دستفروش‌ها را "دستگیر" نکنید "دستگیری" کنید

برگزاری «شب بازار» و «روز بازار» براي دستفروشانی که در طرح ساماندهی ثبت‌‌نام می‌کنند و با شكل‌‌گيري بنگاه‌هاي تجاري حالا دستفروشي به عنوان يك شغل كاذب به حساب مي‌آيد

کد خبر: ۱۰۰۶۲۷

تاریخ: ۱۶ آذر ۱۳۹۴ - ۱۶:۰۰

شهدای ایران:دستفروشي عرفي كه قانوني نيست و از گذشته بسيار دور به اشكال مختلف وجود داشته است و با شكل‌‌گيري بنگاه‌هاي تجاري حالا دستفروشي به عنوان يك شغل كاذب به حساب مي‌آيد و در شرايط كنوني كه وضعيت اقتصادي و اشتغال مناسب نيست دستفروشي به اشكال مختلف بيشتر ديده مي‌شود و سال‌هاست كه شهرداري نتوانسته اين مشاغل خرده‌فروش را ساماندهي كند. دستفروشان در همه جا روي زمين و زيرزمين (مترو) هستند و به دليل عرضه كالاهاي خود به قيمت‌هاي كمتر از مغازه‌ها مشتريان خود را نيز دارند.

چند هفته‌اي است كه شهرداري تهران با اجراي طرح انضباط شهري قصد دارد دستفروشان را ساماندهي كند براين اساس ساماندهي دستفروشان از حوالي بازار تهران بزرگ آغاز شده و قرار است با ثبت‌نام از دستفروشان مكان‌هاي خاصي در اختيار اين افراد قرار بگيرد تا آنها بتوانند در مكان‌هاي تعيين شده بساط خود را عرضه كنند و با اين اقدام شهرداري قصد دارد با يك تير چند نشان را بزند هم رضايت كسبه و بازاريان را جلب كند و هم با سد معبر‌ها مقابله كرده و رضايت بساط‌گستران را فراهم كند و نبايد فراموش كرد كه بسياري از اين دستفروشان نان‌آور خانواده خود هستند و در اين شرايط مجبور به اين كار شده‌اند و هرگونه برخورد نامناسب مي‌تواند زندگي آنها و خانواده‌هايشان را به آسيب نزديك كند. بايد ديد شهرداري در ساماندهي اين مشاغل تا چه حدي مي‌تواند به انضباط شهري و اين افراد نيازمند كمك كند تا دستفروشان هم آسيب نبينند.

بازار گرم دستفروشي
كمتر كسي است كه از بساط‌گستران و دستفروشان جنسي نخريده باشد. قيمت پايين اجناس در كنار قيمت‌هاي بالاي همين اجناس در مغازه‌هاي اطراف دستفروشان سبب شده تا بازار دستفروشي همواره گرم باشد.
هر چند قيمت‌ها پايين است ولي به همان اندازه نيز كيفيت محصولات و اجناس هم در بيشتر موارد قابل مقايسه با اجناس مغازه‌ها نبوده و نيست.
وقتي صحبت از دستفروشان و بساط‌گستران به ميان مي‌آيد بحث سد معبر نيز مطرح مي‌شود. گويا اين دو موضوع با هم در ارتباط تنگاتنگ و مستقيم هستند. بسياري از كسبه به خصوص در حوالي بازار تهران از وجود دستفروشان گلايه‌مند هستند و وجود این افراد را براي كاسبي خود ضرر مي‌پندارند و مي‌گويند ما پول مغازه، عوارض و ماليات‌هاي مختلف را به شهرداري و ساير دستگاه‌ها مي‌پردازيم و اين دستفروشان و بساط‌گستران هستند كه سود آن را مي‌برند.
در حقيقت عدم برخورد و جمع‌آوري نكردن اين افراد را به نوعي بي‌عدالتي عنوان مي‌كنند. اين در حالي است كه بسياري از دستفروشان فروش اجناس را كسب روزي عنوان مي‌كنند و اعلام مي‌كنند كه اگر اين كار را نكنيم چطور شكم زن و بچه خود را سير كنيم؟ دست به كارهاي خلاف بزنيم؟
در حقيقت وجود دستفروشان و بساط‌گستران چهره شهر و نظم شهري را بر هم زده است و كنترل آنها را بسيار دشوار كرده است.
در اين ميان افراد سودجويي نيز هستند كه در ازاي دستفروشي اقدام به كارهاي خلاف مي‌كنند. هر چند تعداد آنها نسبت به دستفروشان بسيار كم است اما همين تعداد كم نيز بساط دستفروشان را در مظان خلاف و اتهام قرار داده است.

