راهکارهای علاجِ "فقر" در جامعه از نظر رهبر انقلاب

رهبر معظم انقلاب فرمودند: یکی از نشانه‌های تکذیبِ دین این است که انسان در مقابل فقر فقیران و محرومان بی‌تفاوت باشد و احساس مسئولیت نکند.

کد خبر: ۱۹۷۰۳۵

تاریخ: ۰۴ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۵:۳۱

شهدای ایران: فقرزُدایی، رسیدگی به فقرا و تلاش برای رفع نیازِ محرومین یکی از دستورات أکید اسلام و از نکات مورد توجه رهبر معظم انقلاب است. ایشان رفع فقر در جامعه‌ اسلامی را صرفاً وظیفه‌ای حاکمیتی نمی‌دانند و همواره بر مشارکت آحاد مردم در این مسألۀ مهم تأکید داشته‌اند.

جدیدترین اشارات رهبری به این موضوع بر می‌گردد به روز نیمه‌شعبان که ایشان به طور مستقیم و زنده از رسانۀ ملّی با مردم صحبت کردند. ایشان در بخشی از بیانات خود با اشاره به راه‌اندازی رزمایش گستردۀ مواسات در جامعه فرمودند: «خوب است که در ماه مبارک رمضان یک رزمایش گسترده برای مواسات، همدلی و کمک مؤمنانه به نیازمندان و فقرا در جامعه شکل بگیرد و برای اثبات ارادتمان به امام زمان(عج) صحنه‌ها و جلوه‌هایی از جامعه مهدوی را که جامعه‌ای همراه با قسط، عدل، عزّت، علم، برادری و همیاری است، به‌وجود آوریم.»

آیت‌الله خامنه‌ای در سال 81 نیز اینطور به این موضوع اشاره فرمودند: «علاج فقر در جامعه» فقط یک وظیفه‌ حکومتی نیست. مردم نیز در این موضوع نقشی مهم بر عهده دارند: «علاج فقر به شکل اصولی در هر جامعه‌ای، از راه استقرار عدالت اجتماعی و نظام عادلانه در محیط جامعه است... این یک وظیفه دولتی و حکومتی است؛ اما مردم هم به نوبۀ خود وظیفه سنگینی بر دوش دارند. اجرای برنامه‌های اجتماعی فقط در بلندمدّت و میان‌مدّت و به تدریج امکان‌پذیر است؛ اما نمی‌شود منتظر ماند تا برنامه‌های اجتماعی به ثمر برسد و شاهد محرومیت محرومان و فقر گرسنگان در جامعه بود. این وظیفه خودِ مردم و همه کسانی است که میتوانند در این راه تلاش کنند.» (1)

بنابراین مبارزه با فقر یک «مبارزه‌ همگانی» است: ««الّلهم اغن کلّ فقیر. الّلهم اشبع کلّ جائع. الّلهم اکس کلّ عریان». این دعا فقط برای خواندن نیست؛ برای این است که همه خود را برای مبارزه با فقر و مجاهدت در راه ستردن غبار محرومیت از چهره محرومان و مستضعفان موظّف بدانند. این مبارزه، یک وظیفه همگانی است. در آیات قرآن می‌خوانیم: «أرایت الّذی یکذّب بالدّین. فذلک الّذی یدعّ الیتیم و لایحضّ علی طعام المسکین». یکی از نشانه‌های تکذیبِ دین این است که انسان در مقابل فقر فقیران و محرومان بی‌تفاوت باشد و احساس مسئولیت نکند.» [2]

در آموزه‌های اسلامی «کمک به فقرا» یک «حُکم الهی» است: «[کمک به فقرا] این یک حکم الهی است؛ یعنی در حکومت حق هم باز یک جای خالی برای کمک به سائل و محروم باقی می‌ماند؛ «و فی اموالهم حق للسائل و المحروم».» [3] و سیره‌ ائمه در این زمینه الگویی روشن پیش‌روی ما قرار داده است: «[امیرالمومنین(علیه‌السلام)] در تمام زمانیکه قدرت، حکومت و سلطه‌ای که خدای متعال در اختیارش گذاشت، به فکر ضعیف‌ترین افراد جامعه بود... به خانۀ فقیر سر می‌زند و در دهان بچه‌ یتیم با دست خودش، غذا می‌گذارد.» [4]

[1]ـ بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر 81/09/15

[2]ـ بیانات در خطبه‌های نماز عید فطر 81/09/15

[3]ـ بیانات در دیدار مسئولان کمیته‌ امداد امام خمینی(ره)  70/12/14

[4]ـ بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم 72/10/06