متولیان فرهنگ حجاب چه زمانی بیدار می‌شوند؟

8 سال قبل شوراي عالي انقلاب فرهنگي، مصوبه 427 خود را با عنوان سند توسعه حجاب و عفاف به تصويب رساند تا پس از آن اين سند به عنوان قانون گسترش فرهنگ عفاف و حجاب در دستور کار 26 دستگاه اجرايي قرار گيرد. اين 26 دستگاه بر اساس اين قانون بايد راهکارهايي را براي اصلاح بدحجابي در جامعه تدوين می‌کردند تا از ترويج بدحجابي در جامعه جلوگيري شود؛ ولی در عمل تنها نیروی انتظامی ‌وظایف محول‌شده بر طبق این قانون را انجام داد و سایر دستگاه‌های فرهنگی در اجرای آن عاجر ماندند.

کد خبر: ۲۰۵۰۸

تاریخ: ۰۳ آذر ۱۳۹۲ - ۱۲:۱۶

به گزارش سرویس اجتماعی پایگاه خبری شهدای ایران؛این قانون که در سال 84 و در سال‌های پایانی دولت اصلاحات تصویب شده بود، به دلیل پاره‌ای ملاحظات که رئیس‌جمهور وقت آنها را "اشکالات طرح" می‌نامید، متوقف شد. قانون "گسترش فرهنگ عفاف و حجاب" بعد‌ها در چندین مورد در شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای فرهنگی و اجتماعی زنان، مورد بررسی و تجدیدنظر قرار گرفت و نهایتاً در دوره حضور صفارهرندی در وزارت ارشاد نهایی شد.
ولی در دولت نهم و دهم نیز دغدغه‌ای برای اجرای این قانون وجود نداشت و نیروی انتظامی ‌برای پاسخگویی به مطالبات افراد جامعه به عنوان تنها مجری این قانون با راه‌اندازی گشت‌های ارتقای امنیت اجتماعی، کار خود را در این زمینه آغاز و با وجود همه انتقادات ادامه می‌داد. فرمانده نیروی انتظامی‌ همواره در پاسخ به این ابهامات بیان می‌کرد که این مجموعه در اجرای این قانون تنهاست و اگر دستگاه‌های فرهنگی کار خود را به درستی انجام دهند، حجم کار نیروی انتظامی ‌در این خصوص کاهش می‌یابد.

همه این بحث‌ها ادامه داشت تا اینکه دولت یازدهم بر سر کار آمد و برخی منتقدان این طرح در فضای موجود، منتظر توقف فعالیت گشت‌های ارشاد نیروی انتظامی ‌بودند، ولی با همه این تفاسیر این سازمان به قوت به کار خود ادامه داد و رئیس‌جمهور نیز ضمن دفاع از این اقدام نیروی انتظامی، از آنها خواست تا با رویکرد اخلاقی و به دور از افراط و تفریط این موضوع را پیگیری کنند و به وزیر کشور نیز مأموریت داد تا موضوع را در شورای اجتماعی کشور مطرح کند.

وزارت کشور پس از به عهده گرفتن این مأموریت، شورای اجتماعی کشور را با کمک نهادها و سازمان‌های مختلف تشکیل داد و راهبری طرح‌های "عفاف و حجاب" و "امنیت اخلاقی" را به عهده گرفت و تاکنون در دو جلسه، اعضای این شورا که نیروی انتظامی ‌نیز جزئی از آنهاست، گردهم آمده‌اند.

پس از تشکیل این شورا و سپردن این طرح به وزارت کشور، خبرهایی از توقف گشت‌های ارشاد به گوش رسید.
احمدی‌مقدم در مشهد مقدس با اشاره به اینکه برخی معتقدند در حوزه مسائلی نظیر مبارزه با بی‌حجابی نخست باید فرهنگ‌سازی صورت بگیرد و پس از آن ناجا وارد عمل شود، تصریح کرد: در هر حوزه شاخص‌ها و سنجش‌هایی وجود دارد که نیروی انتظامی ‌اگر شاهد آسیبی در آن شاخص‌ها باشد و همچنین مطالبات اجتماعی در آن زمینه افزایش پیدا کند، وارد عمل می‌شود. در حوزه مبارزه با بی‌حجابی باید گفت که نیروی انتظامی ‌هیچ طرحی را تعطیل نکرده و این مسئله همچنان صورت می‌گیرد.

فرمانده نیروی انتظامی تأکید کرد: اگرچه فرهنگ‌سازی مقوله بسیار مهمی ‌است، اما نیروی انتظامی ‌نمی‌تواند منتظر اقدامات دستگاه‌های فرهنگی مثلاً در مورد مبارزه با بی‌حجابی باشد، این مثل آن می‌ماند که تخلفات عبور از چراغ قرمز همچنان افزایش پیدا کند و نیروی انتظامی ‌بگوید منتظر می‌مانیم تا در این حوزه فرهنگ‌سازی صورت بگیرد و مقابله‌ای نشود و در نهایت ما وارد می‌شویم. باید این مسائل همراه با هم صورت بگیرد، نیروی انتظامی ‌در مسائلی نظیر مبارزه با بی‌حجابی نمی‌تواند منتظر اقدامات دستگاه فرهنگی شود.

