پیام رهبر معظم انقلاب به کنگره بزرگداشت علّامه سیّد نعمت الله جزایری

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به کنگره بزرگداشت علامه سید نعمت الله جزایری با تجلیل از مقام علمی و ادبی این عالم بزرگوار، بر تبحر و احاطه ی ایشان بر احادیث شیعی با نگاه دقیق فقهی تاکید کردند.

کد خبر: ۶۵۸۴

تاریخ: ۱۰ اسفند ۱۳۹۱ - ۰۰:۰۰

به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری شهدای ایران؛ به نقل از پایگاه اطلاع رسانی مقام معظم رهبری؛ حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام به کنگره بزرگداشت علامه سید نعمت الله جزایری با تجلیل از مقام علمی و ادبی این عالم بزرگوار، بر تبحر و احاطه ی ایشان بر احادیث شیعی با نگاه دقیق فقهی تاکید کردند و افزودند: تجلیل از مرحوم سید نعمت الله جزایری در واقع تجلیل از علم و معارف الهیّه است.

رهبر انقلاب اسلامی در این پیام که صبح امروز(پنجشنبه) از سوی آیت الله سید محمد علی موسوی جزایری نماینده ولی فقیه در استان خوزستان و امام جمعه اهواز قرائت شد همچنین با اشاره به آثار و تالیفات متعدد علامه سید نعمت الله جزایری ایشان را شخصیتی برجسته و فقیهی گمنام خواندند که لازم است به تالیفات وی در حوزه حدیث و شروحی که بر احادیث نگاشته است توجه بیشتری صورت پذیرد.

متن بیانات معظم‌له بدین شرح است:

بسم‌اللّه‌الرّحمن‌الرّحیم‌

خیلى متشکّریم از جناب آقاى جزائرى و بقیّه‌ى آقایان که به فکر افتادند این شخصیّت بزرگ و گمنام را معرفى کنند. گمنام از این جهت که اگر چه مرحوم سیّد نعمت‌اللّه جزائرى با دو کتاب معروف است: زهر الرّبیع و انوار نعمانیّه(۲)، لکن شأن مرحوم سیّدنعمت‌اللّه خیلى بالاتر از اینها است.

ایشان، هم فقیه بودند ــ فقیه ماهرى است مرحوم سیّدنعمت‌اللّه ــ و هم محدّث خبیر و متوسّعِ در کتاب‌هاى اخبار بودند، هم ادیب بودند. جالب اینجا است که خانواده‌ى اینها یک خانواده‌اى‌اند که علاوه‌ى بر فقاهت و حدیث، اهل ادب و لغت و اینها هستند؛ مرحوم سیّد نورالدّین ــ پسر ایشان ــ کتاب معروف فروق اللّغات(۳) را نوشته که فقط یک کتاب لغت نیست، معنایش تسلّط کامل بر لغت عربى است؛ نوه‌ى ایشان هم مرحوم سیّدعبداللّه جزائرى است؛ یعنى سه نسلْ پشت سرِ  هم جزو علماى برجسته و معروفند، در حوزه‌هاى علمیّه شناخته شده هستند.

البتّه هر سه بزرگوار اخبارى‌اند؛ مرحوم سیّدعبداللّه بیشتر، سیّدنعمت‌اللّه و سیّدنورالدّین کمتر؛ لکن مرحوم سیّد نعمت‌اللّه با اینکه اخبارى است، به آراء و نظرات اصولیّین توجّه دارد و کتابى هم ایشان دارد ــ من حالا اسم کتاب یادم نیست ــ در لزوم رجوع به کتب فقها؛ که مراد ایشان از فقها،طبعاً فقهاى اصولى هستند. مرد بزرگى است ایشان.

