راه مدرک‌گرایی و اشتغال از هم جدا شد

برنامه‌هاي وزارت علوم و آموزش‌و‌پرورش براي تربيت نيروي انساني مورد نياز كشور كليد خورد.

کد خبر: ۴۴۴۵۰

تاریخ: ۲۶ تير ۱۳۹۳ - ۱۱:۴۰

شهدای ایران: پای قرار گرفتن اولویت های شغلی و کارآفرینی در رأس برنامه های دولت به سرعت به وزارتخانه‌های علوم و آموزش‌ و‌ پرورش باز شده است.  به طوری که از اخبار پی در پی منتشر شده از این دو وزارتخانه مبنی بر تغییر سیاستگذاری‌های میان و بلند مدت به سمت بازار هدفمند و پویای اشتغال می‌توان نتیجه گرفت جدايی راه مدرک‌گرایی و اشتغال وارد فاز اجرایی شده است.
بكي از انتقادات وارد به نظام آموزش و پرورش كشور در طول ساليان دراز عدم رشد و بالندگي پويا به رغم رشد كمي آن است. به عبارتي آموزش و پرورش به يك دستگاه توليد پشت كنكوري تبديل شده كه در فرآيند توسعه‌يافتگي كشور هيچ نقشي ايفا نمي‌كند. يك فارغ‌التحصيل آموزش و پرورش به ويژه در رشته‌هاي نظري نه تنها براي ورود به بازار كار بلكه براي ورود به جامعه هيچ مهارتي ندارد و فاقد هر گونه قدرت حل مسئله است، اين در حالي است كه رشته‌هاي فني و حرفه‌اي و كارودانش هم توسعه چنداني نداشتند، بنابراين با وجودي كه جامعه براي تربيت وي 12 سال زمان صرف كرده و در شرايطي كه خروجي آموزش و پرورش از نظر سني جزو آمار نيروي انساني فعال كشور شمرده مي‌شود، اما به صورت يك بار مضاعف بر دوش جامعه است كه يا بايد ظرفيتي براي ورود وي به دانشگاه ايجاد شود يا شغلي براي او فراهم شود.

جامعه از اين انفعال خروجي‌هاي آموزش و پرورش ضربه‌هاي زيادي خورده است. اين ضربه‌ها در شرايط وجود تورم كف به لب آورده و بيكاري رميده اثرات دوچندان دارند.

گزارشي كه سه‌شنبه گذشته به نقل از سيدمحسن حسيني‌ارسنجاني، مشاور معاون آموزش متوسطه وزير آموزش و پرورش در رسانه‌ها منتشر شد از تغيير اين رويكرد سنتي آموزش و پرورش خبر مي‌دهد. وي در اين گزارش، فهرستي از رشته‌هاي اولويت‌دار براي دانش‌آموزان در سال 1404 را اعلام كرد كه بنابر نياز جامعه احصا شده‌اند.

كشور به چنين آموزش و پرورشي نياز دارد
حسيني در خصوص انتخاب رشته تحصيلي و آينده شغلي دانش‌آموزان اظهار داشت: رشته‌هاي تحصيلي كه در حال حاضر توسط دانش‌آموزان دنبال مي‌شود، نسبت به شرايط فعلي بازار كار يا تا چهار سال آينده در نظر گرفته مي‌شود در حالي‌كه در رشته‌هاي دانشگاهي بايد به گروه رشته‌هاي «الف و ب» توجه كنيم، يعني رشته‌هايي كه خانواده‌ها متأسفانه كمتر به آن توجه مي‌كنند.

