آیا نوشابه رژیمی به کاهش وزن کمک می کند؟

نوشابه‌های رژیمی مدت زیادی است که به عنوان ابزاری برای کاهش وزن به بازار عرضه شده‌اند. ایده در مورد این نوع از نوشابه‌ها این است که آنها به افراد اجازه استفاده از شیرینی نوشابه‌های معمولی بدون افزایش کالری دریافتی و افزایش وزن را می‌دهند.

کد خبر: ۹۲۹۱۷

تاریخ: ۰۸ مهر ۱۳۹۴ - ۱۹:۴۰

شهدای ایران:نوشابه های رژیمی مدت زیادی است که به عنوان ابزاری برای کاهش وزن به بازار عرضه شده اند. ایده در مورد این نوع از نوشابه ها این است که آن ها به افراد اجازه استفاده از شیرینی نوشابه های معمولی بدون افزایش کالری دریافتی و افزایش وزن را می دهند.

با این وجود دانشمندان در مورد این ادعاهای مرتبط با بازاریابی شک و تردید بسیار زیادی دارند، همگی آن ها معتقدند که نوشابه های رژیمی برای شما خطرناک هستند و از مصرف آن ها بایستی اجتناب شود و پرسش های جدی در مورد بهتر بودن نوشابه های رژیمی حاوی شیرین کننده های مصنوعی دارند.

واسانتی مالیک پژوهشگری از دانشگاه هاروارد که نوشابه های رژیمی را مورد مطالعه قرار داده می گوید بحث و جنجال اصلی در این زمینه این است که آیا ممکن است این شیرین کننده های مصنوعی و نوشابه های رژیمی در بروز یک اپیدمی چاقی و اپیدمی دیابت موازی با آن نقش داشته باشند که این دقیقاً همان چیزی است که آن ها باید به جلوگیری از بروز آن کمک کنند. علت این است که شواهدی درباره اینکه نوشیدن نوشابه های رژیمی منجر به افزایش وزن و سایر بیماری های مزمن می شود، متنوع و گوناگون است.

شواهد متناقض

مطالعه ای از سال 2008 ارتباط بین مصرف نوشیدنی های واجد شیرین کننده های مصنوعی و افزایش وزن در طولانی مدت را در 3682 نفر بررسی کرده است. بنابراین بررسی نوشیدن نوشابه های رژیمی با افزایش نزدیک به 2 برابری میزان افزایش وزن و چاقی همراه بوده است. نویسندگان این مطالعه می گویند نتایج این سؤال را ایجاد می کنند که آیا این شیرین کننده های مصنوعی به جای مبارزه با اپیدمی چاقی به افزایش بروز آن در بین ما دامن خواهند زد؟

اما این پایان ماجرا نبود. نتایج یک بررسی دیگر که در سال 2012 منتشر شده بود نشان داده است کسانی که نوشیدنی های قندی را با نوشابه های رژیمی جایگزین کرده اند، در واقع کمی دچار کاهش وزن شده اند.

مالیک گفت بنابراین برخی گزارش ها وجود دارند که معتقدند مصرف نوشابه های رژیمی واقعاً در افزایش وزن دخالت دارند. بررسی های دیگری ارتباط مصرف نوشابه های رژیمی و افزایش خطر بروز دیابت را گزارش کرده اند. سایرین می گویند که مطالعات هنوز کامل نیستند. مالیک پیش بینی می کند با مطالعات بیشتر در 5 سال آینده به نتایج قابل اطمینان تری دست خواهیم یافت.

سوزان سویدرس استاد دانشگاه پوردو که شیرین کننده های مصنوعی را مورد مطالعه قرار داده است، با مبهم بودن شواهد موجود در این ارتباط موافق است. او می گوید هر کسی که ادعا می کند عواقب ناشی از مصرف نوشابه های رژیمی واضح و روشن هستند، در واقع درک درستی از آن چه که درباره آن صحبت می کند، ندارد.