آثار و تألیفات ایشان زیاد است. حالا جنابعالى فرمودید حدود شصت تألیف؛ من حالا آن طور که در ذهنم بود، می‌دانستم ایشان حدود سى چهل تألیف دارند؛ که در بین اینها شروح مهمّ کتب اربعه‌ى ما هست - یعنى ایشان شرح تهذیب دارد، شرح استبصار دارد، به‌نظرم شرح کافى دارد - شرح بسیارى از کتاب‌هاى صدوق را دارد - مثل توحید صدوق و مانند اینها. یعنى یک شخصیّت بسیار برجسته‌اى است ایشان در تبحّر و احاطه‌ى بر حدیث شیعه؛ و همراه با نگاه دقیق فقهى، نه فقط حدیث.

ایشان شاگرد علّامه‌ى مجلسى است. خب، علّامه‌ى مجلسى مرد خیلى بزرگى است، یعنى کسى نگاه کند به بیانهایى که ایشان در بحار - در ذیل روایات - دارد، میفهمد که این مرد هم فقیه است، هم متکلّم است، هم اهل عقلیّات است. مجلسى خیلى بزرگ است، منتها فقط به حدیث معروف شده؛ در حالى که این‌جور نیست. ایشان محدّث هم هست - خب کتاب حدیث ایشان، بحارالانوار، کتاب بزرگى است  - لکن فقیه متکلّم صاحب‌نظر ]است[، گاهى اوقات ایشان یک آراء بسیار برجسته‌اى در مسائل کلامى و عقلى - در ذیل روایات - دارد که اینها خیلى برجسته است. مرحوم سیّد نعمت‌اللّه شاگرد یک چنین کسى است، شاگرد مرحوم علّامه مجلسى. شاگرد فیض ظاهراً، به نظرم ایشان شاگرد فیض هم بوده است. به هر حال شخصیّت برجسته‌اى است.

حالا کتاب زَهرُ الرّبیع هم با اینکه یک کتابى است که در حوزه‌هاى علمیّه به عنوان یک کتاب فکاهى و اینها معروف شده، لکن نشان‌دهنده‌ى این است که فقهاى ما، بزرگان ما، علماى ما، در عین کارهاى عمیق علمى و فقهى به این جور مسائل هم توجّه داشتند.

یعنى ایشان در اوّل زهر الرّبیع - ما شاید پنجاه شصت سال قبل از این زهر الرّبیع را نگاه میکردیم - میگوید که دیدم طلبه‌ها احتیاج دارند به یک تفنّنى و تفکّهى، این کتاب را براى آنها نوشتم؛ یعنى کتابى است که ایشان نوشته براى اینکه طلبه‌اى که حالا غرق در کارهاى علمى در مدرسه و در حجره و اینها است، یک وسیله‌اى براى تفکّه داشته باشد؛ یعنى غافل از این چیزها نبودند. حالا ما اینجا خشک بنشینیم، تا یک کسى آن طرف یک شوخى‌اى کرد فوراً به ما بربخورد! این‌جورى نبودند علماى ما؛ آن هم عالمى مثل سیّد نعمت‌اللّه که اخبارى و متصلّب و اینها است دیگر؛ امّا این چیزها را هم داشتند.

به نظر من این تفنّن علماى گذشته‌ى ما خیلى مهم است؛ که یک نمونه‌اش هم همین فروق اللّغات است که عرض کردیم سیّد نورالدّین - پسر ایشان - با اینکه فقیه است، با اینکه محدّث است، شاگرد پدرش است، امّا در عین حال این‌جور چیزی را در باب لغت می‌نویسد. به هر حال به نظر ما شخصیّت برجسته‌اى است مرحوم سیّد نعمت‌اللّه.

و خب خاندان هم خاندان علم‌اند، بحمداللّه تا امروز هم این خاندان خاندان علم بوده‌اند، و امیدواریم همیشه همین‌جور باشد. و تجلیل از ایشان تجلیل از علم است و تجلیل از معارف الهیّه است؛ این بزرگواران معرفى بشوند خیلى خوب است. بخصوص اگر بتوانید، کتابهاى ایشان را تحقیق بکنید، چاپ کنید.

انوار نعمانیّه مکرّر چاپ شده البتّه، آن کتاب کتاب معروفى است، لکن کتابهاى دیگر ایشان در دسترس نیست، یعنى کمتر توجّه شده به کتابهاى حدیثى ایشان و شروحى که ایشان بر احادیث نوشتند. ان‌شاءاللّه موفّق و مؤیّد باشید. از آقاى حسینى(۴) هم که کمک میکنند به این کارها تشکّر میکنیم.