وي رشته‌هاي اولويت‌دار گروه «الف» را فناوري هوافضا، فناوري اطلاعات و ارتباطات، فناوري هسته‌اي، فناوري نانوميكرو، فناوري نفت و گاز، فناوري زيستي، فناوري زيست‌محيطي و فناوري نرم و فرهنگي برشمرد و گفت: اولويت سال 1404 اين رشته‌هاست و به چهار گروه تحصيلي دوره متوسطه مربوط مي‌شود، از زماني كه بحث انرژي هسته‌اي در كشور مطرح شده است نيز مورد توجه قرار گرفته و رتبه علمي كشور بر اساس اين رشته‌ها تعيين مي‌شود.
مشاور معاون آموزش متوسطه وزيرآموزش و پرورش با اشاره به رشته‌هاي اولويت‌دار گروه «ب» افزود: ليزر، فتونتيك، زيست حسگرها، زيست حسگرهاي شيميايي، مگاترونيك، اتوماسيون و روباتيك، نيم‌رسانه‌ها، كشتي‌سازي، ‌مواد نوتركيب، پليمرها، اكتشاف و استخراج مواد، پيش‌بيني و مقابله با زلزله، مقابله با سيل و پدافند غيرعامل از جمله اين رشته‌هاست.
وي گفت: دانش‌آموزاني كه در رشته‌هاي رياضي‌فيزيك و علوم تجربي تحصيل مي‌كنند، مي‌توانند رشته علوم‌انساني را هم انتخاب كنند اما دانش‌آموز رشته انساني نمي‌تواند در رشته‌هاي رياضي‌فيزيك و تجربي تحصيل كند.

حسيني‌ارسنجاني افزود: جامعه بايد در خصوص رشته دانش‌آموزان ظرفيت آينده را در نظر بگيرد و در بحث هدايت تحصيلي نيز دو كار بايد انجام شود كه يكي شناخت استعدادها و ديگري هدايت استعدادها توسط آموزش و پرورش است، به عبارتي اتاق فكري در آموزش و پرورش، با در نظر گرفتن يك افق بلند تربيت نيروي انساني مورد نياز ايران 1404 را احصا و فراهم كردن زمينه‌هاي تربيت آن را در دستور كار قرار داده كه اين دقيقاً مبتني بر نيازهاي جامعه است؛ اقدامي كه بي‌توجهي به آن طي سال‌هاي متمادي، بازار كاري نابسامان ايجاد كرده كه در آن هيچ تناظري بين نيروي كار و مشاغل موجود در بازار كار وجود ندارد. اشتغال افراد در مشاغل غيرمرتبط با تخصصشان يكي از آسيب‌هاي اين روند است. همچنين تبديل شدن دولت به يك كارفرماي بزرگ هم نتيجه نگاه به ظاهر پيش‌پاافتاده و ساده به آموزش و پرورش است، بنابراين مي‌توان گفت آموزش و پرورش در مرحله پوست‌اندازي به نفع جامعه است.