بخشی از ابهام موجود مربوط به این واقعیت است که افرادی که این نوع نوشابه ها را مصرف می کنند،اساساً به طریقی با افرادی که این نوشیدنی ها را نمی نوشند، متفاوت هستند.

بسیاری از پژوهش ها در ارتباط با نوشابه های رژیمی در برابر نوشابه های معمولی، مطالعاتی مبتنی بر مشاهده را شامل می شوند و بنابراین دانشمندان اطلاعاتی را درباره آنچه افراد پیش از این در حال انجام آن بودند جمع آوری می کنند. (بر خلاف آزمون های در حال انجام و گماردن گروهی از افراد به مصرف نوشابه های رژیمی و گروهی دیگر را به استفاده از نوشیدنی های قندی). برای مثال کسانی که نوشیدن نوشابه های رژیمی را به جای انواع معمولی انتخاب کرده اند، چرا که به تازگی با مشکلات وزنی مواجه بوده اند که این می تواند موجب درآمیختگی و اشتباه شدن نتایج شود.

آیا شیرین کننده های مصنوعی بی خطرند؟

با این حال دانشمندان به طور فزاینده ای درباره این که آیا شیرین کننده های مصنوعی به اندازه ای که به نظر می رسند، بی خطر هستند یا نه سئوالاتی را مطرح می کنند.

یک مطالعه که در سال 2015 در ژورنال پزشکی بریتانیا منتشر شده بهترین پژوهش های موجود درباره ارتباط میان نوشیدنی های شیرین شده با قند، نوشیدنی های شیرین شده با شیرین کننده های مصنوعی و آب میوه ها با دیابت نوع 2 را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. نتایجی که آن ها بدست آوردند شگفت انگیز بود، مصرف مداوم نوشیدنی های قندی با بروز دیابت همراه بود اما مصرف نوشابه های رژیمی نیز به همان نتیجه را دربرداشت. (سایر پژوهش ها درباره دیابت نیز نتایج مشابهی داشتند، هرچند شواهد وزنی نشان می دهند که شیرین کننده های مصنوعی موجب بروز سرطان نمی شوند).

فرضیه هایی درباره تاثیرات نوشابه های رژیمی

یک سوال کلیدی و مهم این است که چرا نوشابه های رژیمی ممکن است برای سلامتی شما مضر باشند. در غیاب یک پاسخ قاطع و محکم، پژوهشگران چند فرضیه را مطرح می کنند.

اولین فرضیه این است که نوشیدن نوشابه های رژیمی ممکن است رفتار افراد را تغییر دهند. در اینجا کریستوفر گاردنر استاد دانشگاه استنفورد نحوه تأثیر گذاری آن ها را توضیح می دهد اگر شما در بعدازظهر یک نوشابه رژیمی بخورید و سپس در زمان شام شما به یاد بیاورید که آن را خورده اید، ممکن است خودتان را با یک فنجان بستنی مهمان کنید. درک نحوه عملکرد این اثر جبرانی واقعاً دشوار است.

اما می تواند توضیح دهد که چرا مطالعات نشان می دهند که مصرف کنندگان نوشابه های رژیمی دچار اضافه وزن و مشکلات سلامتی مرتبط با آن می شوند و یا این ممکن است چیزی در مورد خود شیرین کننده های مصنوعی موجود در نوشابه باشد. برخی از پژوهشگران از تأثیر گذاری این شیرین کننده ها بر روی فلور طبیعی معده یا همان باکتری های موجود در دستگاه گوارش که به متابولیسم (و بسیاری دیگر از عملکردهای حیاتی بدن) کمک می کنند، متعجب شده اند.

شواهد به دست آمده که البته تنها از پژوهش های انجام شده بر روی جوندگان بدست آمده است، نشان می دهند مواد شیمیایی موجود در شیرین کننده های مصنوعی سبب برهم خوردن فلور طبیعی معده شده که به نوبه خود با اختلالات متابولیکی نظیر دیابت و چاقی همراه است.

