توبه چگونه قبول می شود ؟

عمری گذشته اخر توبه نکردم و...«توبه بر چهار پایه استوار است: پشیمانی در دل – آمرزش‌خواهی به زبان – عمل کردن با اعضای بدن – تصیم بر بازنگشتن (به گناه)»

کد خبر: ۷۲۸۵۹

تاریخ: ۲۷ فروردين ۱۳۹۴ - ۲۱:۵۹

به گزارش شهدای ایران، توبه در لغت به معنای بازگشت است. توبه چگونه قبول می شود ؟هر کسی بازگردد، تائب است. حق تعالی نیز توبه‌پذیر است، به همین دلیل یکی از اسامی حق تعالی نیز «تواب» است. چرا که او بیش از بنده‌ی خود، به او رو می‌کند، نظر لطفش را به تائب باز می‌گرداند و او را مورد لطف و عنایتش قرار می‌دهد. چنان چه خداوند کریم، در کلام وحی و در معرفی خودش می‌فرماید

«إِلا ال ذینَ تابُوا وَ أَصلَحُوا وَ بَی نُوا فَأُولئِکَ أَتُوبُ عَلَی هِم وَ أَنَا التو ابُ الر حیمُ» (البقره -160)
ترجمه: مگر آن گروهى که توبه کردند و اصلاح و بیان نمودند، ایشانند که من توبه آنانرا میپذیرم منم. که فوق العاده توبه پذیر و مهربانم.
ب – بیان شد که توبه یعنی بازگشت. فرض کنید کسی برای رسیدن به مقصدی، راهی را انتخاب می‌کند و می‌پیماید، اما پس از مدتی متوجه می‌شود که راه را به خطا انتخاب کرده و این راه به آن مقصد نمی‌رسد، لذا باز می‌گردد و در جهت صحیح حرکت می‌کند. به این بازگشت می‌گویند: «توبه». لذا توبه به محض آن که انجام گرفت، پذیرفته است. چرا که هر گاه بازگشتید، بازگشتید. پس توبه خود عین قبول است. پس «توبه» یعنی اعتراف به گناه. کسی که بر می‌گردد، یعنی حقیقتاً اعتراف و اقرار دارد که راه را به خطا رفته است. و کسی که اعتراف نکند که خطا می‌رفته، هیچ گاه باز نمی‌گردد. پس این اقرار قلبی و سپس لسانی به خداوند متعال، قدم اول توبه و بسیار ارزشمند است. چنان چه می‌فرماید:

«وَ آخَرُونَ اع تَرَفُوا بِذُنُوبِهِم خَلَطُوا عَمَلاً صالِحاً وَ آخَرَ سَی ِئاً عَسَى الل هُ أَن یَتُوبَ عَلَی هِم إِن الل هَ غَفُورٌ رَحیمٌ» (التوبه - 102)

ترجمه: و گروه دیگرى به گناهان خود اعتراف نمودند که اعمال نیکى را با گناهانى آمیخته‌اند. شاید خدا توبه‌ی ایشان را بپذیرد. محققاً خدا فوق ‏العاده آمرزنده و مهربان است‏.

امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام می‌فرمایند:
«معصیت‌کاری که به گناه خویش اعتراف ورزد، بهتر از فرمانبرداری است که به کار خویش ببالد» (گزیده‌ی میزان الحکم، ج1، ص171)

و نیز امام باقر علیه‌السلام می‌فرمایند:
«به خدا سوگند از گناه نمی‌رهد، مگر کسی که به آن اعتراف دارد» (همان مدرک)

ج – اما صرف اقرار و اعتراف کافی نیست. بلکه پیشمانی، طلب مغفرت و بازسازی هم لازم است. بسیاری هستند که خطایی می‌کنند و به خطا بودن فعل خود نیز اقرار و اعتراف دارند، اما از کرده‌ی خویش پشیمان نیز نیستند. در صورتی که بیان شد توبه یعنی «بازگشت»، پس تا کسی پشیمان نشود، باز نمی‌گردد.

