حماسه‌مقاومت با زبان نسل‌نو

دفاع مقدس در تمام هشت‌سالی که پشت‌سرگذاشت، موضوعات بسیاری دارد که توانسته در طول این سال‌ها دستمایه محتواهای مختلف شود. از تولید مجموعه‌ها و فیلم‌های تلویزیونی تا انیمیشن‌هایی که هرکدام مخاطب خود را هدف قرار داده‌است. این دوران هشت ساله را باید مدرسه‌ای دانست که انسان تربیت می‌کند و می‌تواند انسان‌ساز باشد. برای همین هم پرداختن به آن و تولید محتوایی که مخاطب بتواند به سبک و سیاق انسان‌های آن دوران دسترسی داشته‌باشد، اهمیت بسیاری دارد.

کد خبر: ۲۳۸۵۸۶

تاریخ: ۰۴ مهر ۱۴۰۲ - ۱۲:۰۸

شهدای ایران:دفاع مقدس در تمام هشت‌سالی که پشت‌سرگذاشت، موضوعات بسیاری دارد که توانسته در طول این سال‌ها دستمایه محتواهای مختلف شود. از تولید مجموعه‌ها و فیلم‌های تلویزیونی تا انیمیشن‌هایی که هرکدام مخاطب خود را هدف قرار داده‌است. این دوران هشت ساله را باید مدرسه‌ای دانست که انسان تربیت می‌کند و می‌تواند انسان‌ساز باشد. برای همین هم پرداختن به آن و تولید محتوایی که مخاطب بتواند به سبک و سیاق انسان‌های آن دوران دسترسی داشته‌باشد، اهمیت بسیاری دارد.

تلویزیون در تمام آن هشت سال و با وجود محدودیت‌هایی که داشت، کنار مردم بود تا دوران سخت جنگ، راحت‌تر بگذرد و حالا هم که این همه سال از آن گذشته، تلاش کرده با ارائه محتواهای مختلف، این همراهی با مردم را حفظ کند. در همین میان، انیمیشن‌های بسیاری در‌خصوص فرماندهان، قهرمانان و موضوعات دفاع‌مقدس روی آنتن رفته که توانسته مخاطبان گروه‌های مختلف  - از کودک و نوجوان تا بزرگسال- را به سمت خود جذب کند. اهمیت چنین محتواهایی از آنجایی است که به‌دلیل سخت بودن دسترسی به برخی آرشیوهای محتوایی، راحت‌تر می‌توان روایت‌های جنگ را برای مخاطب امروز منتقل کرد. جام‌جم در پرونده ویژه‌ای به بررسی انیمیشن‌های دفاع‌مقدس پرداخته و در گفت‌وگو با برخی تولیدکنندگان انیمیشن و مدیران، چالش‌های ساخت این آثار را بررسی کرده‌است.
پس زبان کودکی باید گشاد
وقتی صحبت از شهدا می‌شود ناخودآگاه واژه‌هایی همچون دانایی، صلابت، شجاعت و... در ذهن‌مان رژه می‌رود. وقتی فردی به نقطه‌ای در زندگی‌اش می‌رسد که جانش را برای حفظ وطن بگذارد، جز به کار بردن چنین واژه‌هایی دیگر نمی‌توان به چیزی فکر کرد، زیرا در دنیای پرفتنه امروز که عصر انفجار اطلاعات لقب گرفته و در زمانه‌ای که مرزهای جغرافیایی، معنا و مفهوم پیشین خود را در ساختار جدیدی از معرفت و تحول مبنایی در حیات بشری، رفته‌رفته از دست می‌دهد و اقتدار ملی هر کشور در بعد فرهنگی آن جلوه و ظهور می‌یابد، پاسداری از ارزش‌های فرهنگی، رویکردی واقع‌بینانه و استراتژیک خواهد بود. در این میان، رسالت همه آنهایی که به عدالت، آزادی و رهایی می‌اندیشند و به آرمان بزرگ پیامبران ایمان دارند، آن است که از فرهنگ ایستادگی و وارستگی در این تهاجم بی‌حساب با هر وسیله ممکن صیانت و پاسداری کنند. درخشان‌ترین و فروزان‌ترین ستاره آسمان فرهنگ رهایی، مشعل پرفروغ فرهنگ شهادت است. ازسوی دیگر تعداد شهدا در کشور ما کم نیست؛ شهدایی که با شجاعت‌شان به ما درس‌های بزرگی دادند.  مولانا می‌فرماید: «چون سر و کار  تو با کودک فتاد / پس زبان کودکی باید گشاد» رسانه‌ملی هم با توجه به این موضوع تا به امروز انیمیشن‌های مختلفی تولید و روانه آنتن کرده‌است.