حال باید پرسید دلیل وقفه این قانون در هشت سال گذشته چیست و از همه مهم‌تر اینکه چرا دولت‌ها از زیر بار مسئولیت شانه خالی کردند و نیروی انتظامی ‌تنها متولی اجرای این طرح سراسر فرهنگی شد؟
خانواده‌هایی که ارزش‌ها را منتقل نمی‌کنند
دکتر ابراهیم شفیعی‌سروستانی، استاد حوزه و دانشگاه و پژوهشگر حوزه زنان، در گفتگو با مهرخانه به دلایل عدم موفقیت این طرح اشاره می‌کند و می‌گوید:‌ عدم موفقیت این طرح تا به امروز به علل و عوامل مختلفی بر می‌گردد. مسئله اصلی این است که ما هنوز موفق به نهاینه‌کردن ارزش‌هایمان از طریق خانواده و سیستم آموزش و پرورش نشده‌ایم؛ عدم توجه به عفاف و حجاب در درجه اول نشان‌دهنده ضعف خانواده‌ها در انتقال ارزش‌های موردپذیرش خودشان به فرزندانشان است؛ یعنی خانواده‌ها و مادرانی که خود مقید به حجاب هستند، توفیق چندانی در انتقال این ارزش‌ها به فرزندانشان نداشتند.

وی ادامه داد: در سال‌های اخیر عدم انتقال ارزش‌ها، آسیب‌های فراوانی را بر سر راه نهاد خانواده‌ها قرار داده است که این مسئله را در جای خود باید مورد بررسی قرار داد تا متوجه شویم که آیا ناشی از گذر شرایط جامعه ما از جامعه سنتی به جامعه مدرن است یا علل و عوامل دیگری در این زمینه نقش دارد؟؛ ولی به هر حال علت اصلی، تغییراتی است که در کارکرد خانواده‌ها صورت گرفته است.

عملکرد ضعیف آموزش و پرورش در حوزه حجاب
شفیعی‌سروستانی به نقش نهاد‌های آموزشی در انتقال ارزش‌ها اشاره کرد و گفت: در ساختارهای زندگی مدرن، بخشی از کارکرد خانواده‌ها به نهاد آموزش و پرورش واگذار شده است. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ‌و با توجه به استقرای نظام اسلامی ‌و طرح این موضوع که مدارس ما به سمت گسترش الگوی اسلامی ‌تعلیم و تربیت پیش می‌روند، بسیاری از خانواده‌ها در عمل تعلیم و تربیت را به مدارس واگذار کردند و خود از این موضوع استعفا دادند. اعتماد و اطمینان خانواده‌ها به مدارس و آموزش و پرورش، عملاً موجب شد اهداف تربیتی خانواده‌ها محقق نشود و به خاطر ضعف‌هایی که در نظام آموزش و پرورش ما وجود دارد، این سازمان نتوانست ارزش‌ها و هنجارهای مورد پذیرش انقلاب و نظام اسلامی‌را به فرزندان منتقل کند.

وی با بیان اینکه آموزش و پرورش سهم قابل توجهی در گسترش فرهنگ عفاف و حجاب دارد، گفت:‌ با یک تقسیم‌بندی متوجه می‌شویم در بین علل و عوامل تأثیرگذار، قطعاً آموزش و پرورش هم در اصلاح وضعیت حجاب و انتقال این هنجار به فرزندان و هم در تضعیف و سست شدن این هنجار در بین نوجوانان و جوانان، سهم بسیار قابل توجهی خواهد داشت.

حوزه علمیه نتوانست الگوهای کامل و خوبی را در زمینه گسترش عفاف و حجاب ارائه کند
شفیعی‌سروستانی تصریح کرد: نمی‌توان از سهم و نقش حوزه‌های علمیه در این زمینه صرف‌نظر کرد؛ به هر حال مبلغان و دانش‌پژوهان حوزه علمیه و خود نهاد‌های حوزوی و وابسته به حوزه، مثل مساجد و سایر نهاد‌های مذهبی، نقش خودشان را به خوبی ایفا نکرده‌اند. به هر حال حوزه‌های ما هم در زمینه تبلیغ و ترویج نقش دارند و هم در زمینه تبیین و تشریح؛ در حوزه‌های علمیه باید تبیین‌های خوبی از حجاب با توجه به نیاز‌های عصر جدید صورت بگیرد؛ اما در این مکان‌ها تبلیغ و ترویج متناسب با نسل امروز و شرایط امروزه جدی گرفته نشد و حوزه علمیه نتوانست الگوهای کامل و خوبی را در زمینه گسترش عفاف و حجاب ارائه نداده است.