از سوی دیگر ممکن است کسی راهی به خطا می‌رفته، اکنون متوجه شده که آن راه خطا بوده و اکنون نیز پیشیمان شده و باز گشته است، اما نه در راه خطای خود و نه در بازگشت آن، کاری به خدا نداشته و ندارد. چنین کسی توجه ندارد که وقتی به خطا می‌رفت، دو معصیت انجام می‌داد: اول نافرمانی امر خدا و دوم پیمودن راه اشتباهی که به ضرر خودش بود. اکنون بازگشته، ولی کاری به خدا ندارد. لذا فقط فایده‌ی بازگشت را می‌برد. مثل کسی که اعتقادی به خدا و قیامت ندارد، مشروبات الکلی مصرف می‌کرده و اکنون فهمیده که مضر است و دیگر مصرف نمی‌کند و فایده‌اش را هم می‌برد. اما بخش معصیت و نافرمانی خدا به جایش باقی است. لذا پس از اعتراف و پشیمانی، عذرخواهی هم لازم است. و مرحله‌ی آخر، تصدیق توبه‌ی خود با باز نگشتن به آن گناه و اصلاح خرابی‌های گذشته است.

«وَ إِن ِی لَغَف ارٌ لِمَن تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُم اه تَدى»‏ (طه - 82)
ترجمه: و من یقینا آن- کسى را که توبه کند، و ایمان بیاورد، و عمل صالح انجام دهد مى‏آمرزم، سپس هدایت خواهد شد.

مولی‌الموحدین علی علیه‌السلام می‌فرمایند:
«توبه بر چهار پایه استوار است: پشیمانی در دل – آمرزش‌خواهی به زبان – عمل کردن با اعضای بدن – تصیم بر بازنگشتن (به گناه)» (همان مدرک)

د – اما در خصوص ثبت در نامه‌ی اعمال دقت شود که توبه به محض قصد و انجام پذیرفته است و خداوند متعال بسیار کریم‌تر از آن است که پس از پذیرش عذرخواهی جدی، آن را به رخ بنده‌اش بکشد.

بدیهی است که مجرم، با دیدن نامه‌ی اعمال خود در قیامت، معذب می‌شود و عذاب مخصوص کسی است که بخشیده نشده است. پس اگر خداوند رحمان و رحیم گناه کسی را بخشید، نه تنها آن را در نامه‌ی اعمالش محو می‌کند، بلکه کاری می‌کند که حتی شخص معصیت‌کار نیز آن گناه خودش را به یاد نیاورد. جالب آن که بدانیم خداوند متعال آن قدر رحیم و کریم است که نه تنها آن عمل را از کتاب اعمال و حتی یاد و خاطر گناهکار و ملائک کاتب پاک می‌کند، بلکه خطا و گناهش را «مبدل» به حسنه (عمل نیکو) می‌نماید و بدیهی است که حسنات از فایده‌های دنیوی و اجر اخروی برخوردارند:

«إِلا مَن تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُو لئِکَ یُبَد ِلُ الل هُ سَی ِئاتِهِم حَسَناتٍ وَ کانَ الل هُ غَفُوراً رَحیماً» (الفرقان -70)
ترجمه: مگر آن کسى که توبه کند و ایمان بیاورد و عمل نیک انجام دهد. اینگونه افرادند که خداى مهربان گناهانشان را به حسنات (صواب)، تبدیل مى‏نماید. و خدا فوق العاده آمرزنده و مهربان است‏.

امام صادق علیه‌السلام می‌فرمایند:
«خداوند جل‌جلاله به داود پیامبر – که بر پیامبر ما و خاندانش و او درود باد – وحی کرد: ای داود! هر گاه بنده‌ی مؤمن من گناهی کند و سپس از آن گناه برگردد و توبه نماید و به هنگام یاد کردن از آن گناه از من شرم کند، او را بیامرزم و آن گناه را از یاد فرشتگان نگهبان اعمال ببرم و آن را به نیکی بدل کنم. و از این کار مرا باکی نیست که من مهربان‌ترین مهربانان هستم. (همان مدرک، ص 173)