روایت زندگی شهید بالازاده
محمدصادق باطنی، مدیر شبکه کودک و نوجوان درباره پخش آثاری که همزمان با هفته دفاع‌مقدس روی آنتن می‌رود به جام‌جم می‌گوید: شبکه امید مجموعه انیمیشن «مرحمت» را پخش می‌کند که درباره شهید مرحمت بالازاده است و برای اولین‌بار از شبکه امید به‌عنوان یک شبکه سراسری پخش می‌شود که تولید یکی از مراکز صداوسیمای استانی است.
وی درباره این شبکه و دیگر برنامه‌های آن بیان می‌کند: در شبکه کودک مجموعه انیمیشن «شجاعان» را داریم که برای کودکان روی آنتن می‌رود. صیاد دل‌ها هم یک مجموعه پنج قسمتی است که به معرفی شهید صیاد شیرازی برای نوجوانان می‌پردازد و در بخشی از برنامه نیز فرماندهان ارتش به گفت‌وگو می‌پردازند که مجری و فضای برنامه نوجوانانه است. غیر از این برنامه‌های اصلی، آیتم‌ها، نماآهنگ و برنامه‌های فرعی‌تر هم در‌نظر گرفته شده‌است.
باطنی درباره اهمیت روایت قصه‌هایی مرتبط با دفاع‌مقدس برای کودکان عنوان می‌کند: قصه دفاع‌مقدس یک اتفاق بزرگ ملی است که باید برای کودکان روایت کنیم. در دنیا هم تا سال‌ها از جنگ‌های خود، فیلم و سریال می‌سازند و با بزرگداشت و تکریم از آنها یاد می‌کنند. سعی داریم کودکان و نوجوانان را به‌واسطه ساخت کارهای ارزشمند با رشادت‌های مبارزان و قهرمانان سال‌های دفاع‌مقدس بیشتر آشنا کنیم. بچه‌ها باید با گذشته تاریخ کشور و قهرمانان آشنا شوند که پیشرفت امروز ایران به خاطر فداکاری‌های قهرمانان است. بنابراین ضرورت دارد که ما در میدان حضور داشته‌باشیم و قهرمانان را معرفی کنیم. قهرمانان به بچه‌ها رویا می‌دهند و رویا هم انگیزه و هدف.
«پلاک» تاثیرگذار برای یک نوجوان
تاکنون انیمیشن‌های بسیاری در حوزه دفاع‌مقدس تولید و روانه آنتن شده که مخاطب خود را کودکان و نوجوانان قرار داده‌اند. ازجمله این انیمیشن‌ها باید به «پلاک» اشاره کرد که توانسته یک قصه متفاوت را برای مخاطبان به تصویر بکشاند. قصه نوجوانی که میان واقعیت و خیال سردرگم می‌شود و در نهایت به قصه دوران دفاع‌مقدس می‌رسد. پلاک از این منظر توانسته محتوای مقبول حوزه کودک و نوجوان را تولید کند. امیر کساوندی، کارگردان انیمیشن پلاک معتقد است که تولید انیمیشن‌های این‌چنینی تنها در صورت تکرار می‌تواند تاثیرگذار باشد. او درخصوص خط کلی ساخت این مجموعه به جام‌جم می‌گوید: سرخط کلی قصه پلاک، در ارتباط با نسلی است که از گذشته خود بی‌خبر بوده و از رخدادهای تاریخی جنگ اطلاعی ندارد. این موضوع را دستمایه قرار دادیم و نوجوانی را نشان می‌دهیم که عمویش به شهادت رسیده و حالا با چالش‌های مختلفی در زندگی روبه‌روست و به سمت برخی کارها و رفتارهای ناهنجار می‌رود. او یک پلاک از عمویش به یادگار دارد که خودش هم نمی‌داند برای اوست. یک بار که پلاک را در دست می‌گیرد، او را به زمان جنگ می‌برد و یک قصه سوررئال برای شخصیت اصلی اتفاق می‌افتد. به آن دوران برمی‌گردد و فردی را می‌بیند که - درواقع عموی شهیدش است - مهندس فنی جنگ است و به او می‌گوید که درس بخواند و برای جامعه مفید باشد. این ارتباط بارها تکرار می‌شود و هربار، یک قصه تازه رخ می‌دهد. وی درخصوص دلیل پرداختن به این قصه هم این‌طور بیان می‌کند: به طور معمول نویسنده برای نگارش  یک اثر، از داده‌ها و گذشته خود وام می‌گیرد. من هم دوران جنگ را دیده‌بودم و دغدغه خودم بود. در عین حال رسانه‌ای مثل انیمیشن را در اختیار داشتم و تصمیم گرفتم که با انیمیشن به این موضوع بپردازم.
