اعتدال، گفتماني كه هنوز غالب نشده

گفتمان اعتدال مولود تازه صحنه سیاست در مقطع معاصر است که از آغاز انتخابات ریاست جمهوری يازدهم چشم به جهان گشوده و پس از پیروزی حسن روحانی بر رقبا توجه خیلی ها را به خود جلب کرده و اکنون به نام گفتمانی غالب در ایران جا افتاده است .

کد خبر: ۴۴۳۶۳

تاریخ: ۲۵ تير ۱۳۹۳ - ۱۰:۰۰

شهدای ایران: نباید فراموش کرد که اعتدال ریشه در مبنای دینی و اجتماعی کشورمان دارد ، اين امر موضوعی ناشناخته براي مردم نیست و زماني كه دولت روحانی تاکید کرد این رویه، رویه غالب بر دولت وی خواهد بود، انتظار و توقع مردم و افكار عمومي از اين موضوع روشن بود بنابراين راه سختي در پيش روي دولت قرار گرفت .
رئیس جمهور بیش از آنکه خود را متعلق به جناح اصلاح طلب و اصولگرا معرفی کند خود را یک اعتدال گرا می خواند و در برهه هایی سعی داشته است تا این اعتدال را نشان دهد. اینکه با کلید آمده است ، نه داس، اینکه اهل مشورت است، به دنبال محقق کردن اهداف انقلاب است و از همه در این راه کمک مي خواهد ، از نظر رقبای خود برای تقویت دولت بهره مي‌گيرد ، اينكه از افراد اصولگرا در کابینه استفاده کرده و مخالف افراط است شعارهايي بود كه مكرراً در سخنراني هاي رئيس جمهور از بدو امر و دوران كانديداتوري تا كنون شنيده مي شود و نشان مي دهد كه روحاني نيز به اين انتظار مردم واقف است .
با این وجود راه طی شده در مدت زمامداری دولت یازدهم نشان از رخوت و سستی در برابر برخی از افراط گرایی ها را دارد و عملكرد برخي حاميان دولت نتوانسته است تا انتظارات مردم را در اين زمينه برآورده سازد.
تا آنجا كه به نظر مي رسد كه اين روزها تبیين اعتدال ازسوي برخي معنای دیگری پیدا کرده است و این کلمه به ابزاری برای رقبا تبدیل شده و موجب شده است كه مقام معظم رهبری در جمع کارگزاران نظام هشدار دهند كه " مراقب باشید که برخی در صحنه سیاسی کشور، با شعار اعتدال، جریان‌های مومن را کنار نزنند".
آنچه که مسلم است این است که فرمایشات مقام معظم رهبری اشاره به شکافی دارد که این روزها در بسیاری از مسائل سیاسی کشور دیده می شود و هشداري به اين است كه مسئولان باید در اين زمينه مراقب باشند چرا كه عده ای نمی خواهند اعتدال مورد تاکید رهبری والبته رئيس جمهور پیاده سازی شود.