والسّلام علیکم و رحمةاللّه‌

۱) این همایش با همکارى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، انجمن آثار و مفاخر فرهنگى، دفتر نماینده‌ى ولىّ فقیه در خوزستان، استاندارى خوزستان و صداوسیماى مرکز خوزستان در تاریخ 10 و 11 اسفند سال جارى در شهرهاى شوشتر و اهواز گشایش مى‌یابد.

۲) الانوار النعمانیه فی بیان معرفه النشأه الانسانیه

۳) فروق‌اللّغات فى التّمییز بین مفاد الکلمات‌

۴) وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامى که در جلسه حضور داشتند.
- See more at: http://farsnews.com/newstext.php?nn=13911210000443#sthash.WqGU1jpF.dpuf

متن بیانات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به این شرح است:

بسم‌اللّه‌الرّحمن‌الرّحیم‌

خیلی متشکّریم از جناب آقای جزائری و بقیّه‌ آقایان که به فکر افتادند این شخصیّت بزرگ و گمنام را معرفی کنند. گمنام از این جهت که اگرچه مرحوم سیّدنعمت‌اللّه جزائری با دو کتاب معروف است؛ زهر الرّبیع و انوار نعمانیّه، (2) لکن شأن مرحوم سیّد نعمت‌اللّه خیلی بالاتر از این‌ها است.

ایشان، هم فقیه بودند فقیه ماهری است مرحوم سیّد نعمت‌اللّه و هم محدّث خبیر و متوسّعِ در کتاب‌های اخبار بودند، هم ادیب بودند. جالب این‌جا است که خانواده‌ این‌ها یک خانواده‌ای‌اند که علاوه‌ بر فقاهت و حدیث، اهل ادب و لغت و این‌ها هستند؛ مرحوم سیّد نورالدّین پسر ایشان کتاب معروف فروق اللّغات(3) را نوشته که فقط یک کتاب لغت نیست، معنایش تسلّط کامل بر لغت عربی است؛ نوه‌ ایشان هم مرحوم سیّد عبداللّه جزائری است؛ یعنی سه نسلْ پشت سرِ هم جزو علمای برجسته و معروفند، در حوزه‌های علمیّه شناخته شده هستند. البتّه هر سه بزرگوار اخباری‌اند؛ مرحوم سیّدعبداللّه بیشتر، سیّدنعمت‌اللّه و سیّد نورالدّین کمتر؛ لکن مرحوم سیّد نعمت‌اللّه با این‌که اخباری است، به آراء و نظرات اصولیّین توجّه دارد و کتابی هم ایشان دارد من حالا اسم کتاب یادم نیست در لزوم رجوع به کتب فقها؛ که مراد ایشان از فقها، طبعاً فقهای اصولی هستند. مرد بزرگی است ایشان.

آثار و تألیفات ایشان زیاد است. حالا جنابعالی فرمودید حدود شصت تألیف؛ من حالا آن طور که در ذهنم بود، میدانستم ایشان حدود سی چهل تألیف دارند؛ که در بین اینها شروح مهمّ کتب اربعه‌ی ما هست - یعنی ایشان شرح تهذیب دارد، شرح استبصار دارد، به‌نظرم شرح کافی دارد - شرح بسیاری از کتاب‌های صدوق را دارد - مثل توحید صدوق و مانند این‌ها. یعنی یک شخصیّت بسیار برجسته‌ای است ایشان در تبحّر و احاطه‌ بر حدیث شیعه؛ و همراه با نگاه دقیق فقهی، نه فقط حدیث. ایشان شاگرد علّامه‌ مجلسی است. خب، علّامه‌ مجلسی مرد خیلی بزرگی است، یعنی کسی نگاه کند به بیان‌هایی که ایشان در بحار - در ذیل روایات - دارد، می‌فهمد که این مرد هم فقیه است، هم متکلّم است، هم اهل عقلیّات است. مجلسی خیلی بزرگ است، منتها فقط به حدیث معروف شده؛ در حالی که این‌جور نیست. ایشان محدّث هم هست - خب کتاب حدیث ایشان، بحارالانوار، کتاب بزرگی است - لکن فقیه متکلّم صاحب‌نظر است، گاهی اوقات ایشان یک آراء بسیار برجسته‌ای در مسائل کلامی و عقلی - در ذیل روایات - دارد که این‌ها خیلی برجسته است. مرحوم سیّد نعمت‌اللّه شاگرد یک چنین کسی است، شاگرد مرحوم علّامه مجلسی. شاگرد فیض ظاهراً، به نظرم ایشان شاگرد فیض هم بوده است. به هر حال شخصیّت برجسته‌ای است.