کساوندی با اشاره به لزوم تکرار محتواهای این‌چنینی برای اثرگذاری هم تاکید می‌کند: بیشتر از این‌که تولید این انیمیشن‌ها موثر باشد، تکرار آن است که می‌تواند تاثیر ایجاد کند و در واقع استراتژی تکرار را باید درنظر داشت. به طور مثال وقتی یک ضربه به دیواری بتونی می‌زنیم، اثر نمی‌کند اما وقتی این ضربه تکرار می‌شود، می‌تواند اثرگذار باشد. درست مثل بسیاری از انیمیشن‌های خارجی که آن‌قدر تکرار شده تا توانسته روی کودک و نوجوان امروزی اثرگذار باشد. در واقع آنها فرهنگ نامانوس خود را از طریق تکرار به خورد مخاطب امروز داده‌اند. ما هم باید به این مسأله در تولید و پخش انیمیشن توجه کنیم.
روایتی معیار از عملیات‌ها
سازندگان مجموعه پویانمایی «سلام بر ابراهیم» پروژه دیگری در دست دارند. مجموعه‌ای که قرار است حدود ۶۵ عملیات در طول سال‌های دفاع‌مقدس را با جزئیاتش روایت کند. یک قسمت از این مجموعه ساخته شده‌است و با زبان مستند و ساختار پویانمایی، ناگفته‌های این عملیات‌ها را برای مخاطبان علاقه‌مند و نیز نظامیان و فعالان این حوزه روایت می‌کند تا سند و منبعی تصویری برای کسب اطلاعات از عملکرد رزمندگان ایرانی در مهم‌ترین حرکت‌های سازمان‌یافته در جنگ هشت‌ساله باشد. این مجموعه که «روایت معیار» نام دارد به تهیه‌کنندگی اسد‌ا... دیانی و کارگردانی اسماعیل یوسفی در مرکز پویانمایی صبا ساخته می‌شود. یوسفی در گفت‌وگو با جام‌جم درباره این مجموعه بیان می‌کند: «یک قسمت از این مجموعه در حدود ۳۰دقیقه ساخته شده‌است و مشغول پیش‌تولید قسمت‌های بعدی هستیم. در قسمت اول به عملیات طریق‌القدس وآزادسازی شهر بستان پرداختیم.»
عملیات طریق‌القدس هشتم آذر۱۳۶۰ و در ساعت ۳۰دقیقه در شهرستان دشت آزادگان، واقع در غرب استان خوزستان آغاز شد. اجرای عملیات طریق‌القدس ۱۴روز به‌طول انجامید و با هدف آزادسازی شهر بستان و روستاهای همجوار آن، همچنین تأمین امنیت مرز و نیز دسترسی به منطقه وسیع هورالهویزه بود. یوسفی درباره پژوهش برای نگارش و ساخت پویانمایی عنوان می‌کند: در بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع‌مقدس کارگروهی وجود دارد که روی عملیات‌ها پژوهش انجام دادند که این منبع اولیه ماست. خودمان هم تحقیقات کتابخانه‌ای، مصاحبه و حتی تحقیقات میدانی انجام می‌دهیم. مثلا برای عملیات طریق‌القدس دو سفر رفتیم و کل منطقه را به اتفاق سردار فتح‌ا... جعفری که خودش در آن عملیات بوده‌است بازدید کردیم و فیلم و عکس تهیه کردیم که به منابع دیگر کار تبدیل شد. اگر کارگردان عملیات را نشناسد نمی‌تواند روایت کند پس شناسایی منطقه در انتقال حس و همچنین ارائه اطلاعات دقیق کمک‌کننده است.