باز‌تعريف نقش اجتماعي دانشگاه‌ها
از طرف ديگر آموزش عالي و بازوان اجرايي آن يعني دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي نيز بايد ظرفيت‌هاي خود را براي كمك به آموزش و پرورش بسيج كنند. به بيان ديگر در تنظيم و ساماندهي بازار كار و تربيت نيروي انساني مورد نياز با بهره‌وري بالا مراكز آموزش عالي نيز بايد وارد صحنه شوند و از كارخانه توليد مدرك و پايان‌نامه‌هاي كتابخانه‌اي به سمت اصلاح موازنه بازار كار توليدي و تخصصي و خدماتي حركت كنند. به بيان ديگر به جاي اينكه توان دستگاه تعليم و تربيت صرف تربيت تست‌زن‌هاي قهار شود، بتواند نقش‌هاي ماهيتي خود را در روند توسعه كشور ايفا كند زيرا حركت بدنه سنگين و بزرگ و سنتي آموزش و پرورش انرژي مضاعفي براي تحرك نياز دارد.
مدارس تابستاني؛ يك ضرورت
با توجه به اهميت و ضرورت آشنايي دانش‌آموزان با مباحث كسب و كار قبل از ورود به دانشگاه و فقدان اين مباحث در سيستم آموزش و پرورش كشور، مدرسه تابستاني كسب و كار يك ضرورت به شمار مي‌رود؛ فرصتي كه با آموزش خلاقانه موضوعات مرتبط با كسب و كار، دانش‌آموزاني تربيت كند تا بتوانند به دور از فضاي حاكم كه به تست‌زدن و حفظ دروس دبيرستان مشغولند، از آنان كارآفرينان موفق و بلندپرواز آينده را بسازد و در اين ميان در انتخاب رشته تحصيلي دانشگاهي نيز ايشان را راهنمايي كند.
در اين رابطه دانشگاه صنعتي شريف با برگزاري مدرسه بين‌المللي فيزيك در تابستان جاري پيشتاز است. اولين مدرسه بين‌المللي فيزيك مواد پيشرفته «يادواره استاد دكتر مالك زارعيان» شهريورماه سال جاري در دانشگاه صنعتي شريف برگزار مي‌شود. گروه پژوهشي فيزيك مواد پيشرفته در دانشكده فيزيك دانشگاه صنعتي شريف اولين مدرسه تابستاني خود را با عنوان سيستم‌هاي الكتروني همبسته قوي در تاريخ 19 تا 21 شهريور 1393 برگزار مي‌كند.
هدف از اين مدرسه آموزش مفاهيم پايه، ارائه مسائل تحقيقاتي روز و انتقال دستاوردهاي اخير پژوهشگران اين حوزه به اساتيد، پژوهشگران، دانشجويان و فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي مرتبط به فيزيك مواد پيشرفته است. سخنرانان اين مدرسه پروفسور ام فارله(M. Farle) استاد و پژوهشگر برجسته فيزيك تجربي در زمينه نانو مغناطيس از دانشگاه دويزبرگ آلمان و پروفسور جي باسكاران (G. Baskaran)استاد و پژوهشگر برجسته فيزيك ماده چگال نظري از مركز تحقيقاتي نظري پريمتر كانادا هستند. همچنين موضوعات سخنراني اين مدرسه در زمينه‌هاي ساختارهاي مغناطيسي غيركلاينير و امواج اسپيني در نانو مغناطيس‌ها، اثرات ميدان بلوري در نانومغناطيس‌هاي اكسيدي و بررسي نظري سيستم‌هاي همبسته قوي و ميدان‌هاي پيمانه‌اي نوظهور خواهد بود.
بنا بر اين گزارش، اساتيد، دانشجويان تحصيلات تكميلي، پژوهشگران و فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي فيزيك ماده چگال، مهندسي مواد، نانو و شيمي مخاطبان اصلي اين مدرسه خواهند بود.  به طوری که از اخبار پی در پی منتشر شده از این دو وزارتخانه مبنی بر تغییر سیاستگذاری‌های میان و بلند مدت به سمت بازار هدفمند و پویای اشتغال می‌توان نتیجه گرفت جدايی راه مدرک‌گرایی و اشتغال وارد فاز اجرایی شده است.
