رکوردشکنی شرکت انتقال گاز در سرمای ۱۴۰۳

شرکت انتقال گاز ایران با وجود سرمای شدید و افزایش بی‌سابقه مصرف گاز در سال ۱۴۰۳، توانست با مدیریت هوشمندانه و بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌ها، شبکه گاز کشور را پایدار نگه دارد.

کد خبر: ۲۵۷۶۷۵

تاریخ: ۰۷ فروردين ۱۴۰۴ - ۰۹:۰۰

به گزارش شهدای ایران، سال ۱۴۰۳ برای شرکت انتقال گاز ایران سالی سرنوشت‌ساز بود؛ سرمای کم‌سابقه و افزایش ناگهانی مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری چالش‌های بزرگی را پیش‌روی این مجموعه قرار داد.

مدیریت هوشمندانه و بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌ها، نه‌تنها مانع افت فشار و اختلال در گازرسانی نشد، بلکه منجر به ثبت ۷ رکورد جدید در انتقال گاز در کشور شد.

پیمان خضرایی، مدیرعامل شرکت انتقال گاز ایران از جزئیات این موفقیت‌ها، اقدام‌های انجام‌شده و برنامه‌های پیش‌رو می‌گوید و بر اهمیت همکاری گروهی و تصمیمات راهبردی در عبور از این بحران‌ها تأکید می‌کند.

سال ۱۴۰۳ را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا به اهداف تعیین‌شده دست یافتید؟

سال ۱۴۰۳ برای شرکت انتقال گاز ایران خاص و بی‌نظیر بود. دو موج طولانی سرما؛ یکی توده هوای اسکاندیناوی در دی که سبب کاهش دمای ناگهانی در ۲۶ استان کشور شد، شمال ‌شرق، شمال ‌غرب تا مرکز کشور را حتی تا ۸ درجه هم تحت تأثیر قرار داد. دیگری در اواخر بهمن و اواسط اسفند، به‌دلیل نفوذ چاله سرد قطبی، که شرایط دشواری برای گازرسانی ایجاد کرد.

همچنین، تأثیر عدم ذخیره‌سازی مناسب منابع سوخت مایع برای مصرف نیروگاه‌ها در نیمه اول سال در نیمه دوم سال کاملاً مشهود بود و بار اضافه‌ای را ایجاد کرد. اما خوشبختانه با تلاش، هم‌افزایی و درک مشترک در سطح کشور، به‌ویژه با مدیریت آقای توکلی و همکاران خوبم در شرکت انتقال گاز ایران، توانستیم در سال ۱۴۰۳ به موفقیت‌های چشمگیری دست یابیم و سبب شد هیچ‌یک از هم‌وطنان از نعمت گاز محروم نشوند.

برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در سال ۱۴۰۳ در دو بخش عمده طراحی شده بود. یکی در حوزه تعمیر و نگهداری و دیگری در بخش تکالیف نهادهای بالادستی که باید انجام می‌شد. طبق تکالیف نهادهای بالادستی، در آذر باید ۸۴۵ میلیون مترمکعب گاز روزانه به شبکه گاز کشور تحویل می‌شد و در دی و بهمن این عدد به ۸۵۰ میلیون مترمکعب می‌رسید، اما آنچه در عمل اتفاق افتاد این بود که به‌دلیل افزایش مصرف ناگهانی و تغییرات غیرمنتظره در مصارف، در آذر به جای ۸۴۵ میلیون مترمکعب، ۸۵۰ میلیون مترمکعب گاز در روز تحویل شد.

در دی و بهمن، این مقدار به ۸۶۳ میلیون و ۸۷۰ میلیون مترمکعب به‌طور متوسط و حتی در برخی روزها به ۸۸۰ میلیون مترمکعب هم رسید. این مقدار تحویل گاز به شبکه، فراتر از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده و تکالیف نهادهای بالادستی بود.

این تغییرات به‌دلیل افزایش مصرف گاز بخش خانگی و تجاری در مقایسه با پیش‌بینی‌ها بود. برای مثال در آذر پیش‌بینی می‌شد مصرف خانگی و تجاری حدود ۴۶۸ میلیون مترمکعب در روز باشد، اما در عمل مصرف به ۵۶۱ میلیون مترمکعب رسید، همچنین در دی این مقدار به ۶۱۴ میلیون مترمکعب و در بهمن به ۶۳۶ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافت.