یوسفی بیان می‌کند: تمام عملیات‌هایی که دوره هشت ساله دفاع‌مقدس انجام شده در این مجموعه به تصویر کشیده می‌شود.
وی درباره قسمت‌های بعد می‌گوید: احتمالا عملیات بعدی که در این مجموعه سراغش خواهیم رفت فتح‌المبین است. به طور کلی در هر قسمت سراغ یک عملیات می‌رویم؛ به صورت مستقل عملیات را شرح می‌دهیم و بخش‌هایی از آن را به صورت سه بعدی بازسازی می‌کنیم تا مخاطبان از نقل روایت خسته نشوند. از سه تکینیک استفاده می‌کنیم‌. بخش‌های سه‌بعدی، رئال،کمیک موشن و موشن گرافیک سه بعدی داریم.
این کارگردان و نویسنده در مورد مخاطبان هدف مجموعه توضیح می‌دهد: برای مخاطبان عام تولید می‌شود و سعی شده    برای نوجوانان، جوانان و بزرگسالان جذاب باشد. سفارش‌دهنده مجموعه بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع‌مقدس است که در پی تفاهم‌نامه‌ای با سازمان صداوسیما قرار شد این پروژه به متولی پویانمایی در سازمان یعنی مرکز پویانمایی صبا سپرده شود. نویسنده قسمت اول خودم بودم ولی امکان دارد در قسمت‌های بعدی نویسنده دیگری داشته‌باشیم.
سلام بر شهید کانال کمیل
به تازگی به مناسبت هفته دفاع‌مقدس بار دیگر مجموعه پویانمایی سلام برابراهیم راهی آنتن شده‌است. مجموعه انیمیشن سلام بر ابراهیم کاری از گروه نوجوان مرکز پویانمایی صبا به تهیه‌کنندگی اسدا...دیانتی و کارگردانی اسماعیل یوسفی است که در چهار فصل تولید شده‌است.
این سریال روایتی از زندگی شهید ابراهیم هادی است که با کیفیت ۴k تولید شده است. فصل اول این مجموعه روایتگر دوران کودکی تا جوانی و فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی این شهید است. فصل دوم، به حضور شهید هادی در جبهه غرب و مبارزاتش در آن منطقه پرداخته و فصل‌های سوم و چهارم نیز به فعالیت این شهید در جبهه جنوب و حضور در دو عملیات فتح المبین و والفجر مقدماتی به ویژه وقایع مربوط به کانال کمیل اختصاص دارد که منجر به شهادت ایشان می‌شود. پخش این انیمیشن از یکشنبه دوم مهر از شبکه دو سیما آغاز شد و در ۱۳قسمت ۳۰دقیقه‌ای هرروز به‌جز جمعه‌ها  ساعت۱۲و۵۵ دقیقه روانه آنتن این شبکه می‌شود.
دیانتی پیش از این در گفت‌وگو با جام‌جم بیان کرده‌بود: مجموعه رضوان دارای عقبه‌ای چند ساله در حوزه تولید محتوا با محورهای انقلاب اسلامی و دفاع‌مقدس است و این رزومه و ارتباطاتی که در طول این سال‌ها با دیگر مجموعه‌ها و از جمله مرکز پویانمایی صبا برقرار کرده‌بودیم، موجب ارائه پیشنهاد ساخت پویانمایی سلام بر ابراهیم از سوی آنها به ما شد. این تهیه‌کننده در پاسخ به این پرسش که پیش از تولید این پویانمایی چه میزان شناخت نسبت به شخصیت و فراز و فرودهای زندگی شهید ابراهیم هادی داشت افزود: من پیش از این مجموعه دوجلدی سلام بر ابراهیم را خوانده‌بودم. ضمن این که من در همان محله‌ و حوالی میدان خراسان شهر تهران زندگی می‌کنم که شهید ابراهیم هادی بزرگ شده آنجا بوده‌اند و طبیعتا این اتفاق موجب ارتباط با خانواده ایشان و ایجاد زمینه‌های شناخت بیشتر شده‌است.