اعتدال مورد نظر رهبري چيست ؟
اين روزها بازار تعريف از «اعتدال و اعتدالگرايي» داغ است و بسياري سعي دارند متناسب با شرايط زماني و منافع خود به ارائه تعريف دلخواه از اين واژه بپردازند. در حالي که تعريف بايد داراي ويژگي فرازماني و فرامکاني باشد تا در هر شرايطي از عهده معرفي معرف خويش برآيد. براساس آموزه‌های قرآنی ، اسلام همواره از «افراط» و «تفریط» و از «کندروی» و «تندروی» از «چپ‌روی» و «راست‌روی» برکنار است و درست از همین روست که گوهر تربیت قرآنی، اعتدال و میانه‌روی نام گرفته است .
اعتدالگرايان حقيقي آن گروهي هستند كه هم عقلانيت را از ادله هاي اصلي اعتدالگرايي مي دانند و هم آنرا با انقلابيگري و عدالت خواهي و معنويت گرايي در تضاد نمي بينند. آنها معتقدند نه تنها دولت اعتدال بروز عيني داشته بلکه حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبري دو الگوي حقيقي مشي اعتدالگرايي و ميانه روي بوده و هستند. اينکه عده اي شاخصه‌هاي مدنظر خود را به اعتدال تحميل مي‌کنند از آن روست که امام راحل را فردي انقلابي دانسته و اساسا انقلابيگري را نقطه مقابل اعتدالگرايي مي‌دانند و اين در حالي است که سلطه جويي و سلطه پذيري هر دو مسير افراط و تفريطي هستند که راه ميانه و اعتدال بين آنها داشتن روحيه انقلابي براي ايستادن در برابر استعمار و استبداد و در عين حال رعايت عدالت در منصب قدرت است. لذا مشي سياسي حضرت امام (ره) را بايد بهترين روش اعتدال و اعتدالگرايي دانست.
اعتدالگرايي رهبر معظم انقلاب نيز بر همين مبنا استوار است و معظم له افراط و تفريط را دو راه انحرافي از صراط مستقيم دانسته و راه نغلتيدن در گرداب انحراف را تاسي به مکتب حضرت امام(ره) مي‌دانند. لذا مي‌فرمايد: ‏«مكتب امام يك بسته‌ كامل است، يك مجموعه است، داراى ابعادى است؛ اين ابعاد را بايد با ‏هم ديد، با هم ملاحظه كرد. دو بُعد اصلى در مكتب امام بزرگوار ما، بُعد معنويت و بُعد ‏عقلانيت است. بُعد سومى هم وجود دارد، كه آن بُعد عدالت است.»‏
با اين وجود نگاهي به چرخش هاي صورت گرفته در كشور نشان مي دهد كه رويه اعتدالي ياد شده جداي از آن چيزي است كه اينك جريان دارد .

نگاهي به سیاست خارجی
دولت یازدهم در مقام عمل راه برون رفت از مشکلات اقتصادی را نیز تغییر جدی در سیاست خارجی بیان نمود و بواسطه آن حرکت های خویش را آغاز کرد. سوال جدی اینجاست که شعار اعتدال ولت در اين زمينه واقع بينانه بوده است يا نه؟ از منظر ارزشهای انقلاب اسلامی راه درست آرمان گرایی واقع بینانه و به تعبیری برنامه ریزی دقیق برای عبور از واقعیات تلخ موجود در رسیدن به اهداف انقلاب اسلامی و تحقق ارزش های آن دارد و این به عبارت همان ترجمه نرمش قهرمانانه ای است که رهبری معظم انقلاب بر آن اصرار دارند.

