این هوش مصنوعی خوابتان را تعبیر می‌کند!

اگر می‌خواهید بدانید هوش مصنوعی چطور می‌تواند از دل رؤیاهای عجیب و مبهم‌تان، تصویری معنادار و الهام‌بخش بسازد، این گزارش را از دست ندهید.

کد خبر: ۲۵۹۳۲۰

تاریخ: ۱۶ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۰:۱۶

به گزارش شهدای ایران به نقل از فارس، همه‌ی ما گاهی با رؤیاهایی بیدار می‌شویم که عجیب، گیج‌کننده یا حتی ترسناک‌اند؛ رؤیاهایی که حس می‌کنیم معنای مهمی دارند اما نمی‌دانیم چطور آن را بفهمیم. از خودمان می‌پرسیم: آیا خواب‌هایم هشدارند؟ امیدند؟ یا فقط هرج‌ومرج ذهن خسته‌ی من؟

در دنیایی که اضطراب‌ها، تردیدها و بحران‌های درونی هر روز بیشتر می‌شوند، نیاز داریم کسی یا چیزی رمز این رؤیاها را برای‌مان باز کند. حالا هوش مصنوعی ادعا دارد نه‌تنها تصاویر واضح‌تری از رؤیاهایمان می‌سازد، بلکه کمک می‌کند بهتر خودمان را بفهمیم؛ بدون قضاوت، بدون تحمیل، و شاید حتی بهتر از یک روان‌درمانگر!

در این گزارش سعی می‎‌کنیم این مدعا را بررسی کنیم. پس با ما همراه باشید...

آیا ماشین‌ها می‌توانند خواب‌های ما را تفسیر کنند؟
تا همین چند سال پیش، تعبیر رؤیاها حیطه‌ای اختصاصی برای عالمان علوم غریبه، روان‌درمانگران و حتی جادوگرانِ نمادپرداز بود. اما اکنون هوش مصنوعی با ادعایی فزاینده وارد این قلمرو می‌شود.

آنچه در گذشته تنها از مسیر تحلیل‌های متنی فرویدی و یونگی حاصل می‌شد، امروز می‌تواند با تصاویر خیره‌کننده و تفسیرهای چندلایه بصری از طریق هوش مصنوعی به واقعیتی قابل لمس بدل شود. اما آیا این ابزار جدید صرفاً ابزاری برای سرگرمی است یا افق تازه‌ای را در شناخت ناخودآگاه انسان می‌گشاید؟

رؤیاها؛ رمزگشایی از ناخودآگاه یا راهی برای کشف آینده؟
بر خلاف برداشت رایج که رؤیاها را بی‌معنا و تصادفی می‌داند، روان‌شناسان بزرگی چون کارل گوستاو یونگ و زیگموند فروید بر این باور بودند که رؤیاها زبان ناخودآگاه ما هستند؛ زبانی نمادین، پیچیده و چندوجهی که از محدودیت‌های خودآگاه روزمره فراتر می‌رود. رؤیاها می‌توانند تبلور اضطراب‌ها، امیدها، تجربیات سرکوب‌شده و حتی شوق‌های آینده‌مان باشند.

دکتر کلی بولکلی، پژوهشگر آمریکایی در زمینه رؤیا و دین، می‌گوید: «رؤیاها نه تنها بازتاب حال بلکه افقی برای آینده هستند. آن‌ها دائم به سوی آنچه ممکن است بشویم اشاره دارند، نه صرفاً آنچه هستیم.»

هوش مصنوعی، رؤیابین جدید شما
در گذشته، برنامه‌های اشتراک‌گذاری رؤیا با استفاده از تکنیک‌های جرمی تیلور و مونتاگ اولمن کمک می‌کرد تا افراد در گروه‌هایی رؤیای یکدیگر را تفسیر کنند. هدف، درک چندجانبه از رؤیا بدون تحمیل تفسیر بود. اکنون، اپلیکیشن‌هایی مانند Elsewhere.to با استفاده از مدل‌های مختلف تفسیر روان‌شناختی (یونگی، فرویدی، گشتالت و غیره) می‌توانند همین تجربه را، البته مجازی، بازسازی کنند.

برای مثال، در این اپلیکیشن شما می‌توانید یک رؤیا را وارد کرده و با استفاده از الگوریتم‌های مختلف، برداشت‌های متفاوتی را از آن مشاهده کنید. این تنوع دیدگاه‌ها، همان چیزی است که در گروه‌های تعبیر رؤیا اتفاق می‌افتد، اما حالا با سرعت و تنوعی بیشتر.

تصویرسازی رؤیایی؛ وقتی واژه‌ها کم می‌آورند!
اما یکی از جالب‌ترین و نوآورانه‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی، تصویرسازی از رؤیاست. در حالی که ذهن انسانی گاهی در توصیف کامل رؤیا دچار محدودیت می‌شود، مدل‌های هوش مصنوعی می‌توانند آن را به سبک‌های مختلف بصری بازآفرینی کنند: از تصویرسازی‌های سورئالیستی گرفته تا سبک‌های علمی-تخیلی یا حتی تصویرسازی ویکتوریایی.

دکتر بولکلی تجربه شخصی خود را این‌گونه شرح می‌دهد: «در یکی از خواب‌هایم گروهی از افراد در ایستگاه فضایی در حال آماده‌سازی فضانوردان برای مأموریتی بودند؛ اما نه برای صعود، بلکه برای نزول به پایین. وسیله‌ای که به آنها داده می‌شد تنها یک وان پلاستیکی بزرگ سفید بود! بسیار ابتدایی و گیج‌کننده...»