دیانتی درمورد مخاطبان این اثر افزوده‌بود: مخاطبان قصه زندگی شهید ابراهیم هادی از قشر و سنین مختلف هستند. معمولا در حوزه دفاع‌مقدس و شهدا، مخاطبان از طیف افراد حزب‌اللهی و علاقه‌مند به این حوزه‌اند اما اغلب مخاطبان شهید هادی جزو طیف‌های مختلف به حساب می‌آیند. برای مثال در زمان تولد این شهید بیش از ۸۰ نقطه در کشور برایش تولد می‌گیرند و جمعیتی زیادی در بهشت زهرا(س) و جاهای دیگر به همین مناسبت دور هم جمع می‌شوند.
این تهیه‌کننده درباره افزودن چاشنی تخیل به روایت بیان کرد: باید قبول کنیم داریم انیمیشن می‌سازیم. پویانمایی، دنیای تخیل است. یعنی هر چه را نمی‌توانی در عالم واقع بسازی، می‌توانی در انیمیشن به تصویر بکشی. شاید گفته شود می‌شد فیلمی از این شخصیت ساخت. ما از خانواده شهید و انتشارات ایشان شنیدیم بسیاری از کارگردانان مطرح و متخصص این حوزه خواستند درباره این شخصیت کاری تولید کنند اما در نیمه‌های راه عقب کشیدند و گفتند ما اصلا نمی‌توانیم درباره چنین شخصیتی فیلم بسازیم. اما در پویانمایی و در فضای جنگی به این میزان از توانایی رسیدیم که می‌توانیم به صورت هایپررئال فضا را به تصویر بکشیم. همچنین در اثر رئال بازیگری که می‌خواهد نقش ایشان را بازی کند، ممکن است در فیلم دیگر نقش منفی بازی کند، چون شغلش همین است. اما در این اثر ما آواتاری را خلق کردیم که شبیه ابراهیم هادی است و قرار نیست کار دیگری انجام دهد. این موضوع باعث تاثیرگذاری بیشتر می‌شود.
۱۲۰ قسمت با دا
کتاب «دا» از آثار مشهور حوزه دفاع‌مقدس است که بسیاری از علاقه‌مندان به این عرصه آن را مطالعه کردند و سخنانی هم درباره ساخت اثری نمایشی از آن به گوش رسیده‌است.
این کتاب روایت خاطرات سیده زهرا حسینی از دفاع‌مقدس و حال و هوای خرمشهر در آن روزهاست. این کتاب که به همت اعظم حسینی نوشته شده به نقش زنان و مادران در زمان جنگ پرداخته‌است. بیان می‌شود این کتاب پرمخاطب‌ترین اثر سال ۱۳۸۸ بود. یکی از آثار نمایشی تولید شده از این اثر مکتوب یک مجموعه انیمیشن ترکیبی بود. مجموعه پویانمایی دا به کارگردانی سینا عطاییان در ۱۲۰قسمت از شبکه یک روی آنتن رفت. بهناز جعفری، پریوش نظریه و... راویان این انیمشن هستند که به تهیه‌کنندگی علی تقی‌پور  ساخته شد.
سینا عطاییان، طراح و کارگردان انیمیشن دا درباره تعداد قسمت‌های این مجموعه در نشست رسانه‌ای در سال ۹۰ گفته‌بود: کتاب دا در قالب ۴۰ بخش تنظیم و به ۱۲۰ اپیزود ۱۵دقیقه‌ای تقسیم شده و توسط بانوان بازیگر خوانده می‌شود. نکته مهم در انتخاب بازیگران راوی، این بود که موضوع کتاب، دغدغه شخصی آنها باشد. به عنوان مثال، برخی از این افراد با زهرا حسینی رابطه دوستی و معاشرت دارند.
طراح و کارگردان انیمیشن دا با تاکید بر فضاسازی این مجموعه با استفاده از جنس صدای بازیگران، اضافه کرد: برای تهیه متن روایت این اثر، تغییری در کتاب صورت نگرفته، بلکه ترتیب بیان بخش‌هایی از خاطرات را تاحدودی تغییر داده‌ایم.