همچنین پژوهش هایی انجام شده که نشان می دهند این شیرین کننده های مصنوعی از طریق مسیرهایی غیر عادی بر روی مغز تأثیرمی گذارند. به نظر می رسد که نوشابه های رژیمی نیاز و عطش شدید برای خوردن مواد قندی را به یک دلیل متأثرمی کنند. مطالعات تجربی در انسان ها مشخص کرده است که طعم و مزه شیرینی چه واقعی و چه مصنوعی می تواند اشتها را تقویت کرده و سبب تمایل افراد به خوردن بیشتر شود.

بررسی های کوچک دیگری نیز نشان داده است که زمانی که افراد قند سوکرالوز را دریافت می کنند، آن ها افزایشی در میزان انسولین بدنشان بدون کاهش میزان گلوگز خون راتجربه می کنند، به طوری که شیرین کننده مصنوعی از عملکرد اصلی انسولین که کاهش قند خون بوده ممانعت می کند. این شاخص مقاومت به انسولین و منادی بروز دیابت است.

ایده اصلی در اینجا این است که قندهای کاذب موجود در نوشابه های رژیمی باعث اختلال در پاسخ بدن ما نسبت به قندهای واقعی می شوند. بدن و مغز ما به رفتار کردن در برابر شیرینی ها از طریقی خاص مقید و مشروط شده اند. زمانی که ما یک ماده شیرین را مزه می کنیم، بدن ما هورمون هایی نظیر انسولین را آزاد کرده که انرژی لازم برای متابولیسم را مهیا می کنند، بنابراین زمانی که مواد قندی وارد معده ما می شوند برای مواجهه با آن ها آماده شده ایم.

زمانی که شما قند مصنوعی را به بدن عرضه می کنید بدن آماده ورود قندی می شود که پس از آن وارد بدننمی شود. سویدرس توضیح داده است که بدین ترتیب پاسخ های ماهرانه بدن به این موضوع کم اثر شده یا از بین می روند. بدن شما می گوید یک لحظه صبر کنید، آخرین باری که من یک چیز شیرین را مزه کردم، هیچ چیزی دریافت نکردم. این بار نمی دانم که قرار است چه اتفاقی بیفتد، بنابراین من برای سوخت وساز که آزاد کننده مقدار زیادی انرژی است آماده نخواهم شد. (این فرضیه همسو با شواهد فزاینده ای است که نشان می دهند که این طعم دهندگان مصنوعی سیستم های حسگر بدن ما را از مسیرهای دیگری می فریبند و ما را در مسیری زیانبار برای سلامتی قرار می دهند).

چه کار باید کرد؟

همه این ها بدین معنی نیست که مصرف نوشیدنی های حاوی قندهای واقعی ایده مناسبی است. شواهد صریح و فاقد ابهام هستند. نوشیدنی های مملو از مواد قندی نیز با دیابت نوع دو، سکته های مغزی، بیماری های قلبی، چاقی و سرانجام مرگ های زودرس مرتبط بوده اند. این مواد اغلب فاقد ارزش غذایی بوده و میزان زیادی کالری بدون ایجاد احساس سیری را به بدن ما تحویل می دهند.

شواهد موجود درباره نوشابه شیرین شده با شیرین کننده های مصنوعی و اثرات آن ها بر روی سلامتی ما کاملاً شفاف و مشخص نیست اما به مشکلات بالقوه همراه با مصرف این گونه مواد اشاره می کند.

بنابراین اگر شما از خوردن نوشابه های معمولی به طور کامل اجتناب می کنید، خوردن کمی نوشابه رژیمی برای مدت زمانی کوتاه ممکن است به طور کلی برای سلامتی و وزن شما مناسب تر باشد. اگر فردی معتاد به مصرف نوشیدنی های شیرین نیستید، به خوردن آب روی آورید. جایگزین کردن قندها با مواد مصنوعی ممکن است هیچ سودی برای بدن شما نداشته و در واقع حتی مضر نیز باشد.