این تغییرات سبب ایجاد فشار مضاعفی در تأمین گاز شد، اما با تلاش‌های مستمر و مدیریت دقیق توانستیم پاسخگوی این نیازهای غیرمنتظره باشیم.

مهم‌ترین دستاوردهای شرکت انتقال گاز ایران در سال ۱۴۰۳ چه بوده است؟

یکی از مهم‌ترین دستاوردها ثبت رکوردهای متعدد در انتقال گاز بود، از آذر تا اسفند، هفت بار رکورد جدید ثبت شد و در نهایت به ۸۸۰ میلیون مترمکعب در روز رسید. افزون بر این، کمترین مقدار توقف‌های ناخواسته در ایستگاه‌های تقویت فشار و خطوط انتقال گاز صورت گرفت.

از نظر عملیاتی، بهره‌برداری از خط نهبندان - سربیشه و اتصال آن به شبکه شمال شرق کشور سبب شد گازرسانی به استان‌های خراسان شمالی، جنوبی و رضوی پایدارتر شود و هیچ‌گونه افت فشار ناخواسته در شرق کشور نداشتیم.

افزایش انتقال گاز تا بهمن در سال ۱۴۰۳ به مقدار ۱.۸۶ درصد، معادل ۴.۷ میلیارد مترمکعب نسبت به سال ۱۴۰۲، نشان‌دهنده موفقیت‌های بیشتر در افزایش تولید و انتقال گاز طبیعی بود. در نهایت به‌طور کلی توانستیم ۲۵۵ کیلومتر به خطوط لوله انتقال اضافه کنیم که درمجموع به ۴۰ هزار و ۲۲۲ کیلومتر با ۹۵ ایستگاه‌ تقویت فشار گاز رسید.

همچنین ۱۰ دستگاه توربوکمپرسور به ایستگاه‌های تقویت فشار جدید اضافه شد، به‌طوری که تعداد کمپرسورها در شبکه انتقال گاز به ۳۵۰ دستگاه رسید. این تغییرات و تقویت‌ها سبب شد رکوردهای متعدد در انتقال گاز به ثبت برسد و توانایی انتقال گاز بهینه‌تر شود.

چه اقدام‌هایی سبب ثبت ۷ رکورد انتقال گاز در روزهای سرد ۱۴۰۳ شد؟

گاز تولیدی باید به‌سرعت منتقل شود تا از افت فشار و هدررفت انرژی جلوگیری کنیم. این افزایش در انتقال گاز به‌واسطه افزایش تولید گاز و بهبود ظرفیت شبکه انتقال بوده که در نهایت سبب ثبت این رکوردهای جدید شده است. در دی ۱۴۰۲، با ۱۹۴ توربوکمپرسور در سرویس، به طور میانگین حدود ۸۳۹ میلیون مترمکعب گاز منتقل شد، اما در دی ۱۴۰۳، با استفاده از ۲۰۴ توربوکمپرسور، توانستیم شرایط انتقال گاز را به‌گونه‌ای فراهم کنیم که روزانه به طور میانگین حدود ۸۷۶ میلیون مترمکعب گاز منتقل شد، یعنی حدود ۳۷ میلیون مترمکعب افزایش در انتقال گاز روزانه محقق شد.

انتقال گاز در بهمن ۱۴۰۲، با ۱۷۹ توربوکمپرسور انجام شد، اما سال ۱۴۰۳ با ۲۰۷ توربوکمپرسور، حجم انتقال به طرز قابل‌توجهی افزایش یافت. همین‌طور در اسفند ۱۴۰۳، با وجود سرمای شدید و شرایط خاص، انتقال گاز با ۲۰۸ توربوکمپرسور انجام شد که در اسفند ۱۴۰۲، انتقال گاز با ۱۸۶ واحد انجام شده بود. این موفقیت‌ها بخشی از اقدام‌هایی است که سبب ثبت این رکوردها شد.

با چه چالش‌هایی در سال ۱۴۰۳ مواجه شدید و چگونه بر آنها غلبه کردید؟

یکی از چالش‌های اساسی در این سال، تغییرات ناگهانی دما و سرمای شدید بود که منجر به افزایش مصرف گاز در مناطق شمالی کشور شد. ۹۲ تا ۹۳ درصد گاز کشور در جنوب تولید می‌شود و حدود ۷۵ درصد در نیمه شمالی مصرف می‌شود. با افزایش ناگهانی هوا، نیاز به انتقال سریع گاز از جنوب به شمال کشور داریم.

