درگیری‌ لاریجانی و احمدی نژاد بر سر مسئله هسته‌ای

احمدی نژاد گاهی افرادی نظیر مشاور ارشد خود، مجتبی هاشمی ثمره را به عنوان نماینده مخصوص به کشور‌هایی نظیر فرانسه می‌فرستاد تا به موازات لاریجانی مذاکره کنند و این اقدامات تردید‌ها درباره اختیارات لاریجانی را بیشتر می‌کرد. رویکرد احمدی نژاد آرمان گرایانه و تهاجمی بود. در حالی که لاریجانی عمل گراتر بود و به شرایط بین المللی و معادلات جهانی قدرت توجه داشت.

کد خبر: ۱۶۹۸۲۹

تاریخ: ۰۳ مرداد ۱۳۹۷ - ۰۸:۵۲

به گزارش شهدای ایران به نقل از فردا، سید حسین موسویان از اعضای تیم مذاکره کننده هسته ای حسن روحانی در دولت خاتمی بود که پس از روی کار آمدن دولت احمدی نژاد با اتهامات فراوانی رو به رو شد و هم اکنون نیز در خارج از کشور زندگی می کند. او در بخشی از کتاب خاطرات خود با نام روایت بحران هسته ای ایران به مساله استعفای لاریجانی از دبیری شورای عالی امنیت ملی می پردازد که در ادامه خواهد آمد:

احمدی نژاد گاهی افرادی نظیر مشاور ارشد خود، مجتبی هاشمی ثمره را به عنوان نماینده مخصوص به کشور‌هایی نظیر فرانسه می‌فرستاد تا به موازات لاریجانی مذاکره کنند و این اقدامات تردید‌ها درباره اختیارات لاریجانی را بیشتر می‌کرد. رویکرد احمدی نژاد آرمان گرایانه و تهاجمی بود. در حالی که لاریجانی عمل گراتر بود و به شرایط بین المللی و معادلات جهانی قدرت توجه داشت. اختلاف این دو زمانی کاملا علنی شد که احمدی نژاد در پاسخ به حدس و گمان‌ها (نظیر آنچه در گزارش مجله فوکوس در مرداد ۱۳۸۶ مطرح شد) درباره احتمال تعلیق غنی سازی اورانیوم تأکید کرد، تهران غنی سازی اورانیوم را حتی برای یک روز تعلیق نخواهد کرد. قبل از اینکه لاریجانی کنار برود، سه مرتبه شایعه استعفای وی دهان به دهان چرخید. آخرین نمونه از اختلاف لاریجانی و احمدی نژاد یک هفته پیش از استعفای وی علنی شد و مربوط به مذاکرات رئیس جمهور روسیه با رهبر معظم انقلاب بود. در حالی که لاریجانی صراحتا گفت: «پوتین حامل یک پیام ویژه هسته‌ای برای مقام معظم رهبری بوده است. احمدی نژاد تأکید کرد مذاکرات آن دو ارتباطی به موضوع هسته‌ای نداشت و پیام وی درباره «صلح و دوستی» بود».

سه هفته پیش از استعفای لاریجانی، احمدی نژاد مذاکرات مخفیانه برخی با کشور‌های اروپایی را به شدت مورد انتقاد قرار داد. در ابتدا تصور می‌شد این انتقاد متوجه روحانی و تیم مذاکرات هسته‌ای قبلی است، اما اتفاق‌های بعدی به وضوح نشان داد مخاطب این انتقاد، لاریجانی بود. برخی مطبوعات معتقد بودند استعفای لاریجانی با برکناری سردار یحیی رحیم صفوی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، چند روز پس از انتقاد وی از برخی اقدامات افراطی و احتمال جنگ بایک دشمن قدرتمند، عصبانی و غیر منطقی مرتبط بود. برخی منابع می‌گفتند صفوی به شدت از احمدی نژاد و سیاست‌های وی انتقاد کرده و آن‌ها را جنگ طلبانه خوانده است.سردار محمدعلی جعفری که گفته می‌شد با سیاست‌های احمدی نژاد همراهی بیشتری دارد، جایگزین صفوی شد. شبکه خبری بی. بی. سی استعفای لاریجانی از دبیری شورای عالی امنیت ملی و پذیرش این استعفا از سوی احمدی نژاد را به دلیل جایگاه برجسته لاریجانی در دیپلماسی هسته‌ای شگفت آور توصیف کرد.

بسیاری از مطبوعات خارجی نقش هدایت کننده لاریجانی در مذاکرات هسته‌ای را مورد توجه قرار دادند و گفتند استعفای وی نشانه‌ای است از اینکه ایران می‌خواهد سیاست‌های رادیکال تری اتخاذ کند. یک روز پس از این استعفا، خبر‌هایی درباره تغییر در ساختار سیاست خارجی ایران منتشر شد. حدس زده می‌شد وزیر خارجه، منوچهر متکی که او هم با احمدی نژاد اختلاف نظر داشت، به تعبیت از لاریجانی استعفا دهد.

احمدی نژاد با جنگ روانی خواندن، این شایعه‌ها را رد کرده و متکی هم این گونه اخبار را تکذیب کرد. اما واضح بود اختلاف میان رئیس جمهور و وزیر خارجه جدی است. لاریجانی بعد از شکست رویکرد «نگاه به شرق» او که زمانی رویکرد تیم مذاکرات هسته‌ای قبلی را «دادن در غلطان و گرفتن آب نبات» توصیف کرده بود، از مذاکرات هسته‌ای کنار گذاشته شد. هرچند پرونده هسته‌ای ایران در دوره لاریجانی به عنوان مذاکره کننده ارشد به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داده شد و شورای امنیت یک بیانیه و سه قطعنامه (۱۷۴۷، ۱۷۳۷ و ۱۹۶۹) پیش از استعفای وی درباره ایران صادر کرد، اما او همه تلاش خود را به کار گرفت تا به توافقی جامع با گروه ۱+۵ دست یابد. در شورای عالی امنیت ملی دولت نهم، همه تصمیم گیران برجسته و از جمله خود لاریجانی در ابتدا رویکرد نگاه به شرق را برگزیدند، اما بعد از دو سال مذاکره با سولانا این رویکرد را در راستای مذاکرات جامع با اتحادیه اروپا تعدیل کردند و لاریجانی کوشید راه حل آبرومندانه‌ای برای وضعیت به وجود آمده پیدا کند.

استعفای لاریجانی موجی از انتقاد‌ها را در کل کشور به همراه داشت. علی اکبر ولایتی، مشاور مقام معظم رهبری در امور بین الملل، گفت: بهتر بود استعفا در این مقطع زمانی و در میانه تنش‌های بین المللی اتفاق نمی‌افتاده. لاریجانی اظهارات سخنگوی دولت احمدی نژاد را در این مورد که استعفای او انگیزه‌های شخصی داشت رد کرده و اشاره نکردن وی به اختلافات سیاسی با احمدی نژاد این گمان را تقویت کرد که این مسئله عامل اصلی استعفای وی بوده است.