است پس از اجرای توافق لغو شوند) به بهانه‌های جدید وجود نداشته باشد. به عنوان مثال اگر قرار است تحریم «سوئیفت» که به بهانه خرید تجهیزات برای گسترش فعالیت‌های هسته‌ای ایران وضع شده، لغو شود، به این صورت نباشد که در آینده همین تحریم به بهانه حقوق بشر اعمال شود.
فارغ از این مساله که آیا چنین تمهیدی در متن برجام دیده شده یا خیر، تاکید رهبر انقلاب در نامه به رئیس‌جمهور نیز مجددا این مساله را به صورت صریح و روشن مشخص کرد که هرگونه اعمال تحریم جدید به بهانه‌های دیگر به جز هسته‌ای، مصداق نقض توافق هسته‌ای خواهد بود.

در بند دوم از شروط 9 گانه ذکر شده در نامه رهبری، آمده است: «در سراسر دوره‌ی هشت‌ساله، وضع هرگونه تحریم در هر سطح و به هر بهانه‌ای (از جمله بهانه‌های تکراری و خودساخته‌ی تروریسم و حقوق بشر) توسّط هر یک از کشورهای طرف مذاکرات، نقض برجام محسوب خواهد شد و دولت موظّف است طبق بند ۳ مصوّبه‌ی مجلس، اقدامهای لازم را انجام دهد و فعّالیّتهای برجام را متوقّف کند.»

حالا، دقیقا همان پیش‌بینی‌ها در حال وقوع است و دور جدیدی از هجمه‌های هماهنگ علیه وضعیت حقوق بشر در ایران توسط رسانه‌ها و اشخاص خاص کلید خورده است. دیروز صبح، شیرین عبادی که به خاطر سوابق حمایت از رژیم پهلوی و سپس سیاه‌نمایی علیه جمهوری اسلامی مورد توجه محافل صهیونیستی و غربی قرار گرفت و جایزه میلیارد دلاری و سیاسی نوبل صلح را دریافت کرد خواستار فشار اقتصادی بیشتر به ایران شد.

عبادی ضمن مقاله‌ای در وبسایت فردا نوشت: به دنبال توافق بر سر برنامه هسته‌ای ایران و در انتظار لغو اکثر تحریم‌های اقتصادی، رفت و آمد هیئت‌های مقامات دولتی اروپایی و ایرانی، بین تهران و پایتخت‌های اروپایی شدت گرفته و همه در پی گفت‌وگو در مورد روابط جدید دیپلماتیک و اقتصادی با ایران هستند.  وی می‌افزاید: دولت‌های اروپایی نباید اجازه دهند اشتیاق آنان برای تجدید تعامل با ایران و بازارهای آن، نیاز فوری کشور برای اصلاحات در زمینه حقوق بشر را تحت‌الشعاع قرار دهد. در عوض، همان کانال‌های دیپلماتیک و اقتصادی که در حال شکل‌گیری است باید برای پاسخگو کردن ایران نسبت به پرونده حقوق بشر مورد استفاده قرار گیرد.

وی همچنین از دولت‌های اروپایی خواست ضمن همکاری با جامعه مدنی (اسم مستعار گروهک‌های وابسته)، به ایران فشار بیاورند و یک گزارشگر ویژه برای ایران تعیین‌کنند. عبادی می‌نویسد: نقش جامعه مدنی ایران چه در داخل کشور و چه در تبعید بسیار عمده است. اتحادیه اروپا باید از مدافعان حقوق بشر ایرانی حمایت کرده و با آنها همکاری کند تا به برنامه‌ای شکل دهند که بتواند به واقع تاثیرگذار باشد. مدافعان حقوق بشر ایرانی بهتر از هر کس دیگر می‌دانند چه چیزی مورد نیاز است و چه موردی دست‌یافتنی است.

وی می‌افزاید: امیدوارم اروپا بتواند ورای جذابیت قابل توجه مالی، شرایط فعلی را نیز ببیند و این برهه از زمان را، علیرغم توافق هسته‌ای، فرصتی برای کمک به بسیاری از افراد در ایران که هنوز نمی‌توانند از آزادی‌ بهره‌مند باشند ببیند. اگر ما ایران را در این زمان رها کنیم، ممکن است فرصت دیگری وجود نداشته باشد.

چند ساعت پس از انتشار این مقاله، نشست خبری گزارشگر ویژه سازمان ملل در ایران در زمینه حقوق بشر برگزار شد و اتهامات جدیدی علیه کشورمان مطرح شد.

"احمد شهید" اعلام کرد، ایران در گامی تحول آمیز قصد دارد باب گفت‌وگو پیرامون قوانین سختگیرانه خود در زمینه اعدام‌ها و دیگر موارد مرتبط با حقوق بشر را با سازمان ملل متحد باز نماید.

به نوشته خبرگزاری «فرانسه»، احمد شهید به خبرنگاران  گفت،  خارج از بحث حضور ایران در سازمان ملل و پرداختن به دلایل نارضایتی از ایران، این کشور تاکنون گام‌های مناسبی را بری بهبود اوضاع حقوق بشر برنداشته است.

احمد شهید قرار است این هفته در مجمع عمومی سازمان ملل متحد گزارش سالیانه خود درباره اوضاع حقوق بشر ایران را ارائه دهد. وی در ادامه با اشاره به تبعات برجام بر اوضاع حقوق بشر ایران مدعی شد: «توافق هسته‌ای فرصتی را برای پیشبرد حقوق بشر فراهم کرده است.» وی همچنین گفت که نسبت به گزارش سال 2104 خود درباره اوضاع حقوق بشر ایران خوشبینانه‌تر است.

نماینده سازمان ملل در امور ایران افزود: «دلیل واقعی این است که شاهد اشتیاق بیشتر ایران  برای تعامل با خود و سازمان ملل هستم. ایران اینک همکاری معنی دارتری با من به نسبت گذشته دارد اما هنوز امکان دیدار از این کشور میسر نشده است.» احمد شهید در خاتمه ضمن اشاره به فواید رفع تحریم‌ها و ایجاد فرصت‌های بیشتر برای ایرانیان گفت: «همچنان نیاز به فشارهای متداوم بر ایران برای بهتر شدن اوضاع است.»

به نظر می‌رسد فرآیند گذر از هسته‌ای و تمرکز بر مساله حقوق بشر در جبهه رسانه‌ای غرب آغاز شده و در ماه‌های آینده نیز شاهد ادامه و تقویت این روند خواهیم بود؛ روندی که دولت باید طبق فرمان صریح رهبر انقلاب در صورت عملیاتی شدن آن، اجرای برجام را متوقف کند.

*بسیج