ما متن‌های آموزشی خوبی متناسب با سنین مختلف در زمینه عفاف و حجاب نداریم
وی گفت: ما متن‌های آموزشی خوبی متناسب با سنین مختلف در زمینه عفاف و حجاب نداریم، از ابزارهای نوین دیداری شنیداری و روش‌های جدید اطلاع‌رسانی در این زمینه کمتر استفاده شده است، از جلسات وعظ و خطابه و منبر به خوبی برای این موضوع استفاده نشده است. حوزه به عنوان مدعی و نهادی پیگیر در کنترل وضعیت عفاف و حجاب در کشور شناخته شده است، اعمال فشار مراجع نظیر فقها در این زمینه مؤثر بوده است؛ اما عملکرد خود حوزه هم در این زمینه چندان مناسب و قابل دفاع نیست.

رسانه‌ای که به تکلیف خود عمل نکرد
مدیر کل پژوهش‌های اسلامی ‌صدا و سیما به عملکرد سازمان صدا و سیما در زمینه عفاف و حجاب اشاره کرد و افزود: صدا و سیما به عنوان تأثیرگذارترین دستگاه فرهنگی می‌تواند نقش بسیار مهمی ‌را در ترویج و گسترش، نهادینه کردن فرهنگ عفاف و حجاب و مقابله با فرهنگ بدحجابی ایفا کند، اما متأسفانه این رسانه نیز آن‌طورکه از آن انتظار می‌رفت به تکلیف خود عمل نکرد و تا به امروز تجربه موفقی در گسترش فرهنگ عفاف حجاب نداشته است.

وی ادامه داد: از سوی دیگر در برخی از زمینه‌ها به ترویج فرهنگ بدحجابی نیز دامن زده است و الگوهایی را در جامعه رواج داده که به تضعیف فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه کمک کرده است.

شفیع سروستانی به وضعیت حجاب در فیلم‌ها و سریال‌های صدا و سیما اشاره کرد و گفت: این‌طور نیست که در میان مدیران ارشد سازمان صدا و سیما عزم و ارائه‌ای برای گسترش فرهنگ عفاف و حجاب وجود نداشته و آنها خودشان بخواهند این وضعیت در صدا و سیما ادامه داشته باشد. قطعاً یکی از هم و غم‌های مدیران ارشد سازمان، حجاب و عفاف است و البته در چند سال اخیر وضعیت پوشش در صدا و سیما تغییرکرده و همچنین نسبت به وضعیت آرایش کمتر توجه شده است.

وی به ضعف‌های تولید فیلم و سریال در رسانه ملی اشاره کرد و گفت: صدا و سیما در نظارت برنامه‌ها با ضعف‌های زیادی روبروست؛ برخی فیلم‌ها و سریال‌ها توسط تهیه‌کنندگانی که خود پایبند به عفاف و حجاب و ارزش‌ها نیستند، ساخته می‌شود و این‌گونه به یک خروجی نامناسب می‌انجامد؛ یعنی باید با توجه به افزایش شبکه‌ها، افزایش ساعت پخش برنامه‌ها و افزایش تولید در رسانه ملی، فرآیند‌های نظارتی قبل، حین و پس از تولید در این سازمان وجود ندارد و موجب می‌شود که خروجی‌های رسانه آن طوری که مدیران رسانه نیز انتظار دارند، نباشد.

نیروی انتظامی؛ مظلوم‌ترین ارگان در گسترش فرهنگ حجاب
شفیعی‌سروستانی در خصوص نحوه عملکرد نیروی انتظامی ‌گفت: این ارگان، مظلوم‌ترین عنصر در فرآیند اجرا و گسترش فرهنگ عفاف و حجاب در ایران است؛ یعنی در میان 26 دستگاهی که در زمینه گسترش فرهنگ عفاف و حجاب بر اساس مصوبه شورای فرهنگی عمومی ‌موظف شدند تکالیفی را انجام دهند، دیوار نیروی انتظامی‌ از همه کوتاه‌تر بوده است. هر زمان اعتراضی نسبت به وضعیت عفاف و حجاب وجود داشته باشد، نگاه‌ها به سمت نیروی انتظامی ‌معطوف می‌شود؛ در صورتی‌که قرار بوده است 26 دستگاه فرهنگی، اجتماعی، تربیتی و انتظامی ‌در کنار هم و در این زمینه کار کنند تا اتفاقی در کشور بیفتد. نیروی انتظامی ‌هم بخشی از این 26 دستگاه بوده است؛ اینکه ما توقع داشته باشیم یک‌بیست و ششم دستگاه‌ها کار کل مجموعه را انجام ‌دهد، تصور نادرستی است.

نیروی انتظامی ‌باالاجبار به این صحنه وارد شد
وی با بیان اینکه نیروی انتظامی ‌باالاجبار به این صحنه وارد شد، گفت: در این طرح وظایفی را بر عهده نیروی انتظامی‌گذاشتند که بخشی از آن در حوزه وظایفش نبوده و بار دستگاه‌های دیگر را بر عهده گرفته است، ولی با این وجود گشت ارشاد در راستای گسترش فرهنگ عفاف و حجاب نبوده و به سوژه‌ای برای رسانه‌های بیگانه تبدیل شده است.