سد معبر؛ سلب آرامش و امنيت
بسياري از دستفروشان و بساط‌گستران قبل از باز شدن مغازه‌هاي بازار و اطراف آن با اشغال سطح معابر و پياده‌روها بساط خود را در يك سو و يا در دو سوي حاشيه معابر پهن كرده و كار خود را آغاز مي‌كنند. در بسياري از موارد اين افراد به صورت باندي و يا گروهي مكان‌هايي را به خود اختصاص داده و هميشه آنجا بساط مي‌كنند.
بساط كردن دستفروشان از يك سو و حضور مأموران شهرداري براي برخورد با سد معبر‌كنندگان جنگ زرگري است كه از قديم‌الايام به همين منوال بوده است. با حضور مأموران، دستفروشان بساط خود را جمع كرده و به اصطلاح پنهان مي‌شوند و پس از رفتن آنها بازگشته و باز هم بساط مي‌كنند.
اين اتفاق در بسياري از محل‌هاي تجاري و اقتصادي پرتردد همچنان در حال تكرار است و اين قصه هيچ زمان پاياني ندارد.
برخي از دستفروشان اعلام مي‌كنند كه مأموران از آنها حق بساط مي‌گيرند و به آنها اجازه فروش مي‌دهند و اگر پولي به آنها نپردازند مأموران بساطشان را با خود مي‌برند.
درگيري‌هاي مأموران سد معبر با  دستفروشان به ديروز و امروز ختم نمي‌شود؛ اين اتفاقي است كه هميشه ادامه داشته و دارد. با اين حال به گفته يكي از كسبه بازار با  حضور مأموران شهرداري دستفروشان بساط خود را جمع كرده و در خيابان‌ها و كوچه‌هاي اطراف بازار پنهان مي‌كنند و با رفتن آنها دوباره به كار خود ادامه مي‌دهند. بارها براي اين موضوع به شورا و شهرداري مراجعه كرده‌ايم و نامه نوشته‌ايم و از مسئولان دستگاه‌هاي مختلف درخواست كرده‌ايم تا به اين موضوع رسيدگي كنند ولي تاكنون كار خاصي انجام نداد‌ه‌اند و چند هفته‌اي است كه محوطه بازار بسيار از وجود دستفروشان شلوغ خالي شده است و حالا شهرداري مي‌خواهد اينها را ساماندهي كند و قرار است در مكاني به آنها فضايي اختصاص دهند تا مردم انتخاب كنند كه نزد مغازه‌دارها بروند يا دستفروشان.

شب بازار و روز بازار براي دستفروشان
عابد ملكي با اشاره به اجراي طرح انضباط شهري و ساماندهي دستفروشان بازار گفت: يكي از اقدامات شهرداري در راستاي طرح انضباط شهري منطقه 12 ساماندهي بساط‌گستران و دستفروشان بود كه كسبه و مردم بيشترين درخواست براي ساماندهي آنها را داشتند. وي با بيان اينكه طرح جمع‌آوري بساط‌گستران با هماهنگي يگان حفاظت شهرداري و يگان امداد در دستور كار قرار دارد، گفت: براي آنكه دستفروشان بتوانند رزق حلال براي خانواده‌هايشان ببرند ايجاد بازار و روز بازارهايي را در خيابان‌هاي مختلف پايتخت از جمله صور اسرافيل در نظر گرفته‌ايم و دستفروشان مي‌توانند در طرح ساماندهي شهرداري شركت كرده و ثبت‌نام كنند.
شهردار منطقه 12 همچنين افزود: با برخي مأموران كه تخلفاتي داشتند و وجهي را از دستفروشان دريافت مي‌كردند تا با آنها برخورد نكنند برخورد صورت گرفته و حتي با برخي از آنها فسخ قرارداد شده است و حتي پيمانكار جديد در اين حوزه انتخاب شده است. از سوي ديگر عزيزالله رجب‌زاده فرمانده قرارگاه انضباط شهري با اشاره به ثبت‌نام هزار و اندي در طرح انضباط شهري بازار تهران گفت: طي يك ماه اخير تردد مردم در اين محدوده با مشكلات عديده‌اي مواجه شده بود، به طوري كه جمع‌آوري دستفروش‌ها مطالبه اصلي كسبه بازار بود. وي با اشاره به همكاري ناجا در طرح انضباط شهري با شهرداري تهران افزود: ناجا با تمام امكانات در اين طرح همكاري داشته و در بازار حضور خواهد داشت و اين روند ادامه خواهد داشت. بعد از اتمام مأموريت نيروهاي ناجا نيز شهرداري تهران اين وضعيت را حفظ مي‌كنند.
رجب‌زاده با تأكيد بر آغاز فعاليت شب بازارها خاطر نشان كرد: دستفروش‌ها مي‌توانند در قالب شب بازار فعاليت كنند، چرا كه به دستور شهردار تهران نبايد براي كار و امرار معاش اين افراد اتفاقي بيفتد و با مشكل مواجه شوند. با راه‌اندازي بازارهاي پيش‌بيني شده مطمئناً درآمد اين افراد از قبل بيشتر خواهد شد.
وي همچنين با تأكيد بر اينكه تمهيداتي انديشيده شده تا ديگر دستفروش‌ها به اين محدوده بازنگردند اظهار كرد: ديگر اجازه فعاليت به بساط‌گستران داده نمي‌شود، چرا كه فرمانده انتظامي تهران در اين طرح حضور پررنگي دارد و در اين طرح با مافياي دستفروش‌ها در بازار برخورد شده و ديگر اجازه فعاليت به اين افراد نخواهيم داد و با افرادي كه اقدام به اعمال باج‌خواهانه از دستفروش‌ها كنند به شدت برخورد خواهيم كرد.
رضا قديمي، مديرعامل شركت ساماندهي صنايع و مشاغل شهرداري هم از افتتاح نخستين شب بازار در پياده‌راه‌ باب همايون خبر داد و گفت: به دنبال نبود رضايت كسبه از بساط‌گستري و سد معبر در محدوده بازار و وجود مشكل در تردد شهروندان اولين شب بازار در روز دوشنبه هفته گذشته در باب همايون برگزار شد. وي در خصوص روز بازارها نيز به وجود 39 بازار در سطح شهر تهران اشاره كرد و گفت: معضل بساط‌گستري تنها به محدوده پياده‌راه 17 شهريور و ميدان 15 خرداد ختم نمي‌شود و ما در ديگر نقاط شهر مانند ميدان هفت تير، تجريش، ونك، نارمك، نازي‌آباد و... نيز با اين مشكل روبه‌رو هستيم. قديمي با بيان اينكه تاكنون تعداد اين روز بازارها را به 50 بازار افزايش داده‌ايم افزود: مي‌توانيم تمام بساط‌گستران را تحت پوشش و حمايت قرار دهيم.