سرداران بزرگ دفاع‌مقدس
یکی از این انیمیشن‌ها که با محور دفاع مقدس تهیه و روانه آنتن شده، مجموعه «نام‌ها» به کارگردانی رضا میرکریمی است که به سرداران بزرگ دفاع‌مقدس اختصاص دارد. در این مجموعه کمیک موشن به تهیه‌کنندگی محمد پیرهادی، که محصول سازمان سینمایی سوره است، بازیگران مطرحی همچون پرویز پرستویی، فرهاد اصلانی، امیر جعفری، ریما رامین‌فر، شبنم مقدمی، افشین هاشمی و دانش اقباشاوی به‌عنوان صداپیشه حضور دارند. این مجموعه در چهار اپیزود متفاوت به روایت زندگی چهار قهرمان دفاع‌مقدس، شهید عباس دوران از فرماندهان نیروی هوایی ایران، شهید مهدی باکری از فرماندهان سپاه پاسداران، شهید مصطفی چمران از فرماندهان ایران در نبرد با عراق و شهید حسن باقری جانشین فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران می‌پردازد.
این مجموعه چهار قسمتی با نام‌های «مصطفی»، «عباس»، «حسن» و «مهدی» هرکدام در مدت ۳۰ دقیقه، روایتی عاشقانه و واقعی از داستان زندگی این چهار سردار نامدار بزرگ ایران است. این روایت‌ها تعلق خاطر این شهدا به وطن، مردم، رسالت و مسئولیتی را که بر دوش‌شان بوده و بابتش به جنگ رفتند و از جان‌شان گذشتند، به این نسل نشان می‌دهد؛ نسلی که شناخت خیلی دقیقی از این شهدا ندارد و الزاما چیزی جز نام آنان نشنیدند. اما چطور شد قالب انیمیشن را برای این کار برگزیدند، در حالی که تا امروز بیشتر آثاری که برای شهدا ساخته شده، به شکل مستند داستانی و نمایشی بوده‌است. گفته می‌شود از از اوایل دهه۹۰ که این پروژه در سازمان سینمایی سوره شکل گرفت، هدف این بود از دیدگاه رسمی در مورد شهدا دور شوند و به روحیات خود شهید، لحن صمیمانه، عاطفی و تراژدیک از زندگی شهید نزدیک شوند. به همین دلیل چون اساسا هدف فاصله گرفتن از دیدگاه رسمی بوده و مخاطب اصلی‌اش هم نوجوانان بودند، قالب کمیک‌موشن برای این کار انتخاب شده، چون خود این هم مدیوم قصه‌گوی صمیمانه‌ای برای نسل نوجوان و جوان است که می‌شود در آن از ادبیات رسمی فاصله گرفت و قصه را از زبان شهدا روایت کرد و در هر چهار کار راوی، خود شهید است که قصه‌اش را جلو می‌برد و از زبانش قصه شنیده می‌شود.
ترکیب واقعیت و خیال در انیمیشن شجاعان
مجموعه «شجاعان» از جمله آثار انیمیشنی است که در حوزه دفاع‌مقدس تولید و پخش شده‌است. این انیمیشن درباره یک گروه از خلبانان هوانیروز ارتش است که در ماموریت‌ها و عملیات‌های مختلف دوران دفاع‌مقدس حضور داشته‌اند.
سیاوش زرین‌آبادی، کارگردان این اثر در خصوص دلیل ساخت شجاعان به جام‌جم بیان می‌کند: من خودم بچه جنگ هستم و سن من طوری بود که در ایام جوانی آن زمان را از نزدیک دیدم. اهل خرمشهر هستم و تهاجم و اشغال را به چشم دیدم. خیلی دوست داشتم کاری کنم که نوجوان‌هایی که شانس حضور در آن فضا را نداشتند، بتوانند زمان جنگ را درک کنند. در عین حال، از آنجا که کار مربوط به نوجوان‌هاست، می‌خواستیم سرگرم کننده هم باشد و در کنار پیام‌های انسانی و میهنی، قدری آنها را سر ذوق بیاوریم که درگیر هیجانات جنگ شده و با آن ارتباط برقرار کنند. به همین دلیل سراغ تاریخ و روایت‌های بخش هوانیروز رفتیم و عملیات و اتفاق‌های مربوط به آنها را روایت کردیم. ۵۲ قسمت از آن روی آنتن رفت که استقبال خوبی هم از آن شد.   وی ادامه می‌دهد: بیشتر نظر من این بود که بحث شجاعت، دلاوری، از خودگذشتگی، ارزش‌های دفاع از خاک و سرزمین را بیان کنم که ارزش‌های ملی و میهنی است. با این حال، ارزش‌های معنوی و اخلاقی را در داستان‌های فرعی بیان کردیم. هدف اصلی همان ارزش‌های ملی میهنی و دفاع از آب و خاک است. از همان ابتدا این چالش را داشتیم که به شخصیت واقعی افراد بپردازیم یا ماجرا را به شکل عام‌تری بیان کنیم. ما ترجیح دادیم به شکل عام آن را بیان کنیم. در واقع اتفاق‌ها و عملیات را به شکل کلی‌تری بیان کردیم چون دست ما را برای تولید محتوا بازتر می‌گذاشت. برخی شخصیت‌های خیالی خلق کردیم و با محتوای کلی، اشاره‌ای هم به شهدای هوانیروز کردیم.