عدم تحمل برخي از رسانه ها
«دولت از نقد نمی هراسد و استقبال می کند...» شاید یکی از کلیدی ترین جمله های حسن روحانی پس از انتخاب به عنوان رئیس جمهور ایران بود؛ اما طی چندماه اخیر و با افزایش برخی انتقادها نسبت به دولت در زمینه سیاست خارجی و برنامه های اقتصادی نظیر توزیع سبد کالا میان مردم، استفاده از این جمله را بیشتر در دستور کار خود قرار داد.
دكترروحاني همچنين در مراسم اختتامیه بیستمین جشنواره مطبوعات و خبرگزاری ها از آزادی رسانه هاي منتقد دولت سخن گفت اما اين درحالي است كه طی چند ماه اخیر و درست زمانی که رئیس جمهور تاکید دارد که دولت از نقد و منتقدان استقبال می کند رویکرد دوگانه تیم رسانه‌ای دولت یازدهم و حذف رسانه های منتقد برای پوشش برنامه‌های رئیس جمهور به رویه‌ای ثابت در دولت تدبیر و امید تبدیل شده است.
در ابتدا تیم رسانه ای دولت در چندين برنامه بدون هیچ توضیح خاصی برای دعوت از رسانه‌ها، گزینشی عمل کرده و خبرگزاری منتقد بخصوص خبرگزاري هاي اصولگرا را از ليست پوشش برنامه‌های ریاست جمهوری در عمل حذف نمود و از آنها براي حضور دعوت نكرد . در آن زمان تنها پاسخ مسئولان مربوطه این بود که رسانه‌های خارجی بسیاری تقاضای حضور در این برنامه را داشتند و فضا محدود بوده است!
توقيف دو نشريه ، به دليل انتشار مطالب انتقادي نسبت به سياست‌هاي هسته‌اي، فرهنگي و اقتصادي از جمله موارد عدم تحمل دولت در مواجهه با مطبوعات به شمار مي رود تا جايي كه حتي منتجب‌نيا، قائم مقام حزب اعتماد ملي گفت: به روند حذف رسانه‌هاي منتقد از سوي دولت يازدهم انتقاد داريم؛ منتقدين بايد از آزادي برخوردار باشند.
با اين وجود نکته قابل توجه نظر وزیر ارشاد دولت یازدهم در مورد توقیف هفته نامه یالثارات بود. علی جنتی در حاشیه بازدید از خبرگزاری دولتی ایرنا در گفت و گویی با اشاره به توقیف این هفته نامه گفت: « آنچه که در چندین شماره اخیر این نشریه بررسی کردیم مشحون از نشر اکاذیب، توهین های بسیار بارز به رییس جمهوری، اعضای دولت و مقامات کشور است؛ در این نشریه نوعی لمپنیسم در بکار گیری کلمات و ادبیاتی در سطح بسیار سخیف و زشت مشاهده می شود. »
وزیر ارشاد در ادامه انتقاد تند خود از هفته نامه مذكور تصریح کرد: «اگر هیات نظارت می خواست با این نشریه برخورد کند باید لغو پروانه می شد؛ سوابق یکسال گذشته این نشریه تا کنون نشان می دهد هیات نظارت بارها به دنبال توقیف آن بوده اند؛ هرکسی که این هفته نامه را بخواند عادلانه می تواند قضاوت کند که این هفته نامه در شان جمهوری اسلامی نیست.
توقيف روزنامه بهار و آسمان نيز كه اخيراً صورت گرفت از جمله توقيف هايي بود كه در زمان دولت روحاني صورت گرفت . در زمان توقيف اين روزنامه ها اولین موضع گیری توسط علی جنتی وزیر ارشاد به عنوان یک عضو هیات نظارت بر مطبوعات صورت گرفت و اعلام كرد : «من نظر هیئت نظارت بر مطبوعات را در این باره اعلام کردم و نظر شخصی نمی‌دهم؛ من از توقیف روزنامه بهار متاسفم و امیدوارم راه‌های دیگری به جز توقیف پیدا کنیم.
مساله ای که در این میان و در انتقاد به عملکرد دولت در برخورد با رسانه ها از سوی برخی مطرح شد، این بود که چرا دولت زمانی که روزنامه های منتقد عملکردش، توقیف می شوند، این موضوع را تصمیم اکثریت اعضای هیات نظارت و پس از تذکرات گسترده عنوان می کند ولی زمانی که یک نشریه حامی دولت توقیف می شود، آقای وزیر این توقیف را تاسف بار و به دلیل تمایل اعضای دیگر هیات نظارت معرفی می کند؟

انتصاب چهره هاي مسئله دار
انتصاب چهره ها ي حامي فتنه ، افراطی، حاشیه دار و بعضا اخراجی از جمله ديگر اقداماتي بود كه در دولت يازدهم روي داد . بعنوان مثال دولت پس از عدم اعتماد مجلس به جعفر میلی منفرد برای تصدی وزارت علوم، در اقدامی تعجب برانگیز جعفر توفیقی وزیر علوم دولت محمد خاتمی را كه از جمله چهره های پرحاشيه محسوب مي شود را به عنوان سرپرست این وزارتخانه تعیین کرد. پس از اینکه میلی منفرد به عنوان وزير علوم موفق به کسب رای اعتماد از مجلس نشد، روحانی رضا فرجی دانا را به عنوان جایگزین معرفی کرد زمانی که فرجی دانا عهده دار این وزارتخانه شد، اقدامات صورت گرفته توسط وی موجب تنش‌های بسیاری گشته است و با انتصاب نيروهاي مسئله دار، حذف نيروهاي ارزشي ، حمايت از جريان هاي تنش زا نشان داد اعتدالي در كار نيست .