او این رؤیا را به اپلیکیشن Elsewhere داد تا با سبک‌های مختلف تصویری بازسازی شود:

سبک «Retro Camera»: تصویری ساده از یک وان سفید، بدون نشانی از فضانورد یا فضا. حس ناکارآمدی وان به خوبی منتقل شده بود.

سبک «Old Illustration»: یک وان سنتی در فضایی شبیه به مریخ! انگار یک وان قرن نوزدهمی در یک ایستگاه آینده‌نگر قرار دارد. این تضاد ذهن بیننده را به تفکر درباره فناوری، زمان و تاریخ وامی‌دارد.

سبک «Surrealist Collage»: یک تصویر پرجزئیات با ایستگاه فضایی، فضانوردان، وان آب‌دار و حال‌وهوایی شاد. گویا فضانوردان در یک مهمانی در فضا شرکت کرده‌اند! این تصویر بین زمین و آسمان، لذت و تکنولوژی، مرزهای جسم و ذهن را در هم می‌شکند.

بولکلی می‌گوید: «این تصاویر کامل نبودند، اما هر کدام پنجره‌ای جدید به روی بخشی از رؤیا می‌گشودند. گاه حتی مرا شگفت‌زده می‌کردند؛ گاه مرا به عصبانیت وامی‌داشتند. اما همیشه دیدی تازه فراهم می‌کردند.»

داده‌های جهانی: آیا مردم واقعاً به تعبیر رؤیا با هوش مصنوعی علاقه‌مندند؟
بر اساس گزارش موسسه تحقیقاتی Statista در سال ۲۰۲۴:
بیش از ۳۲٪ کاربران نسل Z در آمریکا از اپلیکیشن‌های هوش مصنوعی برای تحلیل رؤیا استفاده کرده‌اند.
بازار جهانی ابزارهای خواب‌نگاری دیجیتال، از جمله اپلیکیشن‌های تحلیل خواب و رؤیا، به بیش از ۳.۱ میلیارد دلار در سال رسیده است.
در چین، اپلیکیشنی مانند XiaoMeng با قابلیت تحلیل نمادهای رؤیا، بیش از ۵ میلیون کاربر فعال ماهانه دارد.

تاریک‌خانه رویاپردازی ماشینی!
اما مانند هر ابزار قدرتمند دیگر، خطراتی نیز وجود دارد:

سوگیری الگوریتمی: الگوریتم‌های هوش مصنوعی بر اساس داده‌های گذشته آموزش دیده‌اند. آن‌ها بیشتر به «قابل پیش‌بینی‌ترین» تفسیرها تمایل دارند؛ در حالی‌که رؤیا، قلمروی بی‌قاعده و غیرمنتظره است.

حافظه‌ی تحریف‌شده: ممکن است تصویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی آن‌چنان پرقدرت باشد که جای تصویر ذهنی اصلی را بگیرد، درست مثل عکس کودکی که حافظه واقعی را کمرنگ می‌کند.

مصرف انرژی بالا و بحران مالکیت معنوی: تصویرسازهای پیشرفته مانند Midjourney و DALL·E از حجم عظیمی از داده‌های هنری، گاه بدون اجازه، برای آموزش استفاده کرده‌اند و هزاران سرور برای پردازش نیاز دارند. این موضوع هم از لحاظ حقوقی و هم از نظر زیست‌محیطی چالش‌برانگیز است.

آینده‌ای پر از تصویر و تعبیر؟
در نهایت، هوش مصنوعی نه جایگزین تجربه شخصی رؤیا، بلکه همسفر و تسهیل‌کننده آن است. قدرت ترکیب متن و تصویر، روان‌شناسی و تکنولوژی، می‌تواند دریچه‌هایی نو به ناخودآگاه انسان بگشاید.

اما این ابزارها نباید تجربه زنده و شخصی رؤیا را تحت‌الشعاع قرار دهند. همان‌طور که یونگ می‌گوید: «هیچ تفسیر بیرونی نمی‌تواند جایگزین تفسیر درونی فرد از رؤیایش شود.»

آیا باید رؤیاهایمان را به ماشین‌ها بسپاریم؟
هم نه و هم بله! باید احتیاط کرد؛ چه احتیاط در برابر خطرات چیزی که هنوز به درستی نمی‌شناسیمش و چه احتیاط برای جلوگیری از دست‌مایه‌ی دیگران قرار گرفتن، آن هم فقط بخاطر اینکه چند صباح بیشتر از ما به اطراف خود توجه کردند.

بنابراین شاید هنوز زود باشد برای پاسخ قطعی. اما آنچه مسلم است، آینده تحلیل رؤیا با توجه به تحولات تکنولوژیک و فنی و خصوصاً آموزشی‌ارتباطی جدید، تنها در مطب‌های روان‌درمانی نیست، بلکه در سرورهای هوش مصنوعی و تصویرسازهای دیجیتال نیز رقم خواهد خورد.

یک پیشنهاد اکازیون!
گر شما هم رؤیایی دیده‌اید که به ذهنتان چسبیده اما درک روشنی از آن ندارید، یک‌بار آن را وارد یک اپلیکیشن تحلیل رؤیای مبتنی بر هوش مصنوعی کنید. شاید دیدگاهی تازه، تفسیر متفاوت و نوری بر گوشه‌های تاریک ذهن‌تان بتاباند.