توسعه توحش بین‌المللی عربستان

کد خبر: ۱۴۵۱۷۴

تاریخ: ۰۴ تير ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۱

شهدای ایران - رضا نجابت: عربستان یکی از کشورهای مهم حاضر در منطقه غرب آسیاســت که همجواری آن با ایران و رقابت های منطقه ای دو کشــور، رخدادهای این ســلطان نشــین را برای تصمیم گیران و تحلیلگران کشــورمان با اهمیت ساخته است. روز چهارشنبه خبر رسید، ســلمان پادشاه عربســتان با صــدور دســتوری به برخی تغییــر و تحــولات در دســتگاه اجرایی کشورش دســت زده که مهم ترین تحول، عزل بــرادرزاده اش محمد بن نایف ولیعهد این کشور و انتصاب فرزند خودش محمد بن ســلمان به این سمت است. محمد بن نایف ســمت های دیگری همچون وزارت کشور و نایب رئیســی شورای وزیران این کشــور را نیز به عهده داشــت که از تمام سمت های حکومتی با دستور پادشاه کنار گذاشته شد.

باید اشــاره کرد، محمد بن سلمان جوان ۳۲ ساله ای است که همزمان با به سلطنت رســیدن پدرش در زمســتان ســال ۹۳ شمســی به مقام وزارت دفاع دست یافت. روند توســعه توحش بین المللی عربستان در زمان تصدی او بر وزارت دفاع با شدت بیشتر ادامه یافت که حمله بی رحمانه به یمن یکی از پیامدهای همین امر بود. پــس از برکناری مقرن بــن عبدالعزیز از مقــام ولایتعهــدی عربســتان و انتصاب محمــد بن نایف به این مقــام، محمد بن سلمان نیز توانست همزمان با حفظ سمت وزارت دفاع به مقام جانشــینی ولیعهد هم دست یابد. این سِمَت جانشینی ولیعهد به او اجازه می داد تا راحت تر از گذشــته در سایر مناسبات داخلی و خارجی کشورش دخالــت کرده و جاه طلبی خود را بیش از پیش بروز دهد.

تصمیم شــاه سعودی به زبان ساده بدان معناســت کــه محمد بن ســلمان پادشــاه بعدی عربستان است و در صورت وقوع چنین رخدادی باید شاهد منطقه ای بحرانی تر از هر زمان باشیم. البته نکته ای که در اینجا قابل ذکر اســت، اتفاق تازه ای است که به وقوع پیوسته از زمان تأسیس کشــور ســعودی توســط عبدالعزیز در سال ۱۹۳۲ تاکنون، شــخصِ عبدالعزیز و سپس فرزندانِ او به ترتیب سعود، فیصل، خالد، فهد، عبداالله و اکنون سلمان بر این کشــور حکمرانی کرده اند، امــا با تصمیم دیروز ســلمان، قرار اســت در آینده ای نه چندان دور با مرگ سلمان یا کناره گیری وی، نســل بعدی شــاهزادگان ســعودی عهده دار امر ســلطنت شــوند.

این مسئله در میــان طیف وســیعی از شــاهزادگان عربســتانی - که مدعی قدرت نیز هستند - قابل قبول نیست؛ زیرا معتقدند تاکنون با تمامی فراز و فرودها، فرزندان بنیانگذار عربستان بر این کشور سلطنت می کرده اند و پیمانی محســوب می شده که همه خود را تابع آن می دانســتند، اما اکنون بر چه مبنایی محمد بن سلمان باید پادشاه آینده کشور باشد؟ این مسئله که نشانه های آن از گذشته نیز محســوس بوده، آتش زیر خاکسترِ جنگ قدرت در عربســتان است که در آینده ای نــه چندان دور به احتمال زیاد شــعله ور خواهد شد. محمــد بــن ســلمان از چنــدی پیش تلاش هایی را آغاز کرده و در آینده نیز این تلاش هــا را ادامه خواهد داد تا قدرت های منطقــه ای و فرامنطقــه ای را به حمایت از فعالیت هــای خویش ترغیب ســازد. او تاکنون ســفرهای متعددی به کشورهای صاحب قدرت داشــته و به نظر می رســد در ســفر اخیر ترامپ به عربستان نیز این موضوع مورد بحث واقع شــده است.

البته بر همگان روشــن بود که محمد بن نایف ولیعهد معزول از جایگاه ویژه ای نزد سران کاخ ســفید برخوردار اســت، اما به نظر می رســد آمریکا و ترامپ نیز نتوانســته و نخواسته اند مانع جاه طلبی مفرط محمد بن سلمان شــوند. هرچند بن نایف برای آمریکا مهره قابــل اعتمادتری در منطقه بــود، اما آنان از تعامل با بن ســلمان نیز دریغ نخواهند ورزیــد.

ولیعهد جدید در انجــام بســیاری از امــور می تواند بازوی سیاست های امنیت زدای آمریکا در سطح منطقه باشد. شــاهزاده جوان هم مانند ترامپ از روحیه مداخلــه جویانــه ای برخوردار اســت که می تواند به آمریکا در نقشه تجزیه منطقه و بحران آفرینی کمک شایانی کند. بــه هر روی بــه نظر می رســد این جوان ناپخته که وقار حکومت عربستان را مورد خدشه قرار داده قصد تشنج آفرینی بیشتر در ســطح منطقه دارد و این امر نیز برای برخی دیگر از سران منطقه - هرچند علنی اظهار نکنند- محرز است. جمهوری اســلامی ایران بایــد با توجه به کم خِردی و روحیه تنش زای وی ســعی در منزوی کردن او در سطح منطقه کند.