وانتي‌ها و خریداران  اوراقي‌ را ساماندهي كنيد
انتظار مي‌رود با اجراي طرح انضباط شهري و ساماندهي دستفروشان اين طرح به جاي جاي پايتخت گسترش يابد و با سامان بخشيدن به اين افراد، ضمن رسيدگي وضعيت كاري آنان را نيز مشخص كنند و از سد معبرها نيز جلوگيري به عمل آيد. در اين ميان لازم و ضروري است تا با وانتي‌ها كه در محلات چرخ زده و با سر و صدا اقدام به فروش اجناس و يا خريد ضايعات منازل مي‌كنند نيز برخورد شود تا مزاحمت اين افراد سبب سلب آرامش و امنيت شهروندان نشود. در حقيقت انتظار مي‌رود دستفروشان اتوبوس‌ها و مترو نيز مورد توجه مسئولان قرار گيرند و با برنامه‌ريزي جامع‌تر براي ساماندهي اين افراد نيز كاري اساسي و ماندگار صورت بگيرد تا ديگر شاهد آن نباشيم كه مشكلات روي زمين به زير زمين (مترو) منتقل شود.

دستفروش‌هاي مترو بايد مديريت شوند
مرتضي طلايي با اشاره به آسيب‌هاي موجود در مترو تهران اظهار كرد: مديريت شهري بايد به دنبال ساماندهي و مديريت دستفروشان در متروي تهران باشد.
اين عضو شوراي اسلامي شهر تهران تصريح كرد: در رابطه با وضع خاص مترو واقعيت اين است كه فضاي موجود زيبنده تهران و شهروندان ما نيست. بحث معضلات اجتماعي و پديده دستفروشي چهره مترو را نازيبا و به دور از شأن شهروندان كرده است. به خاطر دارم در دوره سوم شورا در صحن علني نسبت به وقوع اين شرايط هشدار دادم و امروز عرض مي‌كنم كه اگر اين واقعيت در مترو ادامه يابد شاهد شكل‌گيري باندهاي جرايم و انتقال وقوع جرم به زير زمين خواهيم بود.
طلايي اظهار كرد: بايد وضع موجود و اين پديده را قبول و مديريت كنيم زيرا اين پديده حاصل مشكلات اقتصادي، بيكاري و پيامدهاي آن است. پيشنهاد دارم مديريت شهري به صورت جدي به دنبال ساماندهي دستفروش‌ها در مترو و مديريت آنها باشند و نه حذف آنها. وي تصريح كرد: وظيفه شركت بهره‌برداري مترو تنها فروختن بليت نيست. متروي تهران تنها يك سامانه حمل و نقل نيست بلكه يك شبكه اجتماعي است كه مهم‌ترين و شلوغ‌ترين فضاهاي شهري را در خود جاي داده است بنابراين لازم است با برنامه‌ريزي و اقدامات صحيح فرهنگي متناسب با اين شرايط در جهت ارتقاي فرهنگ استفاده از مترو اقدام عملي انجام شود زيرا مي‌توان با فرهنگ‌سازي مناسب در اين شبكه گسترده اجتماعي در ارتقاي فرهنگ عمومي گام مؤثري برداشت.
***
اميد آن است كه مسئولان طرح انضباط شهري و طرح ساماندهي دستفروشان را نصفه و نيمه رها نكنند و مسئولان متولي و مديريت شهري (شورا و شهرداري) اينگونه طرح‌ها را به صورت مستمر به اجرا درآورند تا چهره و سيماي شهر زيباتر شود و در ضمن حقي از كسي ضايع نشود و دستفروشان و بساط‌گستران نيز بتوانند در مكان‌هاي خاص و با برنامه‌ريزي‌هاي منسجم روزي حلال به دست بياورند و اينگونه طرح‌هاي شهري كه با اقتصاد برخي شهروندان درآميخته است ابتر رها نشود.

* جوان