خاکریز‌های نمکی و الگوسازی برای نوجوانان
وقتی کودک وارد دوران نوجوانی می‌شود، بیشتر از هر زمان دیگری نیاز به هویت دارد. درست زمانی که قرار است دوران کودکی را به مقصد بزرگسالی ترک کند، باید با احتیاط بسیاری با او برخورد کرد. به همین دلیل نیز تولید محتوای مناسب نوجوان، اهمیت بسیاری دارد. نوجوان با توجه به نیازی که به الگو برای طی کردن دوران نوجوانی دارد، تلاش می‌کند رفتار قهرمانان را تقلید کند. کار خانواده و تلویزیون در این حوزه سخت و پرچالش است. حالا به نظر می‌رسد محتواهایی مثل پویانمای خاکریزهای نمکی که تولید و روانه آنتن شده، حرکت مهم تلویزیون در پرداختن به حوزه نوجوان و ارتباط این گروه با دوران دفاع‌مقدس است. نوجوان امروزی آن دوران را ندیده و خیلی وقت‌ها تعریفی هم از آن ندارد. به همین دلیل تولید چنین پویانمایی‌هایی می‌تواند حرکتی رو به جلو در جذب نوجوانان باشد. کما این‌که حرکت به سمت سلبریتی‌ها و پدیده فن‌پیج‌های تولید شده برای افراد به ظاهر قهرمان، مورد پسند بسیاری از مخاطبان نوجوان شده‌است. پویانمایی خاکریزهای نمکی با زبان ساده و طنزی که دارد، توانسته بخشی از ارتباط نسل جدید با دوران هشت سال دفاع‌مقدس را برقرار کند. خاکریز‌های نمکی وقایعی را که برای رزمندگان جنگ تحمیلی چه در میدان‌های نبرد و چه در زندان‌های عراق اتفاق افتاده‌است، با نگاهی طنزآمیز روایت می‌کند. رزمندگان دفاع‌مقدس در دوران جنگ، داستان‌های مختلفی را تجربه کرده‌بودند که حالا آن خاطرات و اتفاقات دوران جنگ همراه با طنز و به صورت پویانمایی درآمده تا یاد و خاطره آنها را در ذهن کودکان و نوجوانان ماندگار کند. نکته دیگری که خاکریزهای نمکی را جذاب می‌کند، استفاده از لهجه‌های مختلف ایران برای انتقال مفاهیم است. در عین حال، پرداختن به مفاهیم درست و اخلاقی که در این مجموعه به نمایش گذاشته می‌شود، می‌تواند مسیر درستی برای نوجوان امروزی ایجاد کند تا با حال وهوای رزمنده‌های ایرانی آن دوران آگاه شده و الگوسازی بهتری از آنها داشته‌باشد. در عین حال، پرداختن به شخصیت‌ رزمندگانی که مثل خیلی از انسان‌های امروز با مسائلی مثل ترس و دو دلی روبه‌رو می‌شدند، قصه خاکریزهای نمکی را باورپذیرتر کرده‌است. به طور کلی باید گفت تولید و پخش چنین محتواهایی که به صورت خاص مخاطبان کودک و نوجوان را هدف گرفته، کمک بسیاری در جذب مخاطبان فوق و ایجاد الگو برای آنها کرده و در عین حال، تلویزیون را به هدف خود در دوران تحولی که همان هویت محوری است، نزدیک می‌کند.

*سپیده اشرفی و نوشین مجلسی -جام جم