بركناري نيروهاي ارزشي
هر چند رویه تغییر نیروها در آغاز دوره دولتها مساله ای طبیعی است اما این رویه در دولت یازدهم عمق زيادي پیدا کرده و جابجایی و حذف مدیران و نیروهای ارزشی و متعهد به رویه ای رايج تبدیل شده است بطوری که افراد بدون در نظرگرفتن مراتب تعهد و کارآمدی و تنها به صرف اختلاف نظرهای سیاسی حتی در مواردی جزئی کنار گذاشته می شوند.
بادامچيان عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی در اين باره گفت : انتظار داشتیم روحانی در رعایت اعتدال مانند عسگراولادی باشد اما دولت در زمینه تحقق شعار اعتدال که با آن روی کار آمد ناموفق بود و همانطور كه ديديم چینش کابینه یازدهم به گونه اي غير مفيد بود و تغییرات در دولت روحانی اتوبوسی شكل گرفت .
نگاهي به چينش كابينه نشان مي دهد كه اكثر نيروهاي آن از نيروهاي اصلاح طلبان و کارگزاران شكل گرفت و اين حذف و تغييرات در انتخابات استانداران هم کاملا مشهود بود. مجلس به ۳ وزیر پیشنهادی ورزش و جوانان دولت يازدهم رای اعتماد نداد چرا که همه افراد معرفی شده سابقه در فتنه ۸۸ داشتند، یا ساکت بودند و یا همراهی می کردند .
حجت‌الاسلام موسوی‌نژاد نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی در اين باره گفت : نیروهای مومن با چماق افراط از صحنه کنار زده می‌شوند، و اين در حالي است كه بايد نیروهای انقلاب همواره در صحنه دفاع از کشور و مردم حاضر باشند.
عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با یادآوری اینکه شعار عدالت توسط دولت یازدهم و حامیان آنها مطرح شده است، اظهار داشت:‌ ما در جلسه با رئیس‌جمهور از وی خواستیم که اعتدال را بازتعریف کرده و در جهت تحقق سیاست‌های تعریف شده برای اعتدال برنامه‌ریزی کند.
وی با انتقاد از حذف نیروهای مؤمن توسط دولت با چماق افراط اظهار داشت:‌ متاسفانه حذف نیروهای مومن در دولت در حال تبدیل شدن به یک رویه عادی است؛ برخی در این دولت با استفاده از گفتمان اعتدال و با چماق افراط نیروهای مومن را از صحنه خارج کردند در واقع آنها به بهانه مقابله با افراط اما در اصل با افراط برخی اقدامات را دنبال کردند.

راهکارهاي پيشنهادي به دولت براي ايجاد تعادل
دولت باید کابینه و اطرافیان خود را از افراد افراطی دور کند و اعتدال را برای همه ایرانیان نه برای خودی ها بخواهد . یعنی در رفتار با دگر اندیشان باید تامل عقلی و ژرف نگری داشته باشد و برای هر اندیشه در بیانی حتی اگر مخالف عرف باشد اولا اجازه گفتن بدهد و در ثانی تفکری در آن داشته باشد. همچنين لازم است كه از نگاه افراطی به مولفه های سیاسی، فرهنگی و اعتقادی پرهیز کنند. اجرای بدون تنازل قانون اساسی یعنی اجرای کامل بند بند قانون اساسی نه اجرای گزینشی با نگاه سلیقه ای نيز از جمله پيشنهاداتي است كه در اين زمينه مي توان ارائه داد.
منبع: سیاست روز