برای عبور از این چالش، با حداکثر توان انتقال در ایستگاه‌های تقویت فشار و خطوط لوله، توانستیم گاز را به شمال کشور منتقل کنیم.

بر همین اساس، به‌دلیل نیازی که دیسپچینگ اعلام کرده بود و ضرورت انتقال سریع گاز از جنوب کشور به شمال به‌منظور جلوگیری از افت فشار، ۲۰ ایستگاه تقویت فشار را با تمامی ظرفیت‌هایشان وارد سرویس کردیم. به‌طور معمول، هر ایستگاه تقویت فشار دارای سه دستگاه توربین فعال و یک دستگاه توربین یدک است که برای شرایط اضطراری یا تعمیرات در نظر گرفته می‌شود (مدل طراحی ۳+۱ یا ۴+۱)، اما در این شرایط، به‌دلیل افزایش ناگهانی مصرف و لزوم انتقال فوری گاز، تمامی توربین‌های یدک را نیز به مدار بهره‌برداری وارد کردیم.

البته این اقدام خود چالشی جدی برای ما ایجاد کرد، چراکه ریسک عملیاتی را بالا برد و پایداری شبکه را تحت تأثیر قرار ‌داد. در این شرایط، اگر یکی از واحدهای یدک دچار افت فشار می‌شد، نگرانی اصلی این بود که دیگر توربین یدکی در دسترس نبود و هرگونه اختلال می‌توانست چالش‌های جدی‌تری ایجاد کند.

با این حال، برای افزایش ظرفیت انتقال، اقدام‌های مطلوبی انجام شد. برای مثال در ایستگاه‌های جنوب کشور مانند خاوران یا خیرگو که به‌طور استاندارد ظرفیت انتقال ۱۱۰ میلیون مترمکعب در روز داشتند (در مدل طراحی ۳+۱)، این مقدار را تا ۱۵۷ میلیون مترمکعب افزایش دادیم.

افزون بر این، در ۵۰ نقطه مهم و راهبردی از شبکه انتقال گاز، به‌ویژه در مناطق سخت‌گذر، تیم‌های عملیاتی را به‌صورت ۲۴ ساعته مستقر کردیم تا بتوانند هرگونه تغییر آرایش در شبکه را بلافاصله با هماهنگی دیسپچینگ انجام دهند و گاز را به‌صورت مستمر و پایدار در سراسر شبکه انتقال دهند، همچنین تیم تعمیر و نگهداری ما به‌صورت دائم در تأسیسات حضور داشتند تا در صورت بروز کوچک‌ترین مشکل در ایستگاه‌های تقویت فشار، در سریع‌ترین زمان ممکن وارد عمل شوند و شرایط را به وضع پایدار بازگردانند.

در زمینه تأمین انرژی، برای مقابله با قطع برق احتمالی، تمام ژنراتورهای برق اضطراری را فعال کردیم تا در صورت قطع شبکه سراسری، ایستگاه‌های تقویت فشار همچنان به کار خود ادامه دهند، همچنین برای مقابله با نوسانات قیمت و مشکلات مالی، با استفاده از اعتبارات شرکت ملی گاز، توانستیم نقدینگی لازم برای تأمین پیمانکاران را فراهم کنیم.

چه برنامه‌ها و اهدافی برای سال ۱۴۰۴ در نظر گرفته‌اید؟

برنامه‌های مهمی برای سال ۱۴۰۴ در نظر گرفته شده است. نخستین بخش این برنامه‌ها شامل توسعه زیرساخت‌ها و بهبود سیستم‌های تعمیر و نگهداری است. قصد داریم نظام مدیریت تعمیرات و نگهداری فیزیکی را به‌طور کامل جاری کنیم و سامانه‌های اطلاعات مدیریتی و داشبورد مدیریتی خود را با استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل داده‌ها به‌روز کنیم.