حالا کتاب زَهرُ الرّبیع هم با اینکه یک کتابی است که در حوزه‌های علمیّه به عنوان یک کتاب فکاهی و اینها معروف شده، لکن نشان‌دهنده‌ این است که فقهای ما، بزرگان ما، علمای ما، در عین کارهای عمیق علمی و فقهی به این جور مسائل هم توجّه داشتند. یعنی ایشان در اوّل زهر الرّبیع - ما شاید پنجاه شصت سال قبل از این زهر الرّبیع را نگاه میکردیم - می‌گوید که دیدم طلبه‌ها احتیاج دارند به یک تفنّنی و تفکّهی، این کتاب را برای آن‌ها نوشتم؛ یعنی کتابی است که ایشان نوشته برای این‌که طلبه‌ای که حالا غرق در کارهای علمی در مدرسه و در حجره و این‌ها است، یک وسیله‌ای برای تفکّه داشته باشد؛ یعنی غافل از این چیزها نبودند. حالا ما این‌جا خشک بنشینیم، تا یک کسی آن طرف یک شوخی‌ای کرد فوراً به ما بربخورد! این‌جوری نبودند علمای ما؛ آن هم عالمی مثل سیّد نعمت‌اللّه که اخباری و متصلّب و این‌ها است دیگر؛ امّا این چیزها را هم داشتند. به نظر من این تفنّن علمای گذشته‌ ما خیلی مهم است؛ که یک نمونه‌اش هم همین فروق اللّغات است که عرض کردیم سیّد نورالدّین - پسر ایشان - با این‌که فقیه است، با این‌که محدّث است، شاگرد پدرش است، امّا در عین حال این‌جور چیزی را در باب لغت می‌نویسد. به هر حال به نظر ما شخصیّت برجسته‌ای است مرحوم سیّدنعمت‌اللّه.

و خب خاندان هم خاندان علم‌اند، بحمداللّه تا امروز هم این خاندان خاندان علم بوده‌اند، و امیدواریم همیشه همین‌جور باشد. و تجلیل از ایشان تجلیل از علم است و تجلیل از معارف الهیّه است؛ این بزرگواران معرفی بشوند خیلی خوب است. به خصوص اگر بتوانید، کتاب‌های ایشان را تحقیق بکنید، چاپ کنید. انوار نعمانیّه مکرّر چاپ شده البتّه، آن کتاب کتاب معروفی است، لکن کتاب‌های دیگر ایشان در دسترس نیست، یعنی کمتر توجّه شده به کتاب‌های حدیثی ایشان و شروحی که ایشان بر احادیث نوشتند. ان‌شاءاللّه موفّق و مؤیّد باشید. از آقای حسینی(4) هم که کمک می‌کنند به این کارها تشکّر می‌کنیم.

والسّلام علیکم و رحمةاللّه‌

1) این همایش با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، دفتر نماینده‌ی ولیّ فقیه در خوزستان، استانداری خوزستان و صداوسیمای مرکز خوزستان در تاریخ 10 و 11 اسفند سال جاری در شهرهای شوشتر و اهواز گشایش می‌یابد.

2) الانوار النعمانیه فی بیان معرفه النشأه الانسانیه

3) فروق‌اللّغات فی التّمییز بین مفاد الکلمات‌

4) وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که در جلسه حضور داشتند.