يكي از انتقادات وارد به نظام آموزش و پرورش كشور در طول ساليان دراز عدم رشد و بالندگي پويا به رغم رشد كمي آن است. به عبارتي آموزش و پرورش به يك دستگاه توليد پشت كنكوري تبديل شده كه در فرآيند توسعه‌يافتگي كشور هيچ نقشي ايفا نمي‌كند. يك فارغ‌التحصيل آموزش و پرورش به ويژه در رشته‌هاي نظري نه تنها براي ورود به بازار كار بلكه براي ورود به جامعه هيچ مهارتي ندارد و فاقد هر گونه قدرت حل مسئله است، اين در حالي است كه رشته‌هاي فني و حرفه‌اي و كارودانش هم توسعه چنداني نداشتند، بنابراين با وجودي كه جامعه براي تربيت وي 12 سال زمان صرف كرده و در شرايطي كه خروجي آموزش و پرورش از نظر سني جزو آمار نيروي انساني فعال كشور شمرده مي‌شود، اما به صورت يك بار مضاعف بر دوش جامعه است كه يا بايد ظرفيتي براي ورود وي به دانشگاه ايجاد شود يا شغلي براي او فراهم شود. جامعه از اين انفعال خروجي‌هاي آموزش و پرورش ضربه‌هاي زيادي خورده است. اين ضربه‌ها در شرايط وجود تورم كف به لب آورده و بيكاري رميده اثرات دوچندان دارند.
گزارشي كه سه‌شنبه گذشته به نقل از سيدمحسن حسيني‌ارسنجاني، مشاور معاون آموزش متوسطه وزير آموزش و پرورش در رسانه‌ها منتشر شد از تغيير اين رويكرد سنتي آموزش و پرورش خبر مي‌دهد. وي در اين گزارش، فهرستي از رشته‌هاي اولويت‌دار براي دانش‌آموزان در سال 1404 را اعلام كرد كه بنابر نياز جامعه احصا شده‌اند.
كشور به چنين آموزش و پرورشينياز دارد
حسيني در خصوص انتخاب رشته تحصيلي و آينده شغلي دانش‌آموزان اظهار داشت: رشته‌هاي تحصيلي كه در حال حاضر توسط دانش‌آموزان دنبال مي‌شود، نسبت به شرايط فعلي بازار كار يا تا چهار سال آينده در نظر گرفته مي‌شود در حالي‌كه در رشته‌هاي دانشگاهي بايد به گروه رشته‌هاي «الف و ب» توجه كنيم، يعني رشته‌هايي كه خانواده‌ها متأسفانه كمتر به آن توجه مي‌كنند.
وي رشته‌هاي اولويت‌دار گروه «الف» را فناوري هوافضا، فناوري اطلاعات و ارتباطات، فناوري هسته‌اي، فناوري نانوميكرو، فناوري نفت و گاز، فناوري زيستي، فناوري زيست‌محيطي و فناوري نرم و فرهنگي برشمرد و گفت: اولويت سال 1404 اين رشته‌هاست و به چهار گروه تحصيلي دوره متوسطه مربوط مي‌شود، از زماني كه بحث انرژي هسته‌اي در كشور مطرح شده است نيز مورد توجه قرار گرفته و رتبه علمي كشور بر اساس اين رشته‌ها تعيين مي‌شود.
مشاور معاون آموزش متوسطه وزيرآموزش و پرورش با اشاره به رشته‌هاي اولويت‌دار گروه «ب» افزود: ليزر، فتونتيك، زيست حسگرها، زيست حسگرهاي شيميايي، مگاترونيك، اتوماسيون و روباتيك، نيم‌رسانه‌ها، كشتي‌سازي، ‌مواد نوتركيب، پليمرها، اكتشاف و استخراج مواد، پيش‌بيني و مقابله با زلزله، مقابله با سيل و پدافند غيرعامل از جمله اين رشته‌هاست.
وي گفت: دانش‌آموزاني كه در رشته‌هاي رياضي‌فيزيك و علوم تجربي تحصيل مي‌كنند، مي‌توانند رشته علوم‌انساني را هم انتخاب كنند اما دانش‌آموز رشته انساني نمي‌تواند در رشته‌هاي رياضي‌فيزيك و تجربي تحصيل كند.
حسيني‌ارسنجاني افزود: جامعه بايد در خصوص رشته دانش‌آموزان ظرفيت آينده را در نظر بگيرد و در بحث هدايت تحصيلي نيز دو كار بايد انجام شود كه يكي شناخت استعدادها و ديگري هدايت استعدادها توسط آموزش و پرورش است، به عبارتي اتاق فكري در آموزش و پرورش، با در نظر گرفتن يك افق بلند تربيت نيروي انساني مورد نياز ايران 1404 را احصا و فراهم كردن زمينه‌هاي تربيت آن را در دستور كار قرار داده كه اين دقيقاً مبتني بر نيازهاي جامعه است؛ اقدامي كه بي‌توجهي به آن طي سال‌هاي متمادي، بازار كاري نابسامان ايجاد كرده كه در آن هيچ تناظري بين نيروي كار و مشاغل موجود در بازار كار وجود ندارد. اشتغال افراد در مشاغل غيرمرتبط با تخصصشان يكي از آسيب‌هاي اين روند است. همچنين تبديل شدن دولت به يك كارفرماي بزرگ هم نتيجه نگاه به ظاهر پيش‌پاافتاده و ساده به آموزش و پرورش است، بنابراين مي‌توان گفت آموزش و پرورش در مرحله پوست‌اندازي به نفع جامعه است.
