سید حسن خمینی و مخالفت با نظرات امام/ جماران سخنان رئیسش را هم تقطیع می‌کند

هرچند نظر آقای سیدحسن خمینی از باب مشروعیت داشتن رأی اکثریت مردم در جامعۀ اسلامی با نظر بنیان‌گذار کبیر انقلاب و رهبر معظم انقلاب مغایرت دارد، اما اینکه «جماران» پاسخ کامل را تقطیع کرده، خود محل تأمل است.

کد خبر: ۲۴۱۷۵۸

تاریخ: ۱۴ فروردين ۱۴۰۳ - ۱۰:۲۷

شهدای ایران:عصر روز شنبه ۱۱ فروردین، پایگاه خبری جماران، مصاحبۀ عجیبی از حجت الاسلام والمسلمین سیدحسن خمینی را منتشر می‌کند. تیتر این مصاحبه این است: «منشا مشروعیت حکومت رای ملت است/ ولایت مطلقه فقیه نمی‌تواند قانون اساسی را تعطیل کند/ مطلقه بودن ولایت فقیه نسبت به احکام اولیه شرع است نه قانون اساسی». این متن که برگرفته از مصاحبۀ سیدحسن خمینی با مجلۀ «آگاهی‌نو»، حاوی جملاتی است که گویی از زبان فردی بیان شده است که نه سررشته‌ای از علوم دینی و حوزوی دارد و نه نسبتی با آثار و اندیشه‌های امام خمینی (ره)!

جماران به نقل از سیدحسن خمینی بیان می‌کند که «منشأ مشروعیت حکومت رأی ملت است» و «مشروعیت حاکم برگرفته از رأی مردم است». باید گفت اگرچه مردم در ایجاد و تداوم حکومت اسلامی نقش حیاتی دارند و عمل فعلیت‌بخش نظام اسلامی هستند، لکن چنین جمله‌ای نه با آرای فقها سازگار است و نه با اندیشه‌های امام خمینی (ره).

به‌عنوان مثال، امام راحل دربارۀ مشروعیت حکومت بیان کرده‌اند: «واضح است که حکومت به جمیع شؤون آن و ارگان‌هایی که دارد، تا از قِبَل شرع مقدس و خداوند تبارک و تعالی شرعیت پیدا نکند، اکثر کارهای مربوط به قوۀ مقننه و قضائیه و اجرائیه بدون مجوز شرعی خواهد بود و دست ارگان‌ها که باید به واسطۀ شرعیت آن باز باشد، بسته می‌شود و اگر بدون شرعیت الهی کارها را انجام دهند، دولت به جمیع شؤون، طاغوتی و محرم خواهد بود.» (صحیفه نور، ج۱۷، ص۱۰۳) یا در جایی دیگر بیان کرده‌اند: «من که ایشان را حاکم قرار دادم یک نفر آدمی هستم که به واسطه ولایتی که از طرف شارع مقدس دارم ایشان را قرار دادم، ایشان واجب‌الاتباع است؛ یک حکومت عادی نیست یک حکومت شرعی است.» (صحیفه نور، ج۵، ص۳۱). در کتاب ولایت فقیه نیز بیان کرده‌اند: «حاکمیت منحصر به خدا است و قانون فرمان و حکم خدا است... اگر رسول‌اکرم(ص) خلافت را عهده‌دار شد به امر خدا بود؛ خدای تبارک و تعالی آن حضرت را خلیفه قرار داده است.»( ولایت فقیه، ص۵۴).