در بخش عملیاتی، تعمیرات خطوط سراسری اول، سوم، چهارم و هشتم و بعضی از خطوط صادراتی و فرعی، در دستور کار قرار دارد که حدود ۱۳۰۰ نقطه تعمیراتی است، همچنین حدود ۶۰ کیلومتر پوشش خطوط سراسری تعویض می‌شود. افزون بر این، برنامه‌های این شرکت شامل توسعه شبکه هوشمند و بهره‌برداری از ۷۸۰ کیلومتر خطوط لوله جدید برای پایداری انتقال گاز در سال ۱۴۰۴ است.

در بخش تجهیزات، تعمیرات اساسی ۹۸ دستگاه توربوکمپرسور، الکتروموتور و انجین‌های گازی در دستور کار است، همچنین دو ایستگاه تقویت فشار جدید دهشیر ۸ و اردستان هشتم به بهره‌برداری می‌رسد که تأثیر بسیاری بر افزایش ظرفیت انتقال گاز خواهد داشت. فاز توسعه تأسیسات ذخیره‌سازی سراجه قم نیز به بهره‌برداری می‌رسد. یکی دیگر از اهداف مهم کاهش حجم گازهای محاسبه‌نشده است که در پی آن بهینه‌سازی فرآیندها و کاهش هزینه‌ها در دستور کار قرار دارد.

برنامه‌ای برای افزایش بهره‌وری و بهینه‌سازی فرآیندها در سال آینده دارید؟

برای افزایش راندمان، از تکنیک‌های نوین مبتنی بر فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی استفاده خواهیم کرد. افزون بر این، برای بهبود چابکی سازمان، به بازنگری در فرآیندهای مدیریتی پرداخته‌ایم و در نظر داریم همکاری‌های گسترده‌ای با شرکت‌های دانش‌بنیان برای پروژه‌های جدید و استفاده از تحلیل داده‌ها انجام دهیم.

آیا در سال ۱۴۰۴ آغاز پروژه‌های جدیدی را در دستور کار دارید؟

تمایل داریم که در حوزه انتقال فناوری پیگ‌های هوشمند سرمایه‌گذاری کنیم تا این فناوری را در کشور توسعه دهیم، همچنین برای توانمندسازی تولیدکنندگان داخلی در زمینه تأمین قطعات و انجام تعمیرات اساسی توربوکمپرسورها، فضایی ایجاد کنیم تا شرکت‌های توانمند، اما بدون دسترسی به زیرساخت‌های مناسب، بتوانند وارد این عرصه شوند.

هدف ما این است که با حمایت از این شرکت‌ها، توان داخلی را افزایش دهیم و نیازمندی‌های اورهال ۹۸ دستگاه توربوکمپرسور در سال ۱۴۰۴ را با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی برطرف کنیم.

با توجه به تکالیف تعیین‌شده در برنامه هفتم توسعه، از یک سو توسعه ناوگان انتقال گاز و از سوی دیگر مدیریت چالش‌های ناترازی گاز که در سال ۱۴۰۴ و سال‌های آینده هم وجود دارد، باید برنامه‌های دقیق‌تر و منسجم‌تری تدوین کنیم تا بتوانیم همچون امسال، با موفقیت و سربلندی گاز را به بهترین شکل به مصرف‌کنندگان برسانیم.

سال ۱۴۰۳ را در یک جمله چگونه خلاصه می‌کنید؟

سال ۱۴۰۳، سالی پر از چالش‌های گوناگون بود، اما با تلاش، همدلی و خرد جمعی در مدیریت کشور توانستیم آن را با موفقیت پشت سر بگذاریم. در اینجا لازم می‌دانم از تمام همکاران خود در شرکت انتقال گاز که شبانه‌روزی تلاش کردند و سبب افتخار و سربلندی کشور شدند، قدردانی ویژه داشته باشم، همچنین از همسران و خانواده‌های این عزیزان که با حمایت‌های خود در شرایط سخت کاری همراه‌شان بودند، صمیمانه تشکر می‌کنم.

این همدلی و مشارکت ارزشمند است و امیدوارم در فرهنگ سازمانی کل مجموعه دولتی نهادینه شود، همچنین بازدید وزیر نفت از تأسیسات تقویت فشار در اوج سرمای زمستان و تقدیر ویژه ایشان از زحمات کارکنان شرکت انتقال گاز، نشان‌دهنده جایگاه مهم این شرکت در مجموعه وزارت نفت است