باز‌تعريف نقش اجتماعي دانشگاه‌ها
از طرف ديگر آموزش عالي و بازوان اجرايي آن يعني دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي نيز بايد ظرفيت‌هاي خود را براي كمك به آموزش و پرورش بسيج كنند. به بيان ديگر در تنظيم و ساماندهي بازار كار و تربيت نيروي انساني مورد نياز با بهره‌وري بالا مراكز آموزش عالي نيز بايد وارد صحنه شوند و از كارخانه توليد مدرك و پايان‌نامه‌هاي كتابخانه‌اي به سمت اصلاح موازنه بازار كار توليدي و تخصصي و خدماتي حركت كنند. به بيان ديگر به جاي اينكه توان دستگاه تعليم و تربيت صرف تربيت تست‌زن‌هاي قهار شود، بتواند نقش‌هاي ماهيتي خود را در روند توسعه كشور ايفا كند زيرا حركت بدنه سنگين و بزرگ و سنتي آموزش و پرورش انرژي مضاعفي براي تحرك نياز دارد.
مدارس تابستاني؛ يك ضرورت
با توجه به اهميت و ضرورت آشنايي دانش‌آموزان با مباحث كسب و كار قبل از ورود به دانشگاه و فقدان اين مباحث در سيستم آموزش و پرورش كشور، مدرسه تابستاني كسب و كار يك ضرورت به شمار مي‌رود؛ فرصتي كه با آموزش خلاقانه موضوعات مرتبط با كسب و كار، دانش‌آموزاني تربيت كند تا بتوانند به دور از فضاي حاكم كه به تست‌زدن و حفظ دروس دبيرستان مشغولند، از آنان كارآفرينان موفق و بلندپرواز آينده را بسازد و در اين ميان در انتخاب رشته تحصيلي دانشگاهي نيز ايشان را راهنمايي كند.
در اين رابطه دانشگاه صنعتي شريف با برگزاري مدرسه بين‌المللي فيزيك در تابستان جاري پيشتاز است. اولين مدرسه بين‌المللي فيزيك مواد پيشرفته «يادواره استاد دكتر مالك زارعيان» شهريورماه سال جاري در دانشگاه صنعتي شريف برگزار مي‌شود. گروه پژوهشي فيزيك مواد پيشرفته در دانشكده فيزيك دانشگاه صنعتي شريف اولين مدرسه تابستاني خود را با عنوان سيستم‌هاي الكتروني همبسته قوي در تاريخ 19 تا 21 شهريور 1393 برگزار مي‌كند.
هدف از اين مدرسه آموزش مفاهيم پايه، ارائه مسائل تحقيقاتي روز و انتقال دستاوردهاي اخير پژوهشگران اين حوزه به اساتيد، پژوهشگران، دانشجويان و فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي مرتبط به فيزيك مواد پيشرفته است. سخنرانان اين مدرسه پروفسور ام فارله(M. Farle) استاد و پژوهشگر برجسته فيزيك تجربي در زمينه نانو مغناطيس از دانشگاه دويزبرگ آلمان و پروفسور جي باسكاران (G. Baskaran)استاد و پژوهشگر برجسته فيزيك ماده چگال نظري از مركز تحقيقاتي نظري پريمتر كانادا هستند. همچنين موضوعات سخنراني اين مدرسه در زمينه‌هاي ساختارهاي مغناطيسي غيركلاينير و امواج اسپيني در نانو مغناطيس‌ها، اثرات ميدان بلوري در نانومغناطيس‌هاي اكسيدي و بررسي نظري سيستم‌هاي همبسته قوي و ميدان‌هاي پيمانه‌اي نوظهور خواهد بود.
بنا بر اين گزارش، اساتيد، دانشجويان تحصيلات تكميلي، پژوهشگران و فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي فيزيك ماده چگال، مهندسي مواد، نانو و شيمي مخاطبان اصلي اين مدرسه خواهند بود.
نویسنده : نفيسه ابراهيم‌زاده انتظام
منبع :  جوان