علاوه‌بر امام خمینی (ره) فقهای دیگری نیز بر ریشۀ الهی بودن مشروعیت حکومت و حاکم صحه گذاشتند. رهبر معظم انقلاب، منشأ مشروعیت حکومت را تأیید و تنفیذ ولی فقیه دانسته‌اند: «در جامعه اسلامی تمام دستگاه‌ها؛ چه دستگاه‌های قانونگذار، چه دستگاه‌های اجراکننده؛ اعم از قوه اجرائیه و قوه قضائیه، مشروعیتشان به خاطر ارتباط و اتصال به ولی فقیه است و الاّ به خودی خود، حتی مجلس قانون‌گذاری هم حق قانون‌گذاری ندارد... بنابر مبانی فقهی اسلامی و بنا بر اصل ولایت فقیه، برای هیچکس جایز نیست و از هیچکس مشروع نیست، مگر ولی فقیه؛ یعنی در حقیقت، قانون‌گذاری هم اعتبارش به اتکای ولایت فقیه است، خود قوه مجریه هم اعتبارش به اتکاء و امضاء و تنفیذ ولی فقیه است... به خاطر ارتباط و اتّصال به ولی فقیه است که اینها مشروعیت پیدا می‌کند. در حقیقت، ولایت فقیه، مثل روحی است در کالبد نظام. بالاتر از این را من می‌گویم، قانون اساسی در جمهوری اسلامی که معیار و چهارچوب قوانین است، اعتبارش به خاطر قبول و تأیید ولی فقیه است.» (خطبه‌های نماز جمعه ۲/۱۱/۱۳۶۶). صاحب جواهر نیز ولایت فقیه را مسأله ضروری مذهب شیعه و دارای مشروعیت الهی  می‌داند. (جواهرالکلام، ج ۲۱، ص ۳۹۹).

با مراجعه به سخنان امام راحل متوجه می‌شویم که علی‌رغم آنکه ایشان بر «مقبولیت» مردمی و وجود «قدر مؤثری» از مقبولیت مردم برای به فعلیت رسیدن حکومت اسلامی و لزوم حضور و رأی مردم بارها تأکید کرده‌اند، اما آنچه ایشان همچون عموم فقها به‌عنوان ریشۀ «مشروعیت» حکومت در زمان غیبت می‌دانند، اسلامی بودن و حضور ولی فقیه در رأس آن است و معتقدند «اساساً همه‌پرسی و تصویب ملی در قبال اسلام ارزشی ندارد.» (صحیفۀ امام، ج۱، ص۲۳).

البته با مراجعه به متن مصاحبۀ کامل سیدحسن خمینی در مجلۀ «آگاهی نو» متوجه می‌شویم که بخشی از این مغایرت بین سخنان نوۀ امام خمینی با آراء امام راحل (ره) ناشی از تقطیع جملات سیدحسن خمینی است. در متن کامل مصاحبه سیدحسن خمینی گفته است: «این مشروعیت در نظر امام دو قید دارد؛ کدام حاکم و جامعه و مردم و جامعه دارای این مشروعیت هستند؟ اول حکومتی که در رأس آن حکومت فقیه باشد.... دوم حکومتی که رأی اکثریت مردم را داشته باشد. این قید دقیقاً قید مشروعیت است. یعنی همان‌طور که اگر فقیه در رأس حکومت نباشد، فرد جهنم می‌رود، اگر اکثریت را نداشته باشد، همین مشکل را دارد. عاملش هم همین مشکل را دارد و فرد ثالث هم همین مشکل را دارد. (آگاهی نو، شمارۀ ۱۳، ص۵۱).

هرچند نظر آقای سیدحسن خمینی از باب مشروعیت داشتن رأی اکثریت مردم در جامعۀ اسلامی با نظر بنیان‌گذار کبیر انقلاب و رهبر معظم انقلاب مغایرت دارد، اما اینکه «جماران» پاسخ کامل را تقطیع کرده و صحبت نوۀ امام مبنی‌بر غیرمشروع بودن حکومت و جامعه‌ای که در رأس آن فقیه نباشد را نادیده گرفته و فقط در قالب دو جمله به بخش دوم پاسخ او می‌پردازد، خود محل تأمل است.

جالب آنکه چنین مصاحبه‌ای که پیش از عید نوروز و در مجلۀ آگاهی نو منتشر شده بود، در آستانۀ روز جمهوری اسلامی با چنین تیتر و محتوایی